Ad Valvas 1998-1999 - pagina 433

AD VALVAS 4 MAART 1999

PAGINA 5

Omstreden katholieke groepering werft jongeren middels studentenhuizen

'Heel langzaam besef je waarin je bent terechtgekomen' De omstreden streng katholieke groepering Opus Dei lieeft studentenhuizen in Amsterdam. Ook organiseert zij onder de naam SVO werkvakanties naar ontwikkeiingslanden. Voor die reizen werft SVO studenten aan de VU. Een zoektocht naar de achtergronden van twee studentenorganisaties die niet zijn wat ze in eerste instantie lijken.

Fleur Besters "Bij de start van mijn studie zocht ik net als veel anderen een kamer in Amsterdam. Via een advertentie in een landelijke krant kon ik in een huis komen kijken. Het was een mooi pand, vlak bij het Vondelpark. Toen ik er eenmaal woonde, merkte ik pas dat er veel regels waren", vertelt vustudent Mark Huffels over het studentenhuis met de naam Leidenhoven. De kamers van het pand aan de Roemer Visscherstraat worden gevuld met uitsluitend mannelijke studenten waarvan een deel weet aan welk avontuur hij begint, maar ook een groep onbewust zijn intrek neemt. Mark: "Het grote probleem is dat je eigenlijk maar heel weinig weet als je in Leidenhoven komt wonen. De mensen zijn uitermate vriendelijk en vangen je goed op. Ik had het meeste contact met Anton Schins, degene die ook de reizen van Studenten voor Ontwikkeling organiseert." Studenten voor Ontwikkeling (svo) is een landelijke organisatie die sinds 1992 bestaat en studenten werft op universiteiten. Ze biedt studenten werkvakanties aan naar ontwikkelingslanden. Daar kunnen ze bijvoorbeeld helpen scholen op te knappen of dnnkwaterleidingen aan te leggen. In december hield de organisatie nog een voorlichtingsdag op de vu, waar bleek dat jongens en meisjes niet in één groep mochten zitten. De jongens mochten helpen in Guatemala, de meisjes in de Dominicaanse Republiek. Op haar homepage zegt svo dat ze deel uitmaakt van de stichting Instudo. Stichting Instudo verhuurt kamers in studentenhuizen, waaronder Leidenhoven, en organiseert activiteiten voor studenten. Van stichting Instudo is bekend dat ze valt onder de omstreden religieuze groepering Opus Dei (zie kader). SVO ontkent relevante banden met deze organisatie, maar Opus Dei geeft toe dat Schins lid is.

Apart op vakantie Op de informatiebijeenkomsten van svo komt steevast de vraag aan de orde waarom de jongens en meisjes apart op vakantie gaan. Schins geeft

Illustratie: Berend Vonk

dan als verklaring dat de integratie met de lokale bevolking daardoor beter verloopt. Ook meent hij dat de sfeer in de groep zo beter is. Jan-Willem Gerritsen (23) denkt echter dat er een andere reden achter zit. De vustudent economie ging twee keer met Studenten voor Ontwikkeling naar Zuid-Amerika. "Bij het Opus Dei is tussen de maimen en vrouwen alles streng gescheiden. Toen ik eenmaal de echte reden wist, het geloof, vond ik het vervelend dat het me niet eerder was verteld." Jan-Willem woonde in Leidenhoven. Daar hoorde hij van SVO. "Op de reizen is een dagindeling vrijwel hetzelfde als in Leidenhoven, zodat de leden tijd hebben voor hun gebeden." Ook vu-student Klaas Waagman kwam via de krant in aanraking met studentenhuis Leidenhoven. "Ik moest eerst drie keer op gesprek komen. Ik vond dat allang best, als ik maar een dak boven mijn hoofd kreeg. Van Opus Dei is mij toen niets verteld, er is zelfs niets gezegd over de kapel, terwijl die toch een prominente plaats inneemt." Klaas merkte al vrij snel dat er dingen in huis gebeurden waar hi) niet bij betrokken werd. "Na het eten ging een deel van de jongens altijd even weg. Ze kwamen na een minuut of vijf weer terug. Na verloop van tijd merk-

^SVO valt uit gemakzucht onder Instuda' Ramon Sid is lioofd van Opus Dei-studentenhuis Leidenhoven en lid van Opus Dei. "Iedereen dje in Leidenhoven komt wonen, weet na een dag dat het een Opus Dei huis i s " , zegt hij. "We zetten het niet in de advertentie, omdat we dan meer woorden nodig hebben. Een advertentie is duur." In Leidenhoven wordt volgens hem niet geprobeerd mensen lid te maken. "Dat wordt hoger bepaald. De mens heeft daar geen invloed op. In Leidenhoven wordt alleen de

:o..^t^^iïr>ï^^^<^$k<'^-

^Ms'^^^'^'i^-,^»^^'

mogeliikheid geboden kennis te maken met de christelijke leer." Hij ontkent dat Studenten voorOntwikkeling (svo) iets met Opus Dei te maken heeft, hoewel op de homepage van svo staat dat de organisatie "ressorteert" onder Instudo. "Dat svo onder Opus Dei-organisatie Instudo valt, is puur uit gemakzucht. We hadden een paraplu nodig voor het aftrekken van de giften van de belasting. Instudo en svo werken niet samen."

te ik dat ze gingen bidden, maar er werd niets over gezegd. Het werd als status-quo gebracht." Zowel Klaas als Mark werden zich langzamerhand bewust van de invloed die de Opus Dei-leden op hen wilden uitoefenen. Mark: "Het duurt vrij lang voordat je beseft waarin je bent terechtgekomen. Ik vnst niets van Opus Dei. Wel merkte ik dat het er anders aan toeging dan in huizen van vrienden. De trap werd op gezette tijden afgesloten met een lintje waardoor je gewoon je kamer niet in kon. Op die manier voorkwamen ze dat je de schoonmaaksters zag; vrouwen zijn immers niet welkom. Ik stond niet echt open voor Opus Dei omdat ik altijd als instelling had: laat maar gaan. Ik vind het allemaal best, als ik er maar geen last van heb. Dat is de beste manier om daar te wonen."

Invloed Klaas ervoer de invloed in huis sterker. "De naam Opus Dei valt na verloop van tijd een paar keer. Nooit wordt direct gevraagd om lid te worden, maar je groeit heel langzaam in de cultuur van het huis. Je voert persoonlijke en vertrouwelijke gesprekken met de drie leidinggevenden die in het huis wonen, waaronder Schins. In een sfeer van suggestiviteit manipuleren ze je persoonlijke leven en je geweten. Als je onder de psychische druk gebukt gaat, wordt een gesprek georganiseerd met een 'vriend van het huis', psycholoog van beroep en lid van Opus Dei. Deze psycholoog legt de nadruk op bidden en vechten. Mij raadde hij aan te breken met mijn familie en hen pas weer op hun sterfbed te bezoeken." Binnen Opus beschouwen de leden elkaar als familie en de stichter Josemaria als El Padre, vertelt Klaas. Hij haalt een spreuk aan uit De Weg, het boek van Opus Dei-leider Josemaria Escriva. "Als we om een aards leven te redden met algemene bijval geweld gebruiken om te voorkomen dat iemand zelfmoord pleegt, ktmnen we dan niet dezelfde dwang - de heilige dwang - gebruiken om het leven te redden van velen die met alle geweld stompzinnig hun ziel willen vermoorden?" De student is zich later gaan verdiepen in Opus Dei. "In Leidenhoven kon ik niet voor mezelf uitmaken of het Opus positief of negatief is. Ik heb

altijd geprobeerd ze te begrijpen. Het trok me in die zin aan dat het geloof binnen Leidenhoven zo vanzelfsprekend is. De neiging om tot Opus Dei toe te treden was op een zeker moment zelfs vrij groot. Nu kijk ik er zeer negatief tegenaan, maar heb nog steeds veel respect voor htm integriteit. Het deed mij pijn met hen te breken."

Sekte Volgens Klaas is het zondebesef een belangrijke factor binnen de groepering. "Het is een centraal begrip binnen de leer. Als iedereen zondig is, en dat is volgens de groepering zo, hebben de mensen leiding nodig. Die leiding wil het Opus Dei geven." Net als de Belgische regering beschouvrt hij de groepering als een sekte. Toch vindt hij dat Opus Deileden soms "op verkeerde gronden" worden aangevallen. "De gehoorzaamheid en hiërarchie zijn persoonlijke keuzes van de leden. Hun tolerantiegrens is verschrikkelijk laag, maar ook dat is htm goed recht. Wat ik bijvoorbeeld wel verkeerd vind, is dat ze zich bij studenten niet kenbaar maken als Opus Dei. Beschuldigingen van sektarische praktijken worden trouwens door hen afgewimpeld met de bewering dat al die duivelse kritiek terug is te voeren op flaquenza. Dat is karakterzwakte, wat leidt tot een verwrongen kijk op de werkelijkheid en uiteindelijk gekte tot gevolg heeft." Achteraf vindt de student dat hij door zijn Leidenhoven-tijd geestelijk rijker is geworden, hoewel het ook een paar jaar van zijn leven kostte. Klaas raadt zijn mede-studenten niet direct aan in Leidenhoven te gaan wonen. "Als ze Opus Dei geheel zouden begrijpen, kan ze niet zoveel gebeuren. Je moet echter wel sterk in je schoenen staan, wil je weerstand kurmen bieden aan het lidmaatschap. Het gros van de mensen die er woonde, krijgt in ieder geval een 'tik'. Als je weet waar je mee bezig bent, kan je op eigen gelegenheid de groepering bekijken. Van een achttienjarige kun je dat echter nauwelijks verwachten." (Mark Huffels en Klaas Waagman zijn niet de echte namen van de studenten. Ze zijn bang dat Opus Dei hun openheid kwalijk neemt.)

Wat is Opus Dei? Opus Dei is een streng roomskatholieke organisatie met vertakkingen over de hele wereld. Een belangrijk keimierk van het omstreden Opus Dei is de strikte geheimhouding over al zijn activiteiten. Het ledenbestand bijvoorbeeld is niet openbaar. Opus Dei wil dat hun leden vanuit hun eigen beroep de 'kunstmatige scheiding tussen kerk en wereld' doorbreken. Strategie is de maatschappij te beïnvloeden vanuit een top-doiün-constructie. De machthebbers van later moeten de normen en waarden van Opus Dei verspreiden. Leden moeten daarom een academische titel bezitten. In Nederland heeft Opus Dei volgens schattingen zo'n tweehonderdvijfdg leden. Stichting Instudo is de belangrijkste tak van de organisatie. Instudo beheert de studentenhuizen en organiseert verschillende activiteiten voor studenten en jongeren. Ook zijn er jeugdclubs, waar kinderen spelenderwijs met het Opus in aanraking komen. Bewoners van de studentenhuizen wordt niet verteld dat het huis van Opus Dei is. Via persoonlijke gesprekken wordt invloed op hen uitgeoefend. Een oud-lid vertelt dat ze niet mocht trouwen, een groot aantal boeken niet mocht lezen en geen broeken mocht dragen. Bewoners van de huizen krijgen geen eigen sleutel. Op kamers van jongens mogen geen afbeeldingen van vrouwen hangen, vu-hoogleraar R. Kranenborg, die zich veel bezighoudt met religieuze groeperingen, zegt dat hij niet weet of Opus Dei een sekte is. "We probeerden eens onderzoek te doen naar de organisatie, maar die is te ondoorgrondelijk. Er is bijna geen informatie te krijgen. Zodoende kan ik ook geen goed oordeel geven."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen