Ad Valvas 1998-1999 - pagina 7

AD VALVAS 24 AUGUSTUS 1998

PAGINA 7

'Paars il bezuinigt 200 miljoen op hoger onderwijs'

Hoger onderwijs krijgt 'onervaren' Hermans als minister

H e t nieuwe regeerakkoord gaat het hoger onderwijs z o ' n t w e e h o n derd miljoen gulden kosten. D a t z e g g e n de universiteiten en h o g e scholen op grond van voorlopige berekeningen.

Voor het eerst sinds 1981 gaat een wo'er de scepter zwaaien over het ministerie van Onderwijs. Loek Hermans hoeft geen nieuwe wetten te maken, hij mag wel meer geld uitgeven maar niet aan het hoger onderwijs.

D e universiteiten en hogescholen (verenigd in VSNU en Hbo-Raad) zijn teleurgesteld over het regeerakkoord. Zij hadden gevraagd om honderden miljoenen extra. Maar in plaats daarvan moeten zij meebetalen aan bezuinigingen die ook andere sectoren van de overheid zijn opgelegd. Zo heeft het nieuwe kabinet bepaald dat de overheid geld kan missen omdat er de laatste jaren productiever wordt gewerkt. Basis- en voortgezet onderwijs hoeven niet mee te betalen aan deze zogeheten 'arbeidsproductiviteitsstijgingskorting', maar het hoger onderwijs wel. Daarnaast lopen de universiteiten en hogescholen een deel van dé vergoeding mis die ze zouden krijgen voor het gegeven dat hun personeel gemiddeld oud en dus duur is. D e universiteiten vrezen dat zij al met al honderd miljoen moeten inleveren, zegt een woordvoerder van de VSNU. ' Berekeningen van de Hbo-Raad komen uit op een zelfde bedrag voor de hogescholen. D e universiteiten hangt de komende jaren ook nog een bezuiniging van tweehonderd miljoen uit het eerste paarse kabinet boven het hoofd.

Hanne Obbink Hermans wilde graag minister worden, dat staat vast. D e WD'er beloofde bij zijn aantreden als commissaris van de koningin in Friesland zes jaar te blijven. Dat was in 1994, maar nu, vier jaar later, verkiest hij D e n Haag toch boven Friesland. Zijn vrouw en vier kinderen waren tegen, weet het roddelblad Story. Die blijven dan ook in Beetsterzwaag wonen, Hermans zoekt voor door de week een flatje in Den Haag. "Minister laat nu al vrouw en kinderen in de steek!" zette Story daarom op zijn omslag. Louis Marie Lucien Henri Alphonse heet hij voluit, namen die in apnl 1951 in de burgerlijke stand van Heerlen worden bijgeschreven. Zijn vader was gemeenteambtenaar en Kvp'er, hijzelf kiest op zijn achttiende voor de W D . Hij schopt het tot vicevoorzitter van de jongerenorganisatie JOVD en wordt op zijn 23ste gemeenteraadslid in Nijmegen, waar hij politicologie studeert. Drie jaar later al wordt hij lid van de Tweede Kamer. Na vier jaar Zwolle (waar hij burgemeester was) en vier jaar Friesland keert Hermans nu terug naar D e n Haag. Daar neemt hij de taken van Jo Ritzen over. Staatssecretaris Karin Adelmtmd zal zich, net als haar voorgangster Tineke Netelenbos, met het basis- en voortgezet onderwijs bezighouden. Rick van der Ploeg neemt de

De nieuwe minister van onderwijs Loek Hermans: 'Raspoliticus met veel ambitie en een groot netwerk'. Hans Stakelbeek

cultuurportefeuille over van Aad Nuis. Hermans staat bekend als een raspoliticus, iemand met veel ambitie en een groot netwerk. Erg veel ervaring met onderwijs heeft hij niet. Hij was ooit een van de onderwijswoordvoerders van de WD-fractie en maakte op dit terrein sindsdien slechts naam als voorzitter van de commissie die adviseerde over de toekomst van de studiefinanciering. Ritzen zag weinig in dat advies en het regeerakkoord laat weinig ruimte om het uit te voeren. Maar sinds H e r m a n s ' voorzitterschap

werd hij wel hardnekkig genoemd als de voornaamste WD-kandidaat voor de opvolging van Ritzen. Het is met de bedoeling dat Hermans het onderwijs op de schop neemt en nieuwe wetten op zijn naam brengt. Dat is in negen jaar sociaal-democratisch bewind al meer dan genoeg gebeurd, vindt met name Hermans' eigen WD. Hij mag wél meer geld uitgeven dan zijn voorgangers, maar dat gaat vooral naar de sectoren waarover hij niet de scepter zwaait: het basisen voortgezet onderwijs.

In het hoger onderwijs mag Hermans uitzoeken of de toelating tot studies met een studentenstop niet anders kan dan door loting. Ook schrijft het regeerakkoord voor dat hij "beziet" of er meer flexibiliteit in opleidingen gebracht kan worden, "bijvoorbeeld door studenten tussentijds deeldiploma's te laten halen". Op het terrein waarvan hij het meeste weet - en misschien ook wel het meest wil - moet Hermans zich beperken: er komt volgens het regeerakkoord géén nieuw stelsel van studiefinanciering. (HOP)

D e Hbo-Raad en de vsNU noemen het "bijzonder jammer" dat de politiek de kans laat liggen te investeren in het hoger onderwijs. In een gezamenlijke verklaring wijzen zij erop dat het • bedrag dat de overheid per student betaalt de afgelopen jaren met 25 procent is gedaald. D e hogescholen overwegen zelfs een studentenstop af te kondigen om rond te kunnen komen. De Landbouwuniversiteit Wagenmgen moet extra bezuinigen. Het regeerakkoord bepaalt namelijk dat Wageningen per student voortaan hetzelfde bedrag krijgt als een technische universiteit. N u ligt het bedrag voor een landbouw-student hoger. (HO, HOP)

'Hermans kan de boel loswrikken' Hoger onderwijs ingenomen met Hermans als minister Niemand verwacht wonderen van Loek Hermans. Maar toch Is het hoger onderwijs zeer tevreden met de nieuwe minister van Onderwijs. Hij zal het regeerakkoord moeten uitvoeren, en dat belooft niet veel goeds. Maar, verwachten bestuurders in het veld, "daarna zal hij voor het hoger onderwijs instaan". Hanne Obbink Bi) de studentenbonden heeft minister Hermans het al verbruid nog voor hij aan het regeringspluche gewend is. "Vorig najaar zei hi) nog dat de prestatiebeurs moest verdwijnen", zegt Joost de Bruin van studentenbond LSvb honend. "En het eerste wat ie als minister doet, is de ov-kaart onderdeel maken van het prestatiestelsel." Maar vooralsnog staan de studentenbonden alleen met h u n gemopper. Het hoger onderwijs kent de nieuwe minister niet of nauwelijks, maar alom

wordt zijn aantreden verwachtingsvol begroet. "Hij zal goed luisteren", verwacht een voorzitter van een college van bestuur. "Een heel ander iemand dan Ritzen", zegt een ander. "Een nieuwe minister levert altijd een frisse blik op", weet een derde. Twee bestuurders in het hoger onderwijs kennen Hermans wél. Voorzitter Rien Meijerink van de vereniging van universiteiten vsNU en collegevoorzitter Maarten Koeman van de Hogeschool IJselland waren beiden lid van de door Hermans voorgezeten commissie die afgelopen najaar advies uit-

bracht over de studiefinanciering. De twee zijn blij met de nieuwe minister. Meijerink noemt hem "een toegankelijk en verstandig m a n " . Koeman schrijft hem een "open m i n d " toe en een "aangeboren belangstelling voor onderwijs". Meijerink: "Hij is in staat een heel scala van argumenten op tafel te houden en pas als de tijd rijp is de balans op te maken." Anders dan Ritzen, inderdaad. "Die veegde argumenten veel sneller van tafel, omdat hij vaak heel snel en te eenzijdig keuzes maakte." Ook mensen die Hermans niet kennen, zijn tevreden. Voorzitter Jan Veldhuis van de Universiteit Utrecht, bijvoorbeeld, denkt dat het onderwijs een "voortreffelijk bestuurder" in huis heeft. "Hij zal eerst luisteren naar de verantwoordelijken in het veld en dan samen met hen de zaken aanpakken." Anders dan Ritzen, zegt ook Veldhuis. "Dat was iemand van ons, een professor, en soms was dat lastig. Hij had

briljante ideeën, maar een bestuurder was hij niet. Hermans zal meer oog hebben voor het haalbare." De politieke kleur van de nieuwe minister doet er volgens de hogeronderwijsbestuurders wemig toe. D e PvdA'ers Meijerink en Koeman en de CDA'er Veldhuis zijn eensgezind m h u n lof. Harry Koopman, bestuurder aan de Hogeschool Brabant en WDlid, hoopt wel dat zijn partijgenoot meer dan Ritzen aan het "vrije spel der maatschappelijke krachten" zal overlaten. "Ritzen schoot hogescholen die failliet dreigden te gaan te hulp. Een liberale minister doet dat niet. Andere hogescholen kunnen een failliete collega dan wel of met overnemen. Zo houdt de sector zichzelf gezond." Meijerink hoopt dat Hermans' achtergrond hem extra vrijheid geeft om met een schone lei te beginnen. "Een aantal zaken ligt al een tijdje muurvast. Zoals de kwestie van de sturmg van

wetenschappelijk onderzoek, daar zijn' de verhoudingen volledig verwrongen geraakt. Dan is het goed dat een nieuwe minister van een andere partij ernaar kijkt. Die zal eerder in staat zijn de boel los te wrikken." Wonderen verwacht echter niemand van de nieuwe minister. "Hij heeft zijn handtekening gezet onder het regeerakkoord, en hij is bestuurder genoeg om dat vervolgens ook uit te voeren", zegt Veldhuis. Dat betekent dat het hoger onderwijs opnieuw zal moeten bezuinigen. "Maar ik verwacht dat hij daarna voor het hoger onderwijs zal mstaan." Voorzitter Roos Zwetsloot van studentenorganisatie ISO hoopt zelfs op iets meer. Hermans is met zijn besluit over de ov-kaart al met de uitvoering van het regeerakkoord begonnen. Maar, zegt Zwetsloot desondanks hoopvol, "dat ov-plan praten we hem nog wel uit het hoofd." (HOP)

Regeerakkoord stelt studentenbonden teleur "Verbijsterd" en "diep teleurgesteld". Zo reageren de twee l a n d e lijke studentenbonden op het n i e u we regeerakkoord. LSvb en i s o zijn vooral kwaad over de p l a n n e n m e t de ov-kaart. Studenten die niet genoeg studiepunten hajen, moeten vanaf volgend studiejaar de kosten van h u n ov-kaart terugbetalen, stelt het regeerakkoord. Hoeveel h u n dat precies zal kosten, staat nog met vast, maar de studentenbonden gaan ei^an uit dat het om 96 gulden per maand gaat. N u betaalt een trage student alleen zijn basis-

beurs en eventueel zijn aanvullende beurs terug. Het regeerakkoord geeft studenten daar wel iets voor terug: ze houden de vrije keus tussen een week- en een weekendkaart. D e zogeheten 'uit/ thuiskaart' die voormalig minister Ritzen wilde invoeren, is daarmee van de baan. Studenten op kamers moesten van Ritzen verplicht een weekendkaart nemen, thuiswonenden een weekkaart. De studentenbonden zijn over het nieuwe plan al net zo kwaad als over dat van Ritzen. Zij kondigen "zwaar verzet" aan tegen wat zij de prestatiekaart noemen. "Eerst wordt de ov-

kaart je verplicht in de maag gesplitst, vervolgens wil de regering er achteraf nog eens geld voor terugeisen", zegt LSVb'er Joost de Bruin. D e bonden willen uitzoeken of die constructie juridisch wel door de beugel kan. Ook over andere maatregelen die het regeerakkoord voor studenten in petto heeft, zijn de bonden niet tevreden: • Het bedrag dat studenten per maand krijgen, gaat omhoog met honderd gulden. Ze krijgen dat bedrag echter niet als beurs, maar moeten het lenen. "Studenten mogen dus honderd gulden meer rood staan bij de minister", honen de studentenbonden. "De enige die hier beter van wordt, is de

minister zelf. Die kan extra rente vangen." • D e collegegelden stijgen mee met het algemene prijspeil. Dat valt op te maken uit een passage in het regeerakkoord over 'eigen bijdragen' voor diensten die de overheid levert. Deze maatregel kan betekenen dat een student aan het eind van deze kabinetspenode zo'n drieduizend gulden moet betalen. N u betaalt hij 2750 gulden, vier jaar geleden nog tweeduizend gulden. "Echt schandalig", noemt de LSVb de nieuwe stijgmg. • In de toekomst houdt een student recht op studiefinanciering zolang hij maar vóór zijn 25ste begint te stude-

ren. N u verliest een student die 27 jaar wordt zijn recht op beurs of lening. Niet meer dan een "laffe poging" om het beurzenstelsel te versoepelen, zeggen de bonden. • Eerstejaars studenten met arme ouders hoeven hun aanvullende beurs in de toekomst niet terug te betalen als ze te weinig punten halen. N u moeten zij basis- én aanvullende beurs terugbetalen. Zo worden zij zwaarder gestraft dan njke studenten; die hebben geen aanvullende beurs en betalen dus alleen de basisbeurs terug. De bonden zijn kwaad dat deze maatregel alleen voor eerstejaars geldt. (HO, HOP)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen