Ad Valvas 1998-1999 - pagina 449

November 1 9 5 4 : Het nieuwe bestuur van Natio Frisica wordt toegesproken door de vooi^ zitter van het VU-corps. In het midden dr. G.P. Hekstra.

Leeuwarden, 8 januari 1 9 5 4 : leden van de Friese studentenvereniging protesteren tegen de stank van het grachtenwater.

Het Frieslandgevoel op de VU Tussen de VU en Friesland bestaat van oudsher een bijzondere band. De laatste jaren is de Friese subcultuur op de VU een stille dood gestorven. Oud-studenten proberen het Frieslandgevoel nieuw leven in te blazen. Yvette Nelen Vorig jaar was het precies honderd jaar geleden dat de Friese studentenvereniging Natio Frisica aan de vu werd opgericht. Aanleiding voor een jubileumsymposium over de Friese cultuur in Nederland. Een mooie gelegenheid ook voor oud-leden om hennneringen op te halen aan de tijd van weleer, toen er op de v u nog een levendige Friese subcultuur bestond. De reünisten van Natio Frisica kwamen tot de conclusie dat het met de aandacht voor de Friese cultuur aan de universiteit bedroevend gesteld was. H u n studentenvereniging was op sterven na dood en de laatste docent Fries was zojuist met pensioen gegaan. Zij besloten het er niet bij te

laten en zetten een lezingenreeks op onder het kopje Frieslandkunde. H e t blijkt alleen niet mee te vallen om jonge studenten te trekken. D e gemiddelde leeftijd van de cursisten ligt boven de veertig. "We hebben alle studenten met een vakantieadres in Friesland aangeschreven", vertelt G.P. Hekstra, initiatiefnemer van het colloquium frisicum. "Dat waren er ongeveer 140. Helaas reageerden er maar drie." T o e n Hekstra in de jaren vijftig aan de vu studeerde, was de Natio Frisica nog een enthousiaste gezelligheidsvereniging. Rector prof. dr. Taede Sminia heeft een verklaring voor de lage opkomst. Er is een groot cursusaanbod, zegt hij. Bovendien hebben studenten weinig ruimte voor het volgen van extra vak-

ken. Sminia, afkomstig uit een oud Fries geslacht, betreurt dat de Friese subcultuur is verdwenen. "Het is belangrijk voor een universiteit dat er veel verschillende mensen rondlopen. Studenten uit Friesland zijn toch anders dan die uit de randstad. Ze komen uit een landelijke omgeving, een mooie en open provincie. Bovendien zijn ze tweetalig. D a t tekent hen. Ik vind de Friezen nuchter en bewogen, een goede combinatie. Ze weten van aanpakken." D e v u en Friesland hadden altijd een bijzondere band met elkaar. Vanwege haar protestant-christelijke karakter trok de universiteit veel studenten uit de noordelijke provincie. In menig gereformeerd Fries huishouden circuleerde tot in de jaren zestig het bekende groene vu-busje met de afbeelding van Abraham Kuyper. Hierin werden de overgebleven stuivers en dubbeltjes gestopt om de imiversiteit financieel bij te staan. Als dank voor deze bijdragen stelde de v u in 1949 een leerstoel Fries in.

Emeritus hoogleraar Henk Meijering werd in 1968 docent oudfnese taaien letterkunde. Acht jaar later werd hij aan de vu hoogleraar Fries, samen met professor Antonia Feitsma. "Toen lééfde de Friese cultuur aan de vu", herinnert hij zich. "Er waren veel studenten die een bijvak bij me volgden." In diezelfde jaren raakte de Friese studentenvereniging echter in een crisis. "Door de studentenrevoltes hadden studenten andere zaken aan hun hoofd dan deelname aan gezelligheidsverenigingen", aldus Hekstra. Dat merkte ook Douwe van der Meulen, nu medewerker op het secretariaat van de letterenfaculteit. Hij studeerde in de jaren zeventig biologie aan de vu en volgde colleges bij de vakgroep Fries. "In eerste instantie was dat om Fries te leren schrijven. Op de lagere school in mijn geboortedorp Suwald in Tyt-

Wie ben je, als je je eigen achtergrond niet kent?' Theodoor de Jong (20), derdejaars scheikunde:

"Laat ik voorop stellen: ik ben in de eerste plaats een Nederlander, net zoals een Hollander in de eerste plaats een Nederlander is. Friezen vormen geen apart volk. Zij zijn voor 100 procent Nederlands en leverden alti)d een belangrijke bijdrage aan de wording van het land. Fries is mijn moedertaal. Dat spreek ik thuis nog steeds. Nederlands leerde ik alleen op school en uit boeken. Als medestudenten horen dat ik uit

Friesland kom, willen ze meteen weten of ik Fries spreek. Ik ben geboren en getogen in Oudemirdum, een plaatsje van duizend mensen aan de Zuiderzeekust, zoals wij het IJsselmeer nog steeds noemen. In de bevindelijk gereformeerde hoek is het een bekend dorp. Het was niet vanwege het gereformeerde karakter dat ik koos voor de Vrije Universiteit. Mijn ouders zijn hervormd. Ik wilde gewoon graag naar Amsterdam. D e v u sprak me aan. Er lopen meer studenten die van

het platteland komen. Zij zijn meestal rustiger en ingetogener dan mensen uit de stad. Een van de dingen die me opvalt aan studenten uit de randstad is dat zij weinig van h u n eigen geschiedenis weten. Dat leeft in Friesland meer. Daar worden plaatselijke tradities bewaard. Dat lijkt me ook belangrijk, want wie ben je als je je eigen achtergrond niet kent? Ik hoopte op het colloquium frisicum meer Friese studenten te ontmoeten, maar dat viel tegen. Ik ken weinig

andere Friezen op de vu. Het is ook allemaal zo grootschalig. Op twee flats van Uilenstede wonen meer mensen dan in heel Oudemirdum. Ik zie de toekomst voor het Fries somber in. Ik behoor waarschijnlijk tot de laatste generatie die het Fries heeft als moedertaal. Op het schoolplein van Oudemirdum hoor je steeds meer vernederlandst Fries. Dat is een logische ontwikkeling, maar het is jammer. Ik ben van nature nogal behoudend. Vandaag de dag bestaat er weinig liefde voor traditie."

sjerksteradiel had ik alleen in de derde klas een beetje Fries leren lezen. In wezen was ik een Friestalige analfabeet. Al snel ontdekte ik dat de colleges veel meer omvatten dan puur de taal. Ik leerde meer van de Friese geschiedenis en cultuur dan ik ooit in Friesland had opgestoken. Die colleges waren belangrijk voor de vorming van mijn identiteit. Je kan zelfs zeggen dat Meijering en Feitsma een soort tweede ouders voor me waren." Douwe wilde de Friese studentenvereniging nieuw leven inblazen. In 1980 richtte hij de Frisia resurgens (Herrijzend Friesland) op, de opvolger van de oude Friese studentenvereniging. Douwe zette zich tien jaar in voor de vereniging, maar ook hij was niet in staat het tij te keren. Steeds meer Friese studenten kozen voor de universiteit in Groningen. De vakgroep Fries kampte met grote financiële problemen en in 1990 werd de leerstoel opgeheven. N a het opheffen van de leerstoel ging het met de studentenvereniging snel achteruit. Professor Meijering betwijfelt of het colloquium de Friese cultuur op de v u kan laten herleven. T o c h vindt hij het een leuk initiatief. Douwe verheugt zich al weer op de volgende lezing. "Ik kan in ieder geval alle Friezen aanraden college te volgen over hun streek. Pas als je eraan meedoet, ontdek je hoe onmisbaar het is voor je vorming." Het volgende colloquium'frisicum wordt gehouden op donderdag 18 maart. Informatie IS te verkrijgen bij G.P. Hekstra, Harichsterdyk 62, 8571 RM Hanch, tel./fax 0514-602063 (liefst schnftelijk).

Heen plaats meer voor LSD in psychiatrie Het was een geneesmiddelenfabrikant die LSD ontdekte. In het begin dachten medici een potentieel medicijn in handen te hebben. Maar toen Amerikaanse scholieren met LSD gingen experimenteren, werd het snel verboden. Daardoor stopten ook experimenten in de psychiatrie. VUpromovendus Sneller schreef een geschiedenis. Dirk de Hoog Met het liedje Lucy in the Sky with Diamonds dat in 1967 uitkwam, maakten The Beatles bijna openlijk reclame voor het in die jaren in hippiekringen populaire hallucinerende middel LSD. De pilletjes waren toen al moeilijk verkrijgbaar. Regeringen in de hele westerse wereld verboden het middel. De Nederlandse overheid plaatste LSD m 1966 vlak voor het huwelijk van Beatrix met Claus hals over kop onder de opiumwet. Provo's hadden in een pamflet aangekondigd politiepaarden

suikerklontjes met LSD te voeren. De verkopers van het middel werden direct opgepakt. Vandaag de dag associeert bijna iedereen LSD met drugs, net zoals heroïne en cocaïne. Dat was ten tijde van de ontdekking van de werkzame stof nog niet het geval. Medici dachten een geweldig potentieel medicijn in handen te hebben tegen allerlei psychische stoornissen. D e historicus Stephan Snelders kwam via kennissen in aanraking met LSD en raakte zo geboeid door het product en de wisselende sociaal-culturele reac-

ties erop dat hij er het proefschrift LSD en de psychiatrie in Nederland aan wijdde. Donderdag 11 maart promoveert hij aan de vu. Zijn centrale stelling is dat LSD als een potentieel wondermiddel werd gezien zolang doktoren en psychiaters de controle over de verspreiding hadden. Het gebruik kwam maatschappelijk in een taboesfeer terecht nadat hippies een vrij gebruik propageerden en praktiseerden. "De autoriteiten schrokken zich rot en verboden het middel toen bleek dat scholieren op de blanke high schools in de Verenigde Staten massaal LSD slikten. Daarmee kwam ook snel een einde aan het medische gebruik want psychiaters moesten een vergunning aanvragen. Bovendien raakte de therapie onder artsen omstreden", aldus Snelders. In Nederland kreeg vooral professor Bastiaanse bekendheid door zijn met LSD ondersteunde behandeling van slachtoffers uit de concentratiekampen

in de Tweede Wereldoorlog. N a zijn pensionering in 1988 werkt in Nederland net als in de rest van de westerse wereld officieel geen enkele therapeut meer met LSD. Een medewerker van de geneesmiddelenfabrikant Sandos ontdekte het middel min of meer per toeval in 1938. "In schemertoestand met gesloten ogen werkten voortdurend fantastische beelden van buitengewone plasticiteit en met een intensief, caleidoscoopachtig kleurenspel op me in", beschrijft de ontdekker Hofmann z'n ervaringen. Bij een tweede experiment merkte hij ook de nadelen. "Een demon was in mij binnengedrongen en had bezit genomen van mijn lichaam, mijn zintuigen en mijn ziel. De stof waarmee ik had willen experimenteren, had mij overwonnen." T o c h deed de fabrikant verder onderzoek en begin jaren vijftig kwam LSD op de markt voor experimenten door artsen en psychiaters. Het was een tijd

dat veel nieuwe psychofarmaca ontstonden. Medici dachten geestesziektes als schizofrenie met een pilletje te kunnen genezen. Er bestond ook aandacht vanuit geheel andere hoek. De CIA zag iets in het middel om de weerstand van vijandige spionnen te breken en betaalde mee aan wetenschappelijk onderzoek en deed experimenten. Volgens Snelders werd nooit helemaal duidelijk of therapieën met LSD een heilzame werking hebben. "De behandeling met LSD kwam maatschappelijk in een zo kwaad daglicht te staan, dat er geen draagvlak meer voor bestond. In mijn ogen is dat een doorslaggevender reden geweest om met de therapieën te stoppen dan medische overwegingen. Ik ken psychiaters die willen experimenteren, maar ze krijgen geen vergunning meer."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen