Ad Valvas 1998-1999 - pagina 331

AD VALVAS 2 1 JANUARI 1999

PAGINA 7

a P

Jr

SCnj-3).

Kort wetenschappelijk VU-nieuws onder redactie van Dirk de Hoog

Effect cursussen gering

Paul Bergen - Hollandse Hoogte

Voor actievoeren is lioop nodig Promovenda volgde boeren voor en tijdens protesten Rijen trekkers op de snelweg, tractoren op het Binnenhof: de boeren laten steeds meer van zich horen. Uit onderzoek van bureau Trendbox blijkt dat de helft van de agrariërs binnen tien jaar stopt. IVIarga de Weerd promoveert deze week op haar proefschrift over boerenprotest. Welke boeren zetten wei door? Fleur Besters

4

"Mi)n moeder komt van een boerenbedrijf. Vaak logeerde ik bij mijn opa en oma op de boerderij. Ik vind het een heel boeiende beroepsgroep, juist omdat ze bezig zijn met zulke essentiële dingen als voedsel. Het is een steeds kleinere groep die het gaat produceren", vertelt Marga de Weerd. Volgens een onderzoek van bureau Trendbox, gehouden bij de opening van de Landbouw-RAI afgelopen maandag, stopt de helft van de boeren de komende tien jaar met h u n bedrijf. De Weerd (31) was deze enquête gedeeltelijk voor. Ze promoveert donderdag 21 januari op haar proefschrift over boerenprotest. "Ik sprak een groep van 168 boeren drie keer. Bijzonder aan mijn onderzoek is dat we twee keer met ze spraken voordat ze protesteerden. Tijdens de laatste gespreksronde in 1995 ontstonden acües tegen het mestbeleid. Dat was ontzettend mooi voor mij. Het was natuurlijk een gokje. Als er geen actie gevoerd was, dan had ik wel een proefschrift kunnen schrijven, maar niet over protestgedrag." De dissertatie was onderdeel van een groter onderzoek van prof dr. P. Klandermans, die wereldwijd onderzoek doet naar protestbewegingen. Hetzelfde onderzoek werd tegelijkerti)d uitgevoerd in Spanje. "Alle interviews zijn afgenomen door studenten die de vragen vanaf een laptop voorlazen. Dat moest omdat in Spanje veel boeren niet kunnen lezen of schrijven. De omstandigheden moesten echter gelijk zijn. Vandaar dat wij In Nederiand ook voorlazen." De Weerd zocht naar sociaal-psychologische verklaringen voor de participatie van boeren in boerenprotesten in de periode van de winter van 1993/1994 tot het najaar van 1995. Ze deed dit aan de hand van een theorie waarin de drie begrippen onrecht, identiteit (je verbonden voelen met een groep) en effectiviteit (er IS aan kunnen doen) noodzakelijke voorwaarden zijn voor protest zijn op maatschappelijk niveau. "Ik toetste deze voorwaarden op individueel niveau. Het blijkt dat die theorie dan met opgaat, maar mensen die aan alle drie de begrippen voldoen, protesteren wel vaker. Opvallend is dat

politieke effectiviteit, wat wil zeggen dat mensen verwachten dat ze iets kunnen doen, verreweg de sterkste variabele in het verklaren van protestgedrag is. Alledrie de begrippen verklaren een deel, maar zijn tevens stuk voor stuk een aparte voorwaarde voor het protestgedrag." Uit maandag gepubliceerde cijfers van het Centraal Bureau van de Statistiek blijkt dat in vijf jaar tijd 16 procent van de gezinsbedrijven is verdwenen. D e promovenda merkte deze tendens tijdens haar onderzoek. "Veel boeren waarschuwen him kinderen. Ze zeggen: 'Doe het nu niet'. Ze willen zekerheid voor h u n kinderen en die is er niet meer zo erg. Jonge boeren moeten zoveel investeren dat ze zich bij aanvang van het bedrijf al diep in de schulden steken. H e t bedrijf van mijn opa en oma is nog door twee zoons overgenomen, maar die zijn er nu mee gestopt. H u n kinderen wilden er niet meer mee verder." Het grote vrijheidsgevoel waar het boeren door gekenmerkt worden, wordt steeds minder door de verregaande overheidsbemoeienis. Ook D e Weerd merkte dit in de interviews. "Een heel belangrijk aspect van het boeren is toch de vrijheid. Omdat agrariërs steeds minder vrij zijn in het uitoefenen van h u n beroep, kan ik me wel iets

voorstellen bij het idee van emigreren. Het probleem met wetgeving schijnt te zijn dat die heel tegenstrijdig is. D e ene keer vragen de wetgevers dat, de volgende keer weer iets anders. Het verband tussen de verschillende regels is voor veel mensen zoek. Veel boeren zijn bereid te investeren in het milieu, maar dan moet het wel duidelijk iets opleveren. Er verandert te vaak iets en daar zitten te vaak kosten aan. Daar zit volgens mij heel wat wrok."

Verschillen O p het gebied van de actiebereidheid ontdekte D e Weerd verschillen tussen de akkerbouw en veehouders. Belangrijk voor boerenprotesten is dat de groep onrecht aangedaan moet worden. D a n pas wil de boer met de trekker naar Den Haag. "Er zijn veel verschillen tussen de akkerbouwers. Daarom is er uit die hoek niet veel protest te verwachten. T e n zij het idee ontstaat dat de hele groep onrecht aangedaan wordt. Mensen gaan niet protesteren als ze individueel onrecht aangedaan wordt. Het

Veel boeren voelen zich ondergewaardeerd, concludeert Marga de Weerd: 'Dat komt ook door de media. Er wordt altijd het stereotype van de domme boer van stal gehaaid.' Yvonne Compier - AVC/VU

moet om de groep gaan." In de Nederlandse samenleving lijken boeren altijd een aparte groep te zijn geweest. Van de agrariërs uit het Trendboxonderzoek vindt 39 procent de houding van de Nederlanders tegen boeren negatief. "Veel boeren voelen zich ondergewaardeerd in vergelijking met andere beroepsgroepen. In mijn onderzoek was dat 75 procent. Het heeft volgens mij te maken met de politieke ontwikkelingen in de landbouw. D e agrarische sector was een vrij autonoom gebiedje. Boeren vinden het heel moeilijk dat die tijd voorbij is. Dat heeft te maken met het vrijheidsgevoel, maar ook met de manier waarop de boeren door de media worden afgeschilderd. Er wordt altijd het stereotype van d o m m e boer van stal gehaald. Veel agrariërs maakten zich daar kwaad over. Zo werden een aantal jaar geleden bij de acties beelden gebruikt van een trekker met een sproeiende giertank daarachter. In onze interviews merkten de boeren op dat die beelden belachelijk waren. Er mocht toen al niet meer met giertanks gereden worden. Ze voelden zich bijna gecriminaliseerd, want zo werd het beeld van domme, milieuverpestende boer iedere keer bevestigd. Ja, ik wil het in die zin voor ze opnemen. Het beeld klopt gewoon niet."

Boerenleven Hoewel De Weerd door haar familiebanden al geïnteresseerd was in het boerenleven en ze zich tijdens haar studie politicologie ook al bezighield met landbouwonderwerpen, kreeg ze tijdens haar onderzoek een heel andere kijk op de agrarische wereld. "Je hoort zoveel verschillende verhalen en ziet een enorme diversiteit aan mensen. D a t maakt het eigenlijk een hele interessante groep. Over het algemeen zijn boeren behoorlijk eigenzinnige mensen, die zeer eigen dingen denken. D e kwestie rond het landbouwbeleid is ook zo ingewikkeld. Er zitten veel verschillende kanten aan het verhaal. Ik kan daarom niet zeggen dat ik een duidelijke eigen mening daarover heb gekregen." Opvallend in haar onderzoek was dat optimistische boeren eerder protesteren. Alleen mensen die verwachten dat er toekomst zit in hun bedrijf gaan de barricades op. "Dat zijn veelal de jongere boeren met een groot bedrijf. Zodra mensen geen toekomst meer zien voor hun eigen boerderij, zijn ze niet meer bereid zich in te zetten voor de hele groep. O m te gaan protesteren hebben mensen hoop nodig voor de toekomst!"

Mensen die op cursus nieuwe vaardige heden leren, brengen deze weinig in praktijk. Dit blijkt uit het proefschrift 'Gedragsbeïnvloeding door cursussen' van M a n o n Hoekstra. De psychologe bestudeerde wat een groep kaderleden van de vakbond CNV leerde tijdens een cursus vergadertechnieken en wat ze met de verworven inzichten later op de werkvloer deden. D e betrokken vakbondsleden zeiden meer inzicht en meer zelfvertrouwen te hebben gekregen, maar in de praktijk het aangeleerde nauwelijks toe te passen. "Het rendement van de cursussen is vaak gering", concludeert Hoekstra dan ook. Volgens haar ligt dit meestal niet aan de inhoud van ciursussen, maar krijgen de ex-cursisten op de werkvloer weinig ruimte het aangeleerde in praktijk te brengen. Opvallende uitkomst van het onderzoek is dat een rollenspel tijdens de cursus vaak negatief uitpakt. Het vermindert de motivatie om het aangeleerde uit te voeren. Haar advies: "Zorg voor een goede nabespreking van het rollenspel zodat zaken die fout gegaan zijn, uitgelegd en verklaard kunnen worden." Ze geeft nog een advies: "Denk van te voren goed na of het volgen van de aangeboden cursus wel de juiste oplossing voor het gesignaleerde probleem is."

Algje beïnvloedt klimaat H e t minuscule algje Emiltania huxleyi heeft mogelijk een grote invloed op het klimaat en het broeikaseffect. Dit stelt vu-student Roland Bemhard in zijn scriptie waarmee hij vlak voor kerst werd genomineerd voor de scriptieprijs van het Parool, die hij overigens niet won. Het algje dat in enorme hoeveelheden in de oceanen voorkomt, produceert kalk. Daarvoor onttrekt het kooldioxide, een belangrijk broeikasgas, aan het zeewater. Doordat het kalk wordt afgezet op de zeebodem blijft het c o 2 gebonden en komt niet in de atmosfeer terecht. Het algje produceert ook zwavelhoudende verbindingen. Deze vormen kleine stofdeeltjes in de atmosfeer die een rol spelen bij het ontstaan van wolken. Het is bekend dat deze zogeheten aërosolen de opwarming van de aarde tegengaan. Bemhard sluit niet uit dat de algjes mede een verklaring zijn voor een niet uitgekomen voorspelling. Enkele jaren geleden meenden wetenschappers dat de aarde met vijf graden zou opwarmen. De vu-student stelt dat dit nog slechts een hypothese is.

Persoonlijke aanpak drukt Duits ziekteverzuim Bij ruim dertig ondernemingen die zijn verenigd in de Duitse Metaalindustrievereniging Baden-Württemberg zijn vooral informele maatregelen geschikt om het ziekteverzuim omlaag te brengen. Dat blijkt uit een onderzoek onder leidinggevende personeelsfunctionarissen van de bedrijven. Paul Sauer promoveert 22 januari aan de vu op het onderzoek. Uit de studie blijkt dat de belangstelling voor het beheersen van het ziekteverzuim in de jaren negentig is toegenomen. Toch houdt 20 procent van de onderzochte ondernemingen het ziekteverzuim niet systematisch bij. Slechts eenzelfde percentage vindt het onderwerp belangrijk. Ondernemingen met een bovengemiddeld ziekteverzuim hechten veel waarde aan formele maatregelen, zoals ontslag. Dat gebeurt veel minder bij bednjven waar het ziekteverzuim lager ligt. Kleine ondernemingen (minder dan honderd werknemers) hebben het laagste ziekteverzuim, evenals bedrijven waar veel teamwork bestaat. Sociale controle en een persoonlijke, informele benadering zijn volgens Sauer de oorzaken van het lagere ziekteverzuim.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen