Ad Valvas 1998-1999 - pagina 675

AD VALVAS 24 JUNI 1999

PAGINA 7

De geschiedenis van de Evangelische Volkspartij

Een verdeeld clubje van bevlogen mensen Is er in de Nederlandse politiek plaats voor een progressieve christelijke partij? Je zou liet niet denken als je kijkt naar de geschiedenis van de Evangelische Volkspartij. Het alternatief voor het CDA ging na tien jaar roemloos ten onder. Jan de Bas schreef een proefschrift over "de muis die even brulde".

Deeltijdingen 's Avonds Is de VU vooral het domein van deeltijdstudenten. Franl< Scliroer, student Beleid, Communicatie en Organisatie, doet eens in de twee weken verslag van het leven van een deeltijder.

Onderzoeksmoeheid

Yvette Nelen Wie weet nog welke partijen tien jaar geleden opgingen in GroenLinks? Met een beetje nadenken zal de gemiddelde Nederlander komen tot een njtje van hoogstens dne: de PPR (Politieke Partij Radicalen), PSP (Pacifistische Socialistische Partij) en CPN (Communistische Partij Nederland). Dat er ook een progressieve christelijke partij met de fusie gemoeid was, is ongetwijfeld vergeten. Het aandeel van de inmiddels opgeheven Evangelische Volkspartij (EVP) m GroenLinks is dan ook van begin af aan marginaal geweest, aldus Jan de Bas. Donderdag promoveert de historicus op een studie naar de tienjarige geschiedenis van de EVP. "De enige EVP'er die af en toe zijn gezicht laat zien is Hans Feddema, voormalig bestuurslid van de EVP en oudmedewerker aan de vu. Hij heeft zich onlangs nog uitgelaten tegen de militaire acties van de NAVO in Kosovo." T o c h bracht de oprichting van de partij politiek Nederland in 1981 wel degelijk in beroering. Het initiatief kwam uit de progressief christelijke hoek van het CDA, waar grote ontevredenheid bestond over de samenwerking van de confessionelen met de WD in het kabinet Van Agt-Wiegel. Een groepje oud-AïiP'ers verzette zich tegen de zakelijke koers van het CDA. ZIJ hadden het gevoel dat h u n partij het evangelie verkwanselde door zich uitsluitend te laten leiden door het streven naar economische groei. Het 'Alternatief voor het CDA' boekte bij de eerste Tweede-Kamerverkiezingen in 1981 een redelijk resul-

De kleine EVP nam het in 1 9 8 1 op tegen het CDA. Spotprent naar aanleiding van de TweedeKamerverkiezingen. taat. De EVP behaalde net met genoeg stemmen voor een zetel in het parlement. N a een kabinetscnsis kreeg de partij anderhalf jaar later een nieuwe kans. Deze keer won lijsttrekker Cathy Ubels, huisvrouw en oud-raadslid voor de ARP en het CDA in Dokkum, voldoende stemmen om kamerlid te worden. Het grootste deel van de stemmen had de EVP te danken aan haar standpunt in het debat over het al dan niet plaatsen van kruisraketten op Nederlandse bodem. Ze was de enige christelijke partij die zich onomwonden keerde tegen plaatsing van kernwapens m Nederland. 'Wie tegen kernwapens is, stemt morgen EVP' liet een paginagrote oproep m Trouw aan de vooravond van de verkiezingen weten.

Kruisraketten D e bloeiperiode van de EVP valt samen met de grote maatschappelijke discussie over de wapenwedloop m Europa, een van de elementen van de toen woedende Koude Oorlog. Als het debat over de kruisraketten m de tweede helft van de jaren tachtig van de politieke agenda verdwijnt, verliest de partij een groot deel van haar aanhang en daarmee ook haar enige zetel in de Tweede Kamer. Er blijft een clubje bevlogen mensen over, die, uitgewezen naar de marge van de Nederlandse politiek, vooral op zoek is naar een 'spirituele, niet-materialistische en dus holistische houding

ten aanzien van medemens en natuur'. H e t christelijke taalgebruik van de partij lijkt een anachronisme in de wo-wowsÊWs-politiek van de jaren tachtig. D e Bas constateert dat de EVP er maar niet m slaagde haar progressieve christelijke idealen om te zetten m een samenhangend politiek gedachtegoed. D e partij wilde via een route van gelijkwaardigheid en gerechtigheid komen tot een 'Evangelische Vreedzame Wereldpolitiek'. Hoe dit ideaal verwezenlijkt moest worden, maakten de EVP'ers nooit duidelijk. "De EVP was in de theorie verder dan in de praktijk", vertelt D e Bas. "Maar ook die theorie liet veel te wensen over. Deze was erg gefragmenteerd en afhankelijk van personen die er allemaal een andere mening op nahielden en geen goede discussie met elkaar voerden. Een echt stevig partijdocument ontbrak." Het enige uitgewerkte en originele standpunt was volgens D e Bas het pleidooi voor een sabbatsjaar. Een werknemer had na zes jaar werk recht op een jaar betaald verlof, waarbij hij door een ander vervangen werd. Zo werd de werkloosheid iDestreden en had iedereen alle mogelijkheden om bij te scholen. D e EVP heeft nog geprobeerd de regeling in te voeren aan de v u via Feddema, die al jarenlang op de universiteit werkte. Maar bij nader inzien zag het college van bestuur het plan met zitten.

•lïê

Len Munnik

D e EVP was onderling sterk verdeeld. Aan de ene kant bevonden zich de radicalen die het liefste toenadering zochten tot de andere linkse kleine partijen, waaronder de communisten. Aan de andere kant bleef een groot deel van de EVP'ers haar partij vooral zien als een alternatief voor het CDA, waar inmiddels Ruud Lubbers de scepter zwaaide. Bovendien ontbrak het de partij aan charismatisch leiderschap. De apolitieke uitstraling van de mediaschuwe Cathy Ubels liet veel te wensen over. Haar partijgenoten moesten haar in 1983 overhalen om prinsjesdag bij te wonen. Zelf zag ze het nut hiervan met in. Ubels' bijdrage aan de bundel Ons poëtisch Binnenhof, waarin politici h u n favoriete gedicht aangaven, deed de samensteller van de bundel constateren: "Cathy Ubels lijkt met haar Gtraffedier van Goemiljov geen politieke bedoelingen te hebben." D e EVP probeerde nog vu-hoogleraar economie en gerespecteerd politicus Bob Goudzwaard aan zich te binden. Goudzwaards ideeën over de 'economie van het genoeg' vormden een belangnjke inspiratiebron voor het sociaal-economische beleid dat de partij voorstond. G o u d zwaard vond zich echter te veel een Einzelganger om zich in te laten met de organisatie van een partij.

Uitgespeeld Aan het eind van de jaren tachtig leek de rol van de christelijke partij grotendeels uitgespeeld. D e EVP deed in 1989 nog mee aan de gezamenlijke lijst voor GroenLinks, maar moest zich tevredenstellen met een elfde plaats. In 1991 werd de partij definitief opgeheven. De geschiedenis van de EVP deed de politicologen P. Lucardie en M. Nieboer concluderen dat een progressieve christelijke partij in het Nederlandse politieke bestel een contradictio in terminis is. Volgens hen is er eenvoudigweg geen plaats voor een linkse partij op bijbelse grondslagen. "Dat is onzm", vindt De Bas. "Als de EVP meer aansprekende kopstukken had gekend, een beter contact had onderhouden met de media en een toegankelijkere partijcultuur had gehad, was ze wellicht levensvatbaar geweest." Wel ziet De Bas dat confessionele partijen het moeilijk hebben. Ook het CDA is de afgelopen tien jaar gehalveerd. "Het christelijk zuurdesem in de maatschappij begint uit te werken. Een partij die zich exclusief beroept op het evangelie spreekt nu eenmaal minder mensen aan." T o c h kwam uit een onderzoek in 1996 naar voren dat een op de vijf Nederlanders vindt dat politiek en godsdienst met elkaar te maken hebben. "Dat hoeft natuurlijk niet te betekenen dat mensen ook echt stemmen op een religieuze partij," denkt De Bas. "Maar wie weet komt er ooit nog een radicaal-chnstelijke hausse in Nederland."

Jan de Bas: 'Het christelijk zuurdesem in de maatschappij begint uit te werken.'

Bram de Hollander

Jan de Bas De muis die even brulde De Evangelische Volkspartij 19811991, Uitgeverij Kok Kampen, 1999, ISBN 9043500909

E e n deeltijdstudie m o e t niet langer d a n vier jaar duren. D a n doel ik niet o p de zwaarte van een studie. H e t gaat m e t n a m e o m de creativiteit die je bij zo'n studie aan de dag m o e t leggen. H e t gros van de vakken bestaat uit h e t a c a d e m i s c h doorploegen van de favoriete werken van de betreffende docent. E e n aantal van die docenten bakt er echter e e n opdracht in. Met n a m e die opdrachten zijn dodelijk. Waarom? N o u , je hebt de neiging o m je onderzoek voor die opdracht zo dicht mogelijk bij de d e u r t e h o u den. D u s d a a r o m onderzoek je m e e s t a l je eigen organisatie. H e t onderzoeksmateriaal (de organisatie) en de onderzoekspopulatie (je collega's) zijn i m m e r s aanwezig. B o v e n d i e n : wie zou zo'n aardige collega als ik weigeren o m een paar vragen te beantwoorden? N u hebben mijn collega's h e t in mijn geval nog makkelijk. D e onderzoeken die ik doorgaans verricht, vergen geen genadeloze doorlichtingen van l i c h a a m en geest. H e t gaat m e e s t a l o m het blootleggen van organisatiestructuren en dergelijke. Ik n o e m m a a r wat voorbeelden: licht e e n professionele bureaucratie door en beschrijf of hier routineprofessionals aan de slag zijn of improviserende professionals. O f iets anders: b e a r g u m e n t e e r h o e de theorie van Porter van toepassing is op de organisatie van jouw keuze en illustreer dit m e t een voorbeeld. Erger lijkt het mij voor i e m a n d die in deeltijd geneeskunde studeert. "Ik m o e t van mijn docent aantonen dat de borsten van secretaresses e n m a n a g e r s significant verschillen. B e s t e collega's: kleedt u zich m a a r eens h e l e m a a l idt." Ook deeltijdige psychologische opdrachten lijken mij niet altijd bevorderlijk voor de collegialiteit. "U bent m a n en blond, ik m o e t van mijn docent aantonen dat mannelijke blondjes nog d o m m e r zijn d a n de spreekwoordelijke vrouwelijke blondjes. Wil je deze driehoekige blokjes in de juiste gaatjes gooien? Ik h o u d de tijd b i j . " Goed, mijn onderwerpen zijn doorgaans wat onschuldiger, m a a r op een gegeven m o m e n t m e r k je toch wat onderzoeksmoeheid. D a a r o m b e n ik halverwege mijn studie van b a a n geswitcht. Ik b e n overgestapt van bedrijfsleven naar overheid. Tot op h e d e n h e b ik mijn hele o m g e v i n g wijsgemaakt dat het ging o m verbetering van arbeidsvoorwaarden, m e e r geld, m e e r aanzien, het ontwijken v a n de oppervlakkigheid van het bedrijfsleven, enzovoort. Gelul, kolder! Ze waren m e spuugzat en ik was hen spuugzat. N i e m a n d wilde mijn vragen m e e r beantwoorden en ik had ze überhaupt niks m e e r te vragen. Het hele bedrijf h e b ik van A tot Z doorgeUcht. Ik wist zoveel v a n ze, dat ik ze de k o m e n d e tien jaar m a x i m a l e winst kon garanderen - volgens de vu-theorie dan. Gelukkig voor de voortvarendheid van mijn studie werk ik inmiddels een dik jaar bij een ander organisatie. Helaas heb ik ze ook daar alweer voor enkele opdrachten misbruikt. Binnenkort ga ik ze zelfs voor de ' m o e d e r aller opdrachten' lïdsbruiken, de scriptie. Ik hoop dat ik volgend jaar mijn scriptie afi-ond. Want m o c h t mijn studie langer duren, d a n ben ik vast gedwongen weer van b a a n te wisselen.

FRANK SCHRÖER

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen