Ad Valvas 1998-1999 - pagina 559

AD VALVAS 15 APRIL 1999

PAGINA 5

Geneeskundestudenten debatteren over ethische vraagstukken

Dilemma's van dokters in spe In de medische wetenschap zijn de mogelijkheden bij na onbegrensd. Maar mag alles wat kan? Derdej aars geneeskunde praatten vorige week een dag lang over de ethische afwegingen in het ziekenhuis. Peter Boerman

Is er zoiets als een derde geslacht?

H

et duurde eeuwen voordat homo­ seksuahteit door de. samenleving werd geaccepteerd. Maar nu kunnen homo's redelijk normaal in de samen­ leving functioneren. "Waarom zou dat niet kunnen met transseksuelen", vra­ gen Bertjan Kerklaan en Marnix van der Leest zich af. De twee geneeskundestudenten hou­ den een uitgebreid pleidooi voor "meer acceptatie" van transseksuelen. Als transseksuelen beter geaccepteerd worden door de samenleving, hoeven ze ook minder snel een geslachtsver­ anderende operatie te ondergaan, stel­ len ze. De twee brachten een video mee waarop een man aan het woord komt die zegt een operatie te willen omdat hij zich vrouw voelt. "Hoe weet je als man hoe een vrouw zich voelt", vraagt Marnix zich af. "Je kunt als man hooguit zeggen dat je je geen man voelt. Dat geeft voor mij aan dat er verschillende gradaties zitten tussen de twee uitersten man en vrouw. Er zi)n vier of vijf criteria waaraan je moet voldoen wil je in aanmerking komen voor een geslachtsverandering. Wat gebeurt er als je één van die crite­ ria mist?" Het draait volgens de twee studenten niet alleen om acceptatie door de samenleving. V olgens hen is het dui­ delijk dat 'het probleem transseksuali­ teit' IS opgelost als de transseksueel vrede met zijn of haar eigen situatie heeft. Een geslachtsveranderende ope­ ratie is daarvoor echter niet altijd de oplossing, denken ze. Bertjan: "In veel

gevallen blijft het levensgeluk van transseksuelen achter, ook na de ope­ ratie. Uiterlijke aanpassmg door een operatie is volgens ons niet gene­ zend." Het pleidooi van Bertjan en Marnix voor meer acceptatie door aan de ene kant de maatschappij en aan de ande­ re kant door de transseksueel van zijn of haar probleem, kan bij h u n mede­ studenten niet meteen op veel bijval rekenen. Eén van hen meent dat de problemen van transseksuelen wel degelijk in eerste instantie fysiek zijn. Ze zitten in een verkeerd lichaam, dus is een operatie juist de oplossing. Het betoog van de twee studenten is opvallend. Het vu­ziekenhuis, het enige in Nederland waar mensen h u n geslacht kunnen laten veranderen, moet officieel niets hebben van de gedachte van een 'derde' geslacht. Het is óf man óf vrouw en als het ene niet bevalt, dan wordt er geopereerd naar het andere. D e medische wetenschap is nu bijna zover dat met hormoonpreparaten transseksualiteit te 'genezen' is. V oor Bertjan en Marnix is dat een gruwel. "Dat vinden wij veel te ingrijpend. Je past dan iemands persoonlijkheid aan." De vraag uit de zaal of je dat ook niet doet bij iemand die manisch­ depressief is, weten de twee wel te pareren. Marnix: "Iemand is niet vanaf zijn eerste levensdagen manisch­ depressief. Maar iemand kan zich wel vanaf het begin ongelukkig voelen met zijn eigen lichaam."

Yen IViie Lai (zittend) en Lorene Korp er: 'Een sp ermadonor met gezin vindt het niet leuk als jaren later opeens een kind van hem op duikt.' Yvonne compier - AVC/VU

Mag een reageerbuiskind zijn vader kennen? E

chtparen waarvan de man onvruchtbaar is, kiezen bij de spermabank uit twee loketten: bij loket A krijgen ze te horen van wie het sperma afkomstig is. Heel weinig spermadonoren melden zich daarom aan bij loket A. Bij loket B krijgen toekomstige ouders alleen genetische informatie van de donor, en blijft de donor anoniem. "De grote vraag is of die anonimiteit behouden moet blijven", aldus Yen Mie Lai, derdejaars geneeskunde, die zich samen met Lorene Korper over het onderwerp boog. Yen Mie Lai weet zo een aantal argumenten op te lepelen om de anonimiteit van de spermadonor op te heffen. "Een belangrijk voordeel is dat genetisch overdraagbare aandoeningen makkelij­

ker te traceren zijn. Ook worden de rechten van het kind beter erkend. Hij of zij kan zijn wortels achterhalen. Dat is goed voor het psychisch welzijn van het kind." De geneeskundestudente ziet ook de schaduwzijde. " D e privacy van de donorvader wordt geschonden. V eel mannen doneren om anderen te hel­ pen. And that's it. Als zo iemand een gezin heeft gesticht, kan het grote pro­ blemen opleveren als zestien jaar later plots nog een kind opduikt." Daarnaast moet gevreesd worden voor, zoals ze het noemt, 'Kunstmati­ ge Inseminatie Donor­toerisme', afge­ kort tot KiD­toerisme. "Als de anoni­ miteit van donorvaders wordt opgehe­ ven, zullen moeders naar België gaan. Of ze gaan een avondje naar de kroeg

Moet nederwiet In het ziekenfonds?

Mag een mongooltje kinderen krijgen? 'rees en Henk zijn niet gezegend met een hoog IQ Hij werkt in een sociale werkplaats, zij heeft moeite mee te komen in het bedrijf waar ze werkt. T o c h willen ze dolgraag kinderen, vertellen ze op een video. Een beetje hulp kunnen ze daarbij wel gebruiken. "V ooral met geld", vertelt Trees. "Henk kan niet zo goed rekenen." Ook Monique wil graag een kleine. Ze heeft een vaste vriend, Nico. Een baby krij­ gen zal haar echter niet luk­ ken. "Mijn vriendin Pauline IS al geholpen aan haar buik. Dat gaan ze bij mij ook doen, heeft mama verteld", vertelt ze tegen de camera. "Ik kan dan geen kinderen krijgen. Ik kan niet voor ze zorgen. Zegt mama." Muriel Tillemans en Mech­ telt van der Pas laten de video zien om aan te geven hoe moeilijk het is om te beoordelen wie kinderen mag krijgen en wie niet. In de wet wordt de term 'wilsbekwaam' gebruikt. D a t houdt niet alleen in dat iemand zijn wil moet kunnen uiten. Ook moet iemand in staat zijn de aard van een situatie te begrijpen en dat met argu­ mentatie te onderbouwen. Ben je wilsbekwaam, dan mag je zelf kiezen. "Bij Monique zie je nauwe­ lijks een rationele denktrant".

E

vertelt Mechtelt. "Haar ideeën zijn volledig afhanke­ lijk van wat haar ouders en mentor zeggen. V an haar zal dus eerder geaccepteerd wor­ den dat ze geen kinderen mag krijgen." De twee geneeskundestuden­ ten vrezen echter dat bij ver­ standelijk gehandicapten te snel wordt geneigd naar steri­ lisatie. "Je kan de kwestie namelijk nooit helemaal objectief beoordelen. Als ouder van een verstandelijk gehandicapte weet je van tevoren dat je straks ook voor je kleinkind moet zorgen. En als mentor betrek je ook je eigen waarden en normen bij zo'n afweging." Het publiek gaat gretig in op de door de studentes aange­ zwengelde discussie. "Ik durf de stelling aan dat iedereen die niet voor zichzelf kan zor­ gen niet zomaar kinderen mag krijgen", zegt een van de aanwezigen. "Ook de verzor­ gers van diegenen moeten een stem krijgen. Zij moeten immers ook voor het kind zorgen." Dagvoorzitter en student­ assistent Bas Jongen zegt het belang van het kind in het verhaal van Muriel en Mech­ teld te missen. Die laatste legt die kritiek naast zich neer. "In de Europese wetge­ ving staat duidelijk dat man­ nen en vrouwen het recht

en zorgen daar voor een anonieme vader." Kort gezegd: wel of geen anonimiteit draait om een afweging tussen de rechten van het kind en de rechten van de vader. Lorene wil geen keus tussen die twee maken. "Ik pleit ervoor dat ouders het kind op jonge leeftijd alles vertellen. Dan voorkom je dat zo'n kind later het gevoel krijgt bedrogen te zijn. Deels opheffen van de anonimiteit van de donor hoort daarbij." Het blijft een moeilijke vraag, geeft ze toe. "Je wilt een donor niet confronte­ ren met nakomelingen die hij niet kent. Desondanks vind ik de belangen van het kind uiteindelijk belangrijker, maar je kunt daar niet helemaal voor kiezen. Dan blijft er geen donor meer over."

IVlechtelt van der Pas: 'Je kan ook zeggen dat een alco­ holist geen kinderen mag krijgen.' Yvonne Compier AVC/VU

hebben te huwen en samen een gezin te stichten. Het is volgens mij heel moeilijk om tegen Trees en Henk te zeg­ gen: 'jullie mogen geen kind

krijgen, want dat kind is later niet blij met jullie'. Dan kun je ook zeggen dat een alcoho­ list geen kinderen mag krij­ gen."

cht gevaarlijk kan marihuana niet genoemd worden. Je moet tussen de twintig­ en veer­ tigduizend joints in een kwartier roken wil je eraan doodgaan. Marihuana is bovendien nauwe­ lijks lichamelijk verslavend. In ieder geval niet meer dan alcohol of tabak. "Het is wel geestelijk verslavend", legt geneeskundestu­ dente Esther Broekhuizen uit. "Maar als je stopt met blowen, treden er nauwelijks lichamelijke ontwenningsverschijnselen op." T o c h mogen huisartsen him patiënten niet voorschrijven om een blowtje te roken. Onterecht, vinden Esther en haar medestu­ dent Robbert Steggerda. Marihu­ ana­heeft immers een aantal bewezen therapeutische werkin­ gen. "Bij ongeveer 60 procent van de mensen die chemotherapie onder­ gaan, heeft cannabis een heilzaam effect", legt Robbert uit. Ook bij multiple sclerose, chronische pijn, spasticiteit en glaucoom (groene staar) kan marihuana volgens hem helpen. Bovendien heeft wiet een gene­ zend effect bij aids, aldus Rob­ bert. Hij haalt het voorbeeld aan van de Amenkaanse aidspatiënt Kilby, die leed aan het Aids Was­ ting Syndrome. Daarbij daalt de eetlust sterk. Kilby vermagerde flink, maar wist dankzij marihu­ ana het tij te keren. Omdat het geval zich in de V erenigde Staten afspeelde, werd hij echter gestraft met een flinke boete. Marihuana is er verboden.

Esther noemt dat onverkwikkelijk. "Dat je als arts geen marihuana mag voorschrijven is in conflict met twee basisprincipes in de geneeskunde: het recht op infor­ matie van de patiënt en het prin­ cipe dat je hem of haar het beste wilt voorschrijven." De angst voor verslaving aan harddrugs als je eenmaal met wiet begint, noemen de twee een fabeltje. "Spierverslappers bij­ voorbeeld zijn juist enorm versla­ vend. Die mogen wel worden voorgeschreven." D e stelling van Robbert en Esther dat het ziekenfonds in sommige gevallen de gang naar de coffee­ shop moet vergoeden, lijkt nogal provocerend. N a hun betoog spreekt niemand in de goedgevul­ de zaal hen echter tegen. Behalve één jongen. "V olgende keer als ik hoofdpijn heb, kan ik zo naar de huisarts om me nederwiet te laten voorschrijven." Robbert is niet onder de indruk. De huisartsen weten heus wel wat ze doen, zegt hij. Esther valt hem bij. "Als een patiënt graag wil blowen, hoeft hij daar echt niet voor naar de huisarts. Hij kan gewoon een coffeeshop binnenlo­ pen. Maar als het medisch verant­ woord is, moet hij dat niet hoe­ ven." Robbert geeft nog toe dat niet veel onderzoek naar joints is gedaan. "Toch kun je er zeker van zijn dat nu middelen worden voorgeschreven die minder effect en veel ergere bijwerkingen heb­ ben dan wiet."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen