Ad Valvas 1998-1999 - pagina 489

AD VALVAS 25 MAART 1999

PAGINA 9

Dyslectische studenten moeten harder werken

W

o

o

r

t

b

n

I

t

Een student die woordblind is, komt soms niet verder dan vier pagina's per dag. Dyslexie is misschien wel de meest voorl<omende handicap aan de universiteit. Toch hoeft die geen obstakel te zijn om een universitaire studie af te maken. Yvette Nelen

Y

om Schutte (24) is woordblind. Een kleine afwijking m de hersenen maakt dat hi) moeite heeft met lezen en schrijven. D e handicap werd ontdekt op de lagere school. Zijn ouders waren erop beducht omdat zijn oudere zus ook woordblind is. De twee kinderen zijn een paar jaar begeleid door een remedial teacher. Die gaf hen extra taal- en schrijflessen om de achterstand met lezen en schrijven zoveel mogelijk te beperken. Yom werd op twaalfjarige leeftijd naar de middenschool gestuurd, een bijzondere vorm van voortgezet onderwijs waarbij pas na drie jaar besloten wordt welke school het beste bij een leerlmg past. Hij stroomde door naar 4-mavo. Vooral in de exacte vakken presteerde hij buitengewoon goed. N a de mavo volgde havo. Havo werd vwo. Vier jaar geleden ging Yom geneeskunde studeren aan de vu. N a alle bijlessen en bijzondere behandelingen had hij geen zin om aan de grote Wok te hangen dat hij woordblind was. Hij had wel gehoord dat je extra tijd kunt krijgen voor een tentamen als je dyslectisch bent, maar dat vond hij niet nodig. Hij wilde zonder begeleiding studeren. Zijn zus was immers ook zonder problemen afgestudeerd. De praktijk viel tegen. T o e n hij na twee jaar zijn propedeuse geneeskunde nog niet had gehaald, moest hij stoppen. Yom hoopte dat de studie economie hem beter zou liggen, maar ook deze studie moest hij na twee jaar aan de wilgen hangen.

Y

om benadrukt dat hij niet stopte omdat hij dyslectisch is. Het maakte de studie wel extra moeilijk. "Ik lees erg langzaam", vertelt hij. "Als medestudenten vijfhonderd pagina's per week lazen, las ik er hoogstens driehonderd. Ik moest er harder aan trekken, net als alle mensen met een handicap. Dat bracht ik niet altijd op." Naar schatting 3 tot 5 procent van de studenten heeft last van woordblindheid. Hoeveel vu-studenten dyslectisch zijn, valt niet te achterhalen. D e meesten zoeken h u n eigen weg. Slechts een klein aantal klopt aan bij de studentendecaan om over zijn leesen spelproblemen te praten. Studentendecaan M . Wielkens, die zich tot voor kort ontfermde over studenten met een handicap, begeleidde de afge-

Tips voor dyslectische studenten • Je kunt eeii aanvraag i n d i e n e n voor verlenging van de s t u diefinanciering bij de Informatie Beheer Groep. Hierv o o r k u n je e e n formulier krijgen bij het s t u d e n t e n d e c a naat; • Zorg dat d o c e n t e n en m e d e studenten in je o m g e v i n g weten dat je dyslectisch bent; • Vraag t o e s t e m m i n g o m een bandrecorder of notebook te gebruiken bij colleges en t e n tamens; • Vraag extra tijd voor werkstukken en scripties; • Je hebt recht op extra tijd v o o r t e n t a m e n s (te v e r m e n i g vuldigen m e t de factor anderhalf), vraag anders o m e e n mondeling tentamen; • Bij de S t u d i e - en Vakbibliotheek (tel. 020-2666465) kun je terecht v o o r ingesproken s t u dieboeken op band; • Vraag advies voor je studieplanning; • Werk op tekstverwerkers m e t spellingcontroles. lopen zeven jaar ruim dertig studenten met dyslexie. Volgens Wielkens is dyslexie de meest voorkomende handicap op de universiteit. Van de studenten met een handicap die bij haar komen, is zeker de helft woordblind. "Omdat er veel verschillende vormen van dyslexie bestaan kijken we waar de studenten de meeste problemen mee hebben. Sommigen lezen erg langzaam. Anderen lezen sneller, maar kunnen alleen globaal lezen. Weer anderen missen juist de grote lijn. Elke student heeft andere begeleiding nodig."

D

e studentendecaan gaat met de dyslecticus op zoek naar een werkbare studieplanning. Studeren kost immers meer tijd. Ook organiseert zij aparte cursussen studievaardigheden voor studenten met leesproblemen. Als de studenten professionele begeleiding willen, verwijst zij hen naar het Amsterdamse Instituut voor

I

emand m e t dyslexie of w o o r d blindheid verwerkt de klankstructuur van taal niet goed i n zijn hersenen. D a a r o m heeft hij moeite m e t lezen en schrijven, legt Victor van D a a l uit. D y s l e c tici kunnen slecht spellen en lezen langzamer. Ook duurt het doorgaans langer voordat ze een woord vinden bij een voorwerp, begrip of kleur. Van Daal is universitair docent bij de vakgroep pedagogiek aan de vu en tevens onderzoeker op het Paedologisch Instituut (PI) in Duivendrecht. Hij verricht al meer dan tien jaar onderzoek naar kinderen m e t dyslexie. Vroeger w e r d e n dyslectici afgeschilderd als d o m en lui. I n m i d dels is bekend dat woordblindheid een handicap is, veroorzaakt door e e n beschadiging van een heel geïsoleerd deeltje van de hersenen, de z o g e n a a m d e fonologische m o d u l e . O m d a t het niets te m a k e n heeft m e t het gezichtsvermogen zal Van D a a l de benaming 'woordblind' nooit gebruiken. Dyslexie k o m t beduidend vaker voor bij jongens dan bij m e i s j e s . O m d i e reden v e r m o e d e n w e t e n s c h a p pers dat er ook e e n erfelijke factor in het spel is. Volgens Van D a a l is het belang-

Joran Beekman: 'Ik lees extreem langzaam omdat ik anders dingen lees die er niet staan.' woordblindheid en andere leerproblemen (IWAL). T o e n Joran Beekman (21) aan de v u begon met zijn studie scheikimde stapte hij ormiiddellijk op de studiebegeleider af met de mededeling dat hij dyslectisch is. Hij wilde weten wat zijn rechten en plichten waren. D e begeleider bracht hem in contact met studentendecaan Wielkens. Joran sprak met haar af dat hij elk jaar zou melden hoeveel studiepunten hij had gehaald. Zo konden zij gezamenlijk m de gaten houden of hij achterstand opliep door zijn dyslexie. Mocht dat het geval zijn, dan had hij recht op een extra jaar studiefinanciering. Achteraf bezien bleek het een goede afspraak. Joran schreef zich het eerste studiejaar vol enthousiasme in voor alle tentamens, net als zijn medestudenten. Hij haalde er bijna geen één. "Het waren voor mij te veel tentamens in een te korte penode. Ik lees extreem langzaam omdat ik anders dingen lees die er niet staan. Er waren boeken waarvan ik maar vier pagma's op een dag kon lezen." Het tweede jaar besloot hij zijn tentamens te spreiden. Dat werkte veel beter. Inmiddels is Joran vierdejaars. D e scheikundestudent voorziet dat hij het extra studiejaar nodig heeft. Behalve dat extra jaar kan de universiteit weinig voor hem doen, vindt hij. "Je moet gewoon studeren. Maatregelen

als extra tijd voor een tentamen hebben voor mij weinig zin. Voor een tentamenvraag geldt: je weet het of je weet het niet." Ook aan het advies de colleges op te nemen op een cassetterecorder had hij wemig. "De meeste tips voor dyslectische studenten kosten tijd en dat heb je juist te weinig. Ik volg 32 uur college per week. D a n kan ik daarnaast geen bandjes afluisteren of extra leesoefeningen doen." Yom daarentegen weet wel een struikelblok waar de universiteit meer op zou moeten letten. Hij heeft namelijk de grootste moeite met multiple choicetentamens. Juist in het eerste jaar van geneeskunde werd deze toetsvorm veel gebruikt. Yom las de vragen verkeerd. "Ik had het idee dat de kennis van het Nederlands belangrijker was dan de kennis van de stof. Dat ergerde m e . "

H

ard werken. Dat blijft het devies van beide studenten. Yom vindt dat hij dat niet genoeg gedaan heeft. Het eerste jaar zat hij zo vol van het op kamers wonen dat hij er soms de kantjes van afliep. Dat kon hij zich niet veroorloven. "Ik ben sowieso niet de meest intelligente student. Ik had harder moeten werken. Daar word ik nu hard op afgerekend. Ik ben aan het solliciteren, maar voor de leuke banen vragen ze toch altijd iemand met een

Wat is dyslexie? DICTATION

The s p o o n ^ a s

full

of

sugar.

^

a The p e i ^ s e s

inir t o w r i t e w i t h .

JXL

^^^LdJ:£A^Am The Président lives in Washington, D.C,

ru/bu^ (yp?'.tM jCeM The péncilr which was yellow was on thé'table.

The cup was with^coffee.

-;;r ^-é^--^^

Typ- ..^^LruÊ.

^

<

^

nr/uxAKj

He s i p p e d « 1I 1k t h r o u g h t h e

straw.

Een dictee-oefening van een 17-Jarige dyslectische jongen met een gemiddeld IQ. Hazy. "> Crazy...' And/or lazy...? The maligning of children and adults with learning disabilities, Joseph Rosenthal

Bram de Hollander

diploma." Ook Joran werkt harder dan de gemiddelde student. Dat doet hij van jongs af aan. Op de lagere school was hij eerder klaar met rekenen dan zijn klasgenootjes. D e tijd die hij over had, gebruikte hij om zijn taalachterstand in te halen. In de derde klas van de middelbare school wist hij al dat hij scheikunde ging studeren. Het harde werken zit in zijn karakter, vertelt Joran. Hij noemt zich een echte workaholic. Inmiddels breidde hij zijn studie scheikunde uit met farmacochemie. Daarnaast is hij voorzitter van de studievereniging, speelt in twee teams basketbal en werkt voor de PTT. "Ik heb het nodig om aan de gang te blijven, anders verslap ik." Het hielp joran dat hij op zijn faculteit onmiddellijk aan iedereen liet weten dat hij dyslectisch is. Zijn stagebegeleiders behandelen hem zeer coulant, vindt hij. Als hij artikelen moet lezen, leggen zij hem eerst uit wat de strekking is van de tekst. Het bevalt hem goed op de universiteit. Hij weet al wat hij na zijn studie wil doen: "Promoveren!" De Vereniging Woortblind organiseert met Hogeschool Rotterdam op zaterdag 27 maart in Rotterdam een studiedag over dyslexie in het hoger onderwijs. Voor meer informatie: 030-2281556.

rijk bij kinderen vroeg te ontdekken dat zij aanleg h e b b e n voor woordblindheid. M e t een intensieve begeleiding en voortdurende oefening kan de achterstand m e t leeftijdgenootjes beperkt blijven. Meestal zijn dyslectici erg gemotiveerd o m verder te k o m e n , vertelt Van D a a l . H u n handicap hoeft daarbij niet in de weg te staan. B e r o e m d h e d e n als Roald D a h l , Winston C h u r chill, T o m Cruise en Wubbo Ockels zijn allemaal w o o r d blind. Uiteindelijk k o m e n g e n o e g dyslectici op de universiteit, al is het vaak via een l a n gere weg. H e t k o m t regelmatig voor dat een dyslecticus op de universiteit tegen zijn grenzen aanloopt. D e hoeveelheden l e e s - en schrijfwerk blijken vaak te groot, zeker bij e e n letterenstudie o f theologie. Dyslectici kiezen eerder een exacte studie. Extra studietijd en begeleiding kunnen van groot belang zijn. Goed onderwijs is een vereiste, aldus Van D a a l . "Het onderwijs m o e t optimaal zijn, m e t voldoende structuur en herhalingen en s c h e m a ' s . Als het onderwijs slecht i s , is de dyslecticus daar als eerste de dupe v a n . "

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen