Ad Valvas 1998-1999 - pagina 346

AD VALVAS 28 JANUARI 1999

PAGINA 2

BAS VAN DER SCHOT

ledere week bladert Bladluls de kranten en de vele aan de universiteit verschijnende periodieken door op zoek naar bijzonderheden over de VU.

Stress Stress heeft veel voordelen vindt T h e o Compemolle, hoogleraar kinder- en jeugdpsychiatrie aan de vu. "Stress is ongelofelijk positief. Het zorgt voor alertheid en bevordert de creativiteit", tekent weekblad Elsevier op. H e t blad woonde een speciaal college bij waar Compemolle managers uitlegde hoe ze met stress van h u n werknemers moeten omgaan. "Stress is gezond zolang mensen genoeg ontspannen", stelt Compemolle. Maar stress kan ook verkeerd uitpakken. "Negatieve stress ontstaat wanneer mensen te lang een te grote belasting hebben. D a n verliezen ze h u n veerkracht en dat bedreigt hun lichamelijke en h u n geestelijke gezondheid. D e creativiteit verdwijnt. M e n s e n worden dom." Compemolle trekt de vergelijking met gekookte kikkers. "Gooi je kikkers in kokend water, dan springen ze meteen uit de pan. Maar stop je kikkers in een pan met slootwater die je op een laag vuur langzaam opwarmt, dan reageren de kikkers niet en gaan dood als het water aan de kook raakt." Managers moeten vooral goed naar h u n medewerkers kijken en luisteren of het h u n niet langzaam te heet onder de voeten wordt. Signalen zijn volgens Compemolle bijvoorbeeld dat energieke medewerkers klagerige types worden of dat een enthousiasteling geleidelijk verandert in een scepticus. Die veranderingen hebben managers lang niet altijd in de gaten omdat ze slecht kunnen luisteren, volgens Compemolle. "Managers zijn vaak olifanten die niets opmerken. Daarom hebben ze mensen nodig met een fijner zintuig voor veranderingen bij h u n medewerkers." In de visie van Compemolle zijn dat de tante Jaimies. "Dat Pietje elke dag een beetje bleker ziet, valt vader en moeder niet op, maar wel tante Jannie die één keer per half jaar op visite komt." Voor zo'n frisse blik in het bedrijf zijn volgens Compemolle geen dure consulenten nodig. "Neem stagiairs aan en hoor ze flink uit over wat ze van de manier van werken op de afdeling vinden," is zijn advies. BLADLUIS

AD^tVAS Ad Valvas is het redactioneel onafhankelijke weekblad van de Vrije Universiteit Redactie-adres: De Boelelaan 1105, kamer 15B-15 (bezoek en post) 1081 HV Amsterdam, tel (020) 4445630 Fax-nummer: (020) 4445639 E-mail adres: redactie@advalvas.vu.nl. Oplossingen cryptogram en mededelingen naar: mededelingen@advalvas.vu.nl Redactie: Sylvia Verhulst (hoofdredacteur, 4445632, sverhulst@advalvas vu.nl). Peter Boerman (personeelskatern, 4445631, pboerman@advalvas.vu.nl), Dirk de Hoog (4445637 ddehoog@advaivas.vu nl), Ben Koster (vormgeving, 4445633, bkoster@advalvas.vu.nl), Yvette Nelen (4445636, ynelen@advalvas.vu.nl)), Elke van Riel (4445634, evanriel@advalvas.vu.nl), Fokke Zaagsma (eindredacteur. 4445640, fzaagsma@advaivas.vu.nl). Secretariaat: Harmke van Rossen (4445630, hvanrossen@advalvas vu nl) Medewerkers: Fleur Oesters, Theodor Holman, Dick Roodenburg, Selma Schepel, Frank Schroer, Elsbeth Vernout Fotografen: Nico Boink, Yvonne Compier, Sidney Vervuurt, Peter Wolters (allen AVC-VU), Bram de Hollander Stichting Hoger Onderwijs Persbureau (samenwerkende universiteitsbladen): Hanne Obbink, Frank Steenkamp, Kees Versluis, Inge de Visser, Matthé ten Wolde, tel. (071) 5236151 Tekenaars: Aad Meijer, Bas van der Schot, Berend Vonk, John Reid, Bastiaan Geleijnse, Jean-Marc van Tol Ontwerp tay-out: Hollandse Hoogte Adviescommissie: drs. W. Heersink (secretaris), prof.dr. J.H.J. van den Heuvel, H. Invernizzi, mw. ir. C.M. VeenstraStnjIand, dr. J.T.J.M. Willems Advertenties: opgeven bij Bureau Van Vliet, Postbus 20, 2040 AA Zandvoort. tel. (023) 5714745, fax (023) 5717680. Ook voor 'Adjes commercieel' (zie pagina 4). Overige Adjes' redactie-adres, advertenties van VUinstanties opgeven op lD-04, Hoofdgebouw, tel 4445660 (mr. J L.K van der Veen) Productie: Dijkman Offset, Diemen Abonnement: per jaargang fl. 58,=. Later in het jaar per gemiste editie fl. 1.= minder. Betaling per acceptgirokaart, aan te vragen bij de redactie. lnt.Standaard Serie Nummer: 0166-0098 Overname van artikelen: is alleen toegestaan na verkregen toestemming van de redactie

Vrouwelijk toponderzoek de dupe van vergrijzing D e ondervertegenwoordiging van vrouwen in de top van de w e t e n schap is niet in de eerste plaats te wijten a a n v r o u w o n v r i e n d e l i j k heid, zoals Ad Valvas vorige week schreef. Eerder k o m t dit door de vergrijzing, vooral bij de alfa- en gamma-wetenschappen. Dit meent M a r i a n K l a m e r , KNAW-fellow bij Letteren.

Marian Klamer Er zijn te weinig vrouwelijke toponderzoekers. NWO, KNAW en de universiteiten vinden dit een nijpend probleem, omdat er een groot potentieel verloren gaat voor de wetenschap. In Ad Valvas (21 januari) vragen diverse personen zich af waar dit nou aan ligt. Er ontbreekt hierbij echter een belangrijk aspect: zou het ook niet met de vergrijzing van de Nederlandse wetenschap te maken hebben? D e afgelopen 15-20 jaar is de

Nederlandse wetenschap (c.q. politiek) zeer slordig omgesprongen met nieuw academisch talent. Veel potentieel is hierdoor verloren gegaan: vrouwen, maar ook mannen. Met name in de alfa- en gammafaculteiten (traditioneel de meest vrouwrijke plekken aan een universiteit) zijn er weinig vacatures geweest. De meeste vaste stafleden zijn daar (pakweg) tussen de 40 en de 65, en dus man, want toen zij op de universiteit kwamen waren er minder vrouwen die een wetenschappelijke loopbaan wilden, en sindsdien zijn er amper vacatures geweest. D e huidige ondervertegenwoordiging van vrouwen in de wetenschap heeft dus volgens mij niet met vrouwonvriendelijkheid te maken (in elk geval niet binnen de alfa/gamma sector, lijkt me) als wel met de algemene vergrijzing van de wetenschap als gevolg van de bezuinigingen bij de universiteiten sinds begin jaren tachtig.

Als er werkelijk perspectief zou zijn in de wetenschap is dat voor de vrouwelijke junior-onderzoekers van nu mijns inziens even aantrekkelijk als voor de mannelijke. Al betekent het voor deze vrouwen wel een aantal jaren van extra stress omdat je ook net in de levensfase zit dat je werk en aanstaand en beginnend

moederschap moet combineren. Maar voor langere termijnperspectieven zullen genoeg vrouwen dat over hebben. Maar hoe is het nu: telkens weer op projectbasis moeten werken (of je nu goed bent of niet), met elke 3 jaar weer niewe onzekerheid over je arbeidstoekomst - dat is blijkbaar voor veel vrouwen die naast wetenschapper ook moeder

(willen) zijn, net iets te veel opoffering gevraagd. Maar hoeveel mannen verlaten ook niet de Nederlandse wetenschap vanwege hetzelfde gebrek aan perspectief? Dit laat overigens niet onverlet dat aspecten in het selectietraject van wetenschappers inderdaad vrouwonvriendelijk uitwerken. D e KNAW bijvoorbeeld, behandelt alle aanvragen voor een verlengingsaanstelling op exact hetzelfde m o m e n t (in de zomer van het tweede jaar van aanstelling). M e n houdt daarbij geen rekening met parttimers en personen die in die periode ziekte-, ouderschaps- of zwangerschapsverlof hebben gehad en dus minder werk hebben kunnen verzetten dan hun gezonde, fulltime werkende collega's zonder zorgtaken. Waarschijnlijk vragen dergelijke personen minder snel een verlenging aan en/of krijgen geen verlenging en dus ook geen vaste aanstelling.

Paars frustreert biotech nologen N o g n i e t zo l a n g g e l e d e n w a s Nederland koploper in de m o d e r n e biotechnologie. D e strenge N e d e r landse wetgeving frustreert echter de onderzoekers. " D e b i o t e c h n o l o gie in Nederland had de laatste jaren een e n o r m e inzinking," Een genetisch gemanipuleerd appeltje tegen hoge bloeddruk, een chocoladereep die de vruchtbaarheid verhoogt: binnen afzienbare tijd zou het realiteit kunnen zijn. Volgens velen staat de wereld aan de vooravond van een nieuwe wetenschappelijke revolutie. De moderne biotechnologie verlaat de kinderschoenen en de mens zet de natuur eindelijk echt naar zijn hand. Dat leidt tot doorbraken in de behandeling van veel erfelijke en ongeneeslijke ziektes, jui-

Nieuwe hoofdredacteur M e t ingang van dit nummer heeft Ad Valvas weer een hoofdredactetu-: Sylvia Verhulst (47). In haar vorige baan was zij hoofd- en eindredacteur van Hkwadraat, het maandblad van de Hogeschool Haarlem. Zij volgt Frank van Kolfschooten op, die per 1 januari vertrok.

chen de pleitbezorgers. Ondanks de mooie beloftes blijft de tegenstand in de samenleving hardnekkig. De mens moet niet voor God gaan spelen, zeggen actiegroepen, want daar komt op den duur narigheid van. Vooral in Nederland is de anti-biotechlobby bijzonder sterk. Dat ondervond bijvoorbeeld het enige beursgenoteerde biotechbedrijf dat Nederland rijk is: Pharming, bekend van stier Herman. Onlangs verbood de minister het bedrijf onlangs om koeien te klonen. Pharming verhuisde zijn veestapel daarop eenvoudig naar Finland, waar klonen wel mag. "Een vreemde, emotionele beslissing van de minister. Een stommiteit", zegt prof.dr. R.A. Schilperoort, hoogleraar biochemie in Leiden. Volgens hem luistert het Paarse kabinet te veel naar actiegroepen. Dat is dom: "Want in de biotechnologie is in de toekomst veel geld te verdienen." D e strenge Nederlandse regels treffen commerciële biotechbedrijven het hardst. Maar ook universitaire onderzoekers klagen. Bijvoorbeeld in de agrarische biotechnologie. "De regels zijn onlangs weer verscherpt", zegt prof.dr. N . C . M . Laane, hoogleraar biochemie aan de Landbouwu-

niversiteit Wageningen. "Die regels zijn in Nederland te ver doorgevoerd. Voor standaardonderzoek met huis-tuin-en-keuken-bacteriën moeten onderzoekers een enorme papierwinkel invullen en overdreven veiligheidsmaatregelen nemen." Biotechnologen aan de TU Delft doen veel onderzoek naar gisten. Relatief onschuldig werk, waarbij genetische manipulatie maar een beperkte rol speelt. "Toch zijn de regels beduidend strakker dan in het buitenland", vertelt onderzoeker dr. M . S . M . Jetten. "Bovendien worden ze streng gecontroleerd. Ik werkte vier jaar in de Verenigde Staten, maar zag nooit een inspecteur. Dat is in N e d e r l a n d ondenkbaar." Anders dan sommige collega's pleit Jetten niet voor versoepeling van de regels. Het onderzoek komt er volgens hem namelijk niet door in gevaar. Dat geldt wel voor de meer omstreden dierlijke en menselijke genetica, waarvoor de regels nog een stuk strenger zijn, vindt de Leidse biotechnoloog Schilperoort. "Klonen van dieren in Nederland is nu een groot probleem." Nederland was volgens hem onder meer met stier Herman op dit gebied een pionier.

"Maar dat is verleden tijd." D e teruggang wordt goed geïllustreerd door de problemen in de commerciële biotechnologie. Uit een onderzoek van consultant Moret Ernst Young blijkt dat Nederland in 1996 een kleine vijftig biotechbedrijfjes telde. Een jaar later kwamen er vier, oftewel een kleine 10 procent, bij. In Duitsland steeg het aantal bedrijven echter spectaculair: met 64 procent tot ongeveer 180. Ook Groot-Brittanië kon vele tientallen nieuwe bio-ondememers bijschrijven. "De laatste jaren maakte genetic engineering in Nederland een enorme inzinking door wat betreft het aantal starters", vat Schilperoort samen. T e n dele is de politiek hiervoor verantwoordelijk, vindt de Leidse biochemicus. Die laat zich leiden door onterechte angsten, terwijl de nieuwe biotechnologie tot 'gigantische doorbraken' kan leiden in de medische wetenschap. "Na de oorlog zijn de landbouwgewassen veredeld", haalt Schilperoort als voorbeeld aan. "Dat had een enorm effect op de welvaart en de voedselvoorziening. Als de huidige ongenuanceerde politici toen aan de macht waren geweest, hadden ze dat waarschijnlijk verboden." (KV, HOP)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen