Ad Valvas 1998-1999 - pagina 627

AD VALVAS 3 JUNI 1999

PAGINA 1 1

RSI-test

vertraging

Tien vragen om te testen of je risico loopt op RSI. 1. Doet je meer dan vier uur per dag hetzelfde werk? O Ja (5) O Nee (0) 2. Kun je je werk onderbreken wanneer je dat wilt? O Ja (0) o Nee (5) 3. Doe je al jarenlang hetzelfde werk met dezelfde handelingen? O Ja (3) o N e e (0)

Wat is RSI? RSI Staat voor Repetitive Strain Injury: spierbeschadiging door herhaalde bewegingen. H e t gaat om pijn die wordt veroorzaakt door een beweging vaak en langdurig te herhalen, zoals het klikken en slepen met een computermuis. Ook een stijve nek door het te lang in eenzelfde, slechte houding werken, kan onder RSI vallen. De klachten ontstaan vaak langzaam, maar zijn heel hardnekkig. Het begint vaak met een tintelend gevoel in de vingers en de pols. Later komen daar gevoelloosheid, pijn en krachtverlies in de handen bij. Als de pijn aanhoudt, is er echt wat mis.

Een aio met een muiselleboog vertelt: "In mijn vakgroep heeft de helft van de aio's RSl-klachten, in de onderzoekschool is het zo'n 10 procent. Veel aio's zijn de hele dag met de computer in de weer. D e druk om te presteren is groot. Je wilt je waar maken, omdat de kans op een vaste baan bij de universiteit klein is." De schaning is dat van de ruim 2,5 miljoen Nederlanders die met beeldschermen werken, zo'n 40 procent een of andere RSl-klacht heeft. T o c h wordt de ernst van het probleem lang niet altijd onderkend, zei staatssecretaris R. Hoogervorst van Sociale Zaken donderdag 27 mei op een informatiebijeenkomst over RSI. Hij kondigde tegelijkertijd een grootscheepse voorlichtingscampagne aan. Onder bedrijven worden cd-roms verspreid met waarschuwende teksten. Bij elke nieuwe pc komt een folder over RSI. Ook krijgen alle huis- en bedrijfsartsen een brief waarin RSI onder de aandacht wordt gebracht. "We moeten voorkomen dat RSI een aandoening wordt die veel menselijk leed en grote economische schade aanncht", aldus Hoogervorst. Studentenarts Paul Rodenburg van de Universiteit van Amsterdam zegt "vrijwel dagelijks" studenten met RSI op zijn spreekuur te krijgen. "Zo gaat het altijd als er ergens veel publiciteit over is", weet hij. "Dat geldt ook voor herpes of chlamydia. Studenten lezen erover en denken de symptomen bij zichzelf te herkennen." Tussen de hypochonders treft hij echter wel degelijk ook echte muisarmgevallen aan.

hoeveel studenten aan de v u last hebben van RSI. "Ze komen niet allemaal hier." Van Raamsdonk is bezig een notitie te schrijven met concrete aanbevelingen hoe RSI onder studenten te voorkomen. "De bedrijfsgezondheidsdienst heeft alle eerstejaars wiskunde en informatica les gegeven in een goede werkhouding. Zoiets zou eigenlijk voor de hele universiteit moeten gebeuren", vindt hij. "Dat kost alleen erg veel tijd en dus erg veel geld."

Serieus De studievereniging van Wiskunde en Informatica, Storm, drong er m elk geval op aan in het vervolg niet alleen de eerstejaars voor te lichten. De studenten nemen het RSi-probleem, net als h u n docenten, serieus. Ze hebben de muis al te veel slachtoffers zien maken. Sinds kort hebben de wiskundigen en informatici in een gedeelte van de computerzalen de beschikking over nieuwe, goed verstelbare stoelen. Ook hangen er nu in alle zalen afbeeldingen met instructies voor een goede zithouding. "Misschien krijgen we nog voetenbankjes", zegt Storm-secretaris Karin Snijders verlangend. "Daar hebben we om gevraagd. D e steunen zijn belangrijk voor kleine mensen, omdat je je voeten plat op de grond moet kunnen zetten." Veel meer kan de vu echter niet doen, denkt ook studentendecanenhoofd Van Raamsdonk. Als eenmaal RSI is

Geen signalen

4. Maak je in je werk meer dan twee uur per dag dezelfde bewegingen of dezelfde beweging langer dan ééns uur achterelkaar? O Ja (5) O Nee (0) geconstateerd, houdt het werk voor de v u grotendeels op. "Dan is het verder een zaak van de fysio- en ergotherapeut." Veel oplossingen ziet hij voorlopig niet voor het probleem. Hij wijst op de ontwikkeling van spraakherkenningsprogramma's, waarbij de computer uittypt wat een persoon uitspreekt. Maar, merkt hij daarbij direct op, veel heil hoeven we daar de eerstkomende jaren met van te verwachten. "Bovendien hebben bèta's er niet altijd baat bij, omdat ze met niet uit te spreken notaties zitten." Dat betekent met andere woorden maar één ding: goed opletten als je achter de computer kruipt. Die tip geeft ook Roozendaal van het RSICentrum. "Maat houden", is zijn advies. Niet doorwerken als je last begint te krijgen van spierspanning. Daarom ook: "Goed plannen en niet alles tot het laatste moment laten liggen. Als je toch in de problemen komt, kun je volgens mij het beste zeggen: sorry, ik heb het niet afgekregen." Leg dat maar eens uit aan studenten die h u n scriptie koste wat kost voor de zomer moeten afhebben. Roozendaal heeft vertrouwen. "Als je moet doorwerken, ook al heb je pijn, rust daarna goed uit. Wees goed voor jezelf. Doe aan sport. Maar dan liever niet aan squash of hockey, want daar kun je de klachten mee verergeren."

Wie languit in zijn stoei achter de pc zit, lieeft meer kans op RSI. De juiste houding en afstanden zijn erg belangrijk om RSI te vermijden. Het is belangrijk om rechtop te zitten, met de voeten plat op de grond. De afstand van hoofd tot het scherm moet 3 0 tot 7 0 centimeter zijn. Ook de benen moeten genoeg ruimte hebben onder het bureau. Al typerend of 'muisend' moeten de polsen in een rechte lijn staat met de onderarm.

D e Landelijke Studentenvakbond (Lsvb) krijgt nog geen signalen dat RSi veel slachtoffers maakt onder de achterban. "Maar studenten moeten natuurlijk wel erg hard werken", zegt woordvoerder Joost de Bruin. Hij kan zich voorstellen dat slechte faciliteiten een handje meehelpen. "Ik ken die tafels en stoelen waar studenten aan moeten werken. Je zit vaak veel te laag." Aan de computers kan het volgens hem niet liggen. "Daarvan zijn er immers nog veel te weinig in het hoger onderwijs." Hoofd studentendecanen van de v u Wouter van Raamsdonk weet niet

€^

Meer informatie is te vinden op internet: www.rsivereniging.demon.nl

VU-student Thomas Zeeman heeft RSI

7k kon niet meer koken' A

antekeningen maken tijdens college hoefde T h o m a s Zeeman op een gegeven moment niet meer te proberen. Veel te pijnlijk. Ook dagelijkse bezigheden als eten koken en het huis schoonmaken lukten hem niet meer. "Daar moest ik echt een goede dag voor hebben." Moedeloos werd hij ervan. "Je zit een beetje te zappen voor de tv. Meer doe )e niet. Ook je boekenkast heb je op een gegeven moment een keertje uit." Zeeman, vijfdejaars informatica, kreeg januari 1998 last van een muisarm, oftewel RSI. D e oorzaken: korte overbelaste spiergroepen in de nek, stress en te weinig tussenpauzen tijdens zijn werk achter de computer. Bovendien bracht hij menig uurtje door met het spelen van spelletjes. Oók achter de pc. Toen de klachten net begonnen, besloot Zeeman het wat rustiger aan te doen. Hij ging naar de huisarts en vervolgens naar de fysiotherapeut die hem een betere zithouding aanraadde.

D e problemen gingen echter niet weg. Integendeel: ze werden alleen maar erger. "De eerste twee maanden werkte ik op driekwart kracht door. In plaats van 60 werkte ik 45 uur in de week. Ja, dat hielp natuurlijk niet." In mei vorig jaar was een grens bereikt: Zeemans klachten gingen niet meer voor- of achteruit. "Ik was al blij dat mijn toestand stabiliseerde." Hij stopte met computerspelletjes spelen en belandde in de Ziektewet voor zijn baantje als vakkenvuller in een supermarkt. De computer ging voortaan hooguit voor een half uurtje per dag aan: alleen om de e-mail op te halen en te beantwoorden. En hij ging veel meer bewegen dan hij gewoon was. "Er wordt altijd aangeraden veel te sporten, alle spiergroepen in beweging te houden. Dat. heb ik gedaan. Vooral zwemmen is therapeutisch gezien een goede oefening." Langzaamaan begint Zeemans situatie wat te verbeteren. "Ik ben nu ongeveer terug op het peil van januari

1998. Mijn lesje heb ik geleerd. Het blijft oppassen, want het kan altijd terugkomen." D e vu-student heeft in anderhalf jaar tussen de vijftien en twintig mondelinge tentamens afgelegd. Daardoor loopt hij nog vrij goed op koers om volgend jaar af te studeren. Bovendien heeft hij steun uit het afstudeerfonds in het vooruitzicht. "Ik heb een heel plezierig contact gehad met de studentendecanen aan de vu. Die zeiden meteen: 'ga maar leuke dingen doen. Maak je geen zorgen'. Dat stimuleerde."

T

homas Zeeman vertelt "absoluut niet de eerste" te zijn in zijn omgeving die met RSIklachten te maken kreeg. Ook personeel van de faculteit kent de gevaren van de computer, vaak uit eigen ervaring. Daardoor zegt hij, is hij goed opgevangen. "Gelukkig maar, want ik kan best zeggen dat er tijden geweest zijn dat ik het echt niet meer zag zit-

ten. Ik had het zowel aan mijn linkerals mijn rechterpols. In het begin werd het steeds erger. Ik dacht: wat moet ik nou? Ik zit in dit vak, ik heb een computer nodig, wat moet ik als ik niet meer achter dat dmg kan zitten?" Inmiddels is die angst grotendeels verdwenen. "Ik zit in de afstudeerrichting waar studenten het minste hoeven te programmeren. Ook in mijn toekomstige baan ga ik waarschijnlijk weinig achter de pc zitten. Ik word geen programmeur. Ik ga het denkwerk doen dat de programmeurs moeten uitwerken." Zeeman is niet bang dat hij, als hij later een baan wil, voor een werknemer met een 'vlekje' wordt aangezien. "Natuurlijk zit ik in een risicogroep, maar dat geldt voor al mijn vakgenoten. Je kunt het ook positief zien: ik heb al RSI gehad, ik ben een gewaarschuwd mens. Dat kan misschien zelfs een pre zijn als ik op zoek ga naar een baan."

5. Werk je meer dan een derde van de dag met je handen vijf centimeter boven je elleboog? O Ja (3) O Nee (0) 6. Werk je meer dan een derde van de dag met gebogen polsen? o Ja (3) o Nee (0) 7. Werk je meer dan een derde van de dag met opgetrokken schouders? O Ja (3) o Nee (0) 8. Werk je meer dan een derde van de dag met je lichaam voorovergebogen? o Ja (3) o Nee (0) 9. Is het regelmatig te koud op je werk? O Ja (3) o Nee (0) 10. Heb je regelmatig (snelheids)pieken in je werktempo? o Ja (3) o Nee (0) Meer dan 15 punten? Je loopt een aanzienlijk risico op RSI. Daarom krijg je het dringende advies om deskundigen naar je werkplek te laten kijken. Probeer je werk aan te passen om de kans op RSI te verminderen. Meer dan 25 punten? De kans op RSI is bij jou zo groot dat aan te raden is met spoed maatregelen te nemen.

Bewegingswetenscliapper onderzoekt RSI "Activiteiten als typen en het bedienen van een muis zijn simpele bewegingen waarvoor weinig kracht nodig is. Je zou toch niet verwachten dat die tot RSI leiden", meent Bart Visser. De bewegingswetenschapper aan de vu is in januari begonnen met een promotieonderzoek naar RSI. Het ontstaan van RSI heeft onder meer te maken met de frequentie van de beweging, de kracht die voor die handeling wordt gebruikt, iemands houding en hoe precies iemand een taak wil uitvoeren. Onbekend is echter welke van deze en andere risicofactoren het meeste bepalend zijn voor het krijgen van de klachten. Dat wil Visser achterhalen om preventieve maatregelen te kunnen voorstellen. De bewegingswetenschapper is bezig met de opzet van zijn eerste experiment. Gezonde proefpersonen moeten met twee vingers en de duim (de pincetgreep) tegen een stang drukken als de cursor op een pc-scherm een vakje passeert. De kracht en tijd waarmee dat gebeurt, worden geregistreerd. Bij deze en andere proeven wordt ook gemeten in welke mate de spieren door de hersenen geactiveerd worden, hoe snel een zenuwprikkel een spier bereikt en hoe de doorbloeding van spieren is. Visser wil ook weten welke theone over het ontstaan van RSI de meest geloofwaardige is. "Er is een theorie die zegt dat spieren of delen van spieren overbelast raken. Een andere opvatting stelt dat RSI ontstaat doordat spieren, banden of pezen over elkaar schuiven. Ook wordt gesteld dat een verstoorde doorbloeding tot klachten leidt. Tevens is onduidelijk of RSl-klachten komen door ontstekingen of doordat er iets kapot is. Ik vermoed dat doorbloeding een belangrijke factor is." Het onderzoek wordt betaald door de faculteit bewegingswetenschappen en TT^IO-Arbeid. Over vier jaar hoopt Visser klaar te zijn. (PZ)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen