Ad Valvas 1998-1999 - pagina 509

AD VALVAS 1 APRIL 1999

PAGINA 13

In het milieudebat is rampspoed niet altijd waar

Vervuilde verhalen 'ie hebben het allemaal geloofd: , ossen sterven af door verzuurde ~egen en ijskappen smelten door -iet broeikaseffect. Maar wat is ;>iervan waar? Volgens milieuiistoricus Wybren Verstegen wordt vaak meer onzin dan zin verkocht in het milieudebat.

rio's over het milieu. Vooral in Noordwest-Europa komt het voor: in Scandinavië, Engeland, Frankrijk en Duitsland. Ook in de VS. Daarbij is ons denken beïnvloed door de romantiek, de afkeer van de moderne maatschappij. D e milieubeweging is eigenlijk heel 'technofoob': bang voor techniek. De ideologie van de milieubeweging IS ook nog eens sterk beïnvloed door de Verelendung-ge^dachte van het marxisme: je hebt een kapitalistische samenleving die uiteindelijk stikt in haar eigen welvaart. D e ene activist doet er krassere uitspraken over dan de andere, maar het idee zit heel diep."

Yvette Nelen Studenten brachten hem op het idee. Terwijl hij tijdens zijn colleges ecologische geschiedenis aan het uitweiden was over vervuiling en ontbossing door de eeuwen heen, stelden ze h e m plotseling de vraag: "Is er dan nog hoop?" Wybren Verstegen, milieuhistoricus aan de vu, krabde zich achter de oren en besefte dat hij het antwoord schuldig moest blijven. Hij beloofde het uit te zoeken. Of de milieubeweging blij is met het initiatief, is de vraag. Want Verstegen kwam erachter dat het milieudebat "sterk vervuild" is, zoals hij dat noemt. In het denken over de natuur zi)n feit en fictie niet meer van elkaar te onderscheiden. Verhalen over afstervende bossen door zure regen, smeltende ijskappen en het opraken van brandstoffen blijken door geen enkel wetenschappelijk onderzoek gestaafd. Wel worden ze nog steeds geslikt als zoete koek. "Als je André Hazes vraagt hoe het met de bossen in Nederland gesteld is, zegt hij ongetwijfeld dat het slecht gaat", aldus Verstegen. Terwijl Natuurbeheer onlangs vaststelde dat de vitaliteit van de bossen juist is toegenomen. Zo bestaan er legio voorbeelden. Verstegen verzamelde ze en legde ze vast in het boek De vervuiling van het milieudebat dat aan het eind van deze maand verschijnt. Wat versta je onder vervuiling van het milieudebat? Verstegen: "In 1995 viel ik voor het eerst van mijn stoel. T o e n voerde het Wereld N a t u u r Fonds (WNF) campagne met de slogan dat er elke twintig minuten een diersoort uitsterft. Ik had net een wetenschappelijk artikel gelezen waarin stond dat dat niet waar was. Dus verzocht ik het WNF om meer informatie. Het stuurde mij een officieel rapport met allemaal cijfers, waarin tegelijkertijd zwart op wit btond dat de rekenmethode niet deugde. Ze weten met hoeveel soorten uitsterven. Zo'n kreet is dus nergens op gebaseerd. Het WNF kent zijn eigen rapporten niet. Dat kan niet. Zo zijn er nog veel meer van deze voorbeelden." Dus het gaat goed met het milieu. "Dat heb ik nooit gezegd. Ik wil alleen aangeven dat het beeld dat de milieubeweging schetst niet wordt onderbouwd door wetenschappelijke rapporten. D e berichtgeving over het milieu in kranten en op de televisie klopt niet. Die wordt sterk beïnvloed door propaganda." T)ie boodschap wordt u zeker niet in dank afgenomen. "Opmerkelijke genoeg vinden journalisten die werken in de milieubeweging het spannend. H a n van der Wiel van Milieudefensie gaf de leukste

Maakt u zich geen zorgen over het milieu? "Jawel, maar het hangt er vanaf waar je naar kijkt. D e lucht- en watervervuiling is in Noord- en West-Europa behoorlijk goed bestreden. Dat kun je zien in elke Bosatlas. Wat ik wel zorgelijk vind, is de ontbossing in de tropen. Dat gaat met een tempo daar zeg je u tegen. Toch is ook hier de discussie niet zuiver. Niet elke gekapte hectare is een even groot verlies. Op sommige plekken komen veel meer verschillende sooiten planten, bomen en dieren voor dan op andere. Jeffrey Sayers van de Prins-Bemhardleerstoel voor Natuurbescherming stelt dat er 20 procent van de bossen nodig is om 90 procent van de biodiversiteit te behouden. Er moet dus goed gekeken worden welke stukken regenwoud we beschermen. Daar is geld voor nodig."

Wybren Verstegen: 'Het ministerie van VROM is een half veriengstul< van de milieubeweging.'

En dat geld is er nu niet?' "Het geld gaat naar heel veel verkeerde onderzoeken. Diezelfde Jeffrey Sayers spreekt van één grote bureaucratische ramp. Ik geloof dat het goed IS om naar mensen als Sayers te luisteren. Hij zit op een onafhankelijke plaats en weet wat hij zegt. Net als het KNMI. Dat instituut is genuanceerd, daar heb ik alle vertrouwen in. Het valt niet onder het ministene voor milieu en ruimtelijke ordening, maar onder njkswaterstaat. Het VROM IS een half verlengstuk van de milieubeweging. Ze plaatsen grote advertenties met smeltende poolkappen, terwijl ze weten dat het niet klopt."

Sidneu Vervuurt AVC/VU

Voor wat voor onderzoek pleit u? "'Zo onafhankelijk mogelijk."

reactie, die zei: 'De beweging kan nog wel wat peper en zout gebruiken.' T o e n wist ik dat er in ieder geval een paar mensen zijn die begrijpen wat ik wil zeggen. Maar over het algemeen reageert de milieubeweging ongemakkelijk. Ze weet niet wat ze met de kritiek moeten. D a n denk ik: je moet nog maar een tijdje spartelen aan de haak en die confrontatie aangaan. Ik vind het gezond als de milieubeweging eens een keertje twijfelt aan wat ze gelooft.' Moet de milieubeweging op zoek gaan naar andere actiemiddelen? "Dat denk ik. Ik kan natuurlijk niet zeggen wat voor pad ze moeten volgen. Dat is hun verantwoordelijkheid. Maar dit kan niet langer. Op een gegeven moment wordt duidelijk dat activisten verkeerde informatie de wereld insturen. Al die wetenschappe-

lijke rapporten zijn openbaar. Er hoeft maar één slimme journalist te zijn die de gegevens gaat checken. Als milieuorganisatie zou ik de behoefte hebben om precies te weten wat er speelt. D e verandering in neerslag, bijvoorbeeld. Dat is een reëel probleem, ondersteund door wetenschappelijk onderzoek." Je kan ook zeggen dat de waarschuwingen uit het verleden effect hebben. Er worden geen CPK-spuitbussen meer gemaakt en de Rtjn is schoner. Bereiken actiebewegingen niet juist het meeste resultaat met een schnkeffect? " T o t op zekere hoogte. Zeker in eerste instantie is het nuttig om een schok teweeg te brengen, maar je moet intussen wel bijhouden wat de wetenschappeUjke stand van zaken is. Als al die rampverhalen worden opgeteld, ontstaat paniek. Dan wordt door

de Groenen gezegd dat we dictatoriale middelen nodig hebben om de problemen op te lossen. Politicoloog Hylke T r o m p sprak al over de noodzaak van een broeikasdicatator. Dat vind ik gevaarlijk. Bovendien zit het sombere beeld dat de wereld langzaam maar zeker de vernieling indraait zo in onze koppen geprent, dat veel mensen nihilistisch worden. Het maakt allemaal niets meer uit, denken ze. Jan Mulder gelooft dat het over vijftig jaar afgelopen is met de mensheid, maar hij heeft wel drie auto's voor de deur Waar komt dat doemdenken vandaan? "Volgens mij is het protestant: het geloof dat we verdoemd zijn en alles verkeerd doen. Het is op zijn minst gezegd frappant dat katholieke landen minder last hebben van doemscena-

Is dat haalbaar? "Je moet een beetje opletten. Als je een klimaatrapport ziet dat gemaakt is in opdracht van een Amerikaans elektriciteitsbedrijf ben je alert, want die werken nog met kolen. Dan ligt het er duimdik bovenop dat het rapport niet objectief is. Maar als het Wereldnatuurfonds met een rapport komt over het broeikaseffect, moeten we net zo goed oppassen. Het WNF beweert glashard dat El Nifio veroorzaakt wordt door het broeikaseffect. Je hoeft alleen maar de teletekstpagina van het KNMI op te zoeken om te weten dat het onzin is. Het WNF is heel geschikt om de neushoorn te beschermen. Daarom ben ik al jarenlang donateur. Maar van het klimaat moeten ze afblijven." De vervuiling van het milieudebat van Wybren Verstegen verschijnt eind apnl bij uitgeverij Nieuwezijds.

en fictie T

he earth does not belong to us. We belong to the earth. Wie heeft de spreuk niet zien staan o p e e n T-shirt of poster v a n Greenpeace? Ze z o u afkomstig zijn v a n het indiaanse o p p e r hoofd Seattle, dat de blanke overheerser i n 1854 confronteerde m e t de vraag h o e hij dacht de lucht te k u n n e n bezitten. In vtrerkelijkheid zijn de uitspraken in 1971 v e r zonnen door de Amerikaanse schrijver T e d Perry, t o e n hij het scenario schreef voor de film Home.

B

egin jaren zeventig trok de Club van R o m e , e e n groep vooraanstaande wetenschappers en industriëlen, aan de alarmbel. Als w e zo doorgingen zou de voorraad grondstoffen snel opraken. D e echte p e s s i m i s t e n geloofden dat w e de 21ste e e u w niet eens z o u d e n halen. I n m i d dels wijzen rapporten uit dat de grondstofreserves zijn t o e g e n o m e n .

D

e ijskappen s m e l t e n ! D a t w a s de b o o d schap v a n de c a m p a g n e die het m i n i s terie van VROM in 1997 voerde tegen het broeikaseffect. E e n jaar eerder v e r s c h e e n e e n rapport v a n het I n t e r g o v e m e m e n t a l P a n e l on Climate C h a n g e , waarin stond dat de temperatuur op de zuidpool sinds 1970 niet m e e r w a s gestegen. O p de n o o r d pool is het al vijftig jaar even koud.

ifriVjijiiwiLjiaifi.^TJ,!

( T ^ e drastische t o e n a m e van het aantal J L / o r k a n e n , hoe valt dat te verklaren. Toeval? Broeikaseffect? H e t benauwt m e ! " D i t liet oud-milieuminister W i n s e m i u s zich in d e c e m b e r ontvallen in e e n interview m e t HP/De Tijd naar aanleiding van de orkaan Mitch. Zowel de Verenigde Naties als het KNMI lieten in 1996 w e t e n dat a) er niet genoeg gegevens zijn o m te b e p a len of h e t aantal s t o r m e n t o e n a m en b) nooit is aangetoond dat er m e e r tropische s t o r m e n k o m e n als het klimaat verandert.

"ife ifki;

^^^'^^^J^^Ï^^MI

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen