Ad Valvas 1998-1999 - pagina 33

LD V A L V A S 3 SEPTEMBER

PAGINA 7

1998

flexibele stormvloedkering e beste oplossing ­wetenschappers adviseren Venetië

s

i/etenschappers va n de vu [lebben, samen met andere interna tiona le deskundigen, een reddingsplan a a nbevolen om Venetië te beschermen f egen hoge waterstanden. Als de regering instemt, komen er ka ntelba re Ideuren onder de waterspiegel om de stad )ij hoog water a f te sluiten van de Adriatische Zee.

n a P Kort wetenschappelijk VU nieuws onder redactie van Dirk de Hoog

Vaccin nekkramp Experimenten met een vaccin tegen hersen­ vliesontsteking zijn veelbelovend verlopen. Dit blijkt uit een onderzoek waarop vu­ onderzoekster Eleene Rouppe van der Voort vrijdag 4 september promoveert. De oorzaak van de ziekte, ook wel nekkramp genoemd, is de bacterie meningokok, die in verschillende varianten voorkomt. Veel mensen dragen de bacterie bij zich zonder ziek te worden, maar kleme kinderen tussen de zes maanden en twee jaar zijn kwetsbaar. Jaarlijks komen in Nederland in deze groep tussen de vijf­ en achthonderd gevallen van nekkramp voor. De infectie kan zeer ernstige gevolgen hebben. Een op de tien patiënten overlijdt en een zelf­ de aantal houdt zwaar letsel over. Zo kan de ziekte lichaamsdelen dermate aantasten dat deze geamputeerd moeten worden. Ook kun­ nen de hersenen beschadigd raken waardoor doofheid, blindheid, verlamming en zwakzin­ nigheid kan ontstaan. Tot nu toe bestaan geen werkzame vaccins tegen de ziekte. Via genetische manipulatie is zowel in Nederland als m Noorwegen een expenmenteel vaccin ontwikkeld dat aansloeg bij proeven bij apen en een kleine groep baby's. De werking van het experimentele vaccin zal nu m Nederland en Engeland bij een grotere groep kleine kin­ deren worden onderzocht. De promovenda verwacht dat het nog zeker vijf jaar zal duren voor een echt vaccm op de markt verschijnt, maar dan moet eerst blijken dat het nu ont­ wikkelde middel ook daadwerkelijk tegen de ziekte beschermt.

E ke van Riel

iWie aan Venetië denkt, denkt aan water. Maar behalve inkomsten van i tien miljoen dagtoeristen per ^ ar, levert het water de stad ook fcote problemen op. Venetië ligt ïan een lagune die op drie plaatsen verbonden is met de Adriatische ^ee. Ieder jaar veroorzaakt het in­ én uitstromende zeewater forse |fateroverlast. "Het zoute water fest de historische gebouwen aan, yesco's verpieteren en het antieke meubilair in kerken gaat eraan". Zegt prof. dr. ir. Pier Vellinga, glirecteur van het Instituut voor Milieuvraagstukken van de vu. ^Omdat wonen in de stad door alle öroblemen duur is, is het inwoner­ tal smds de jaren vijftig met meer dan de helft gedaald. Er is dus ook een economisch probleem", voegt zijn collega, de Italiaanse dr. Euro Beinat, toe. De problemen zijn erger geworden, .Joordat Venetië door bodemdaling ae afgelopen eeuw 23 centimeter is gezakt. Bovendien is de laatste dnehonderd jaar de zeespiegel ongeveer 30 centimeter gestegen. De relatieve stijging van de zeespie­ gel sinds de bouw van de stad, is daarmee meer dan een halve meter, jpi) zware wind stijgt het water in 4e lagune tachtig centimeter tot wel anderhalve meter. Tijdens een zware storm, zoals in 1966, werd dat zelfs twee meter. Broeikaseffect en zeespiegelstijging zullen de pro­ blemen de komende jaren alleen Jiaar verergeren. ]pet reddingsplan voor de stad l|oudt in dat bij de drie ingangen \^an de lagune onder water holle deuren komen van vijftien meter boog en twintig meter breed. Er komen er twintig op een rij. Onder éormale omstandigheden zijn de geuren gevuld met water en rusten ze op de zeebodem. Bij opkomend hoog water wordt er lucht in geperst, waardoor de deuren omhoog komen tot een hoek van |ijfenveertig graden. De kleppen Bewegen enigszins mee met de gol­ ven. De wanden kunnen binnen dertig minuten uitgeklapt worden. In de stad zelf komen lage muurtjes Elan de waterkant en worden Bovendien laag gelegen straten en flemen zo'n tien tot vijftien centi­ meter opgehoogd. De hele operatie 'lal rond de 4,5 miljard gulden kos­ pn. Daarbij komen nog onder­

t

Kanteldeuren bieden met het oog op het broeikaseffect ook voor andere laag gelegen s teden een oplos s ing, verwachten dr. Euro Beinat (zittend) en prof. dr. ir. Pier Vellinga Yvonne Compier AVC/VU

geworden. Dat het Instituut voor den, de lagune af te sluiten met Milieuvraagstukken benaderd schuiven of met een enorme werd, komt door onze multidiscip­ opblaasbare band, of de havengeul linaire aanpak. We combineren dicht te gooien. kennis op het gebied van aardwe­ De nu gekozen oplossing van de tenschappen, biologie en econo­ kantelwanden was niet onomstre­ mie." Euro Beinat is bovendien den. Zo bleek de lokale bevolking gespecialiseerd in multi­critena nogal cynisch over een technische analyse en besluitvorming. oplossmg. Ook milieugroeperingen Vellinga was al twintig jaar geleden waren geen voorstander, omdat zij betrokken bij het vrezen dat het ontwikkelen van ecosysteem m een reddingsplan de lagune er voor Venetië en onder zal lijden. 'Dit plan is al heeft daardoor Maar Vellinga een sterk stempel en Beinat ver­ acht jaar geleden wachten op het advies dat de gedrukt. "Dit nadelige milieu­ uitgedokterd en plan is al acht of effecten mini­ negen jaar gele­ maal zijn. T en­ de laatste jaren den uitgedokterd minste: als de geperfectioneerd' en de laatste verwachting jaren geperfectio­ klopt dat de neerd. Een deuren onge­ definitieve oplos­ veer twaalf keer smg heeft lang op oudskosten: tussen de twmtig en per jaar vier uur zich laten wach­ ertig miljoen jaarlijks. dicht moeten. ten door de bijna jaarlijkse kabi­ Zo'n flexibele kering is een goede Door het broeikaseffect zal het zee­ netswisselingen in Italië", verklaart plossing voor het intact laten van waterpeil vermoedelijk de komende wetlands met een zout water ecosys­ hij. vijftig jaar nog eens twintig centi­ feem van de lagune. Het voordeel Aan plannen om de stad te redden meter stijgen. Dat betekent dat de fan deze oplossing is ook dat die was geen gebrek. "Met alle rappor­ keerwanden ongeveer zeventig net beeld van de omgeving niet ten over het waterprobleem van maal per jaar dicht moeten. Zuur­ aantast, omdat de wanden onder Venetië kun je inmiddels de lagune stofgebrek in het water van de Aormale omstandigheden met wel dempen", meent Vellinga. In lagune zou daarvan het gevolg kun­ iichtbaar zijn. Het is daarmee een de jaren zeventig was het idee om nen zijn. De wetenschappers ver­ |legantere oplossing dan de Oos­ de lagune helemaal af te sluiten. wachten echter dat de zeespiegel ërscheldedam", zegt Beinat. "Een Milieugroeperingen waren hier geleidelijk stijgt en dat het ecosys­ ider voordeel is dat schepen echter fel tegen. Zij zagen meer in teem in de lagune zich daardoor lewoon in en uit kunnen blijven het ophogen van de oude stad. "De langzaam kan aanpassen. ^aren." mensen zouden dan op de eerste Een ander mogelijk milieupro­ verdieping moeten gaan wonen. Iet plan is uitgekozen door een bleem hangt ermee samen dat Maar uitvoermg van dit plan zou tttemationale groep van zes Venetië geen riolering heeft. Dit minstens veertig jaar duren en zou pperts. "Het is eigenlijk absurd betekent dat de lagune vol nutriën­ ook erg duur worden", zegt Vellin­ dat de regering dit overliet aan een ten zit. Met name in 1992 veroor­ titemationale commissie. De reden ga­ zaakte dit een enorme algenbloei. |s dat de eigen besluitvorming na De stank van de rottende algen Andere ideeën waren om de getij­ jarenlange discussie erg troebel was verdreef toen zelfs de toeristen. stromen in de lagune te beïnvloe­

i

Burenhulp

"Dit probleem zou kunnen toene­ men door de kantelwanden, omdat er mmder uitwisseling met het zee­ water plaatsvindt. Maar het hoge water is in de winter, terwijl de algenbloei in de zomer plaats­ vindt", nuanceert Vellinga. De kantelwanden kunnen de komende jaren ook voor andere laag gelegen steden een interessan­ te oplossing blijken. Dit met het oog op het broeikaseffect. "Welk scenario daarvoor reëel is, is erg onzeker. Maar nog afgezien daar­ van zal de zeespiegel bij Venetië in de komende honderd jaar, net als de laatste eeuwen, tien tot vijftien centimeter stijgen. Het kan zijn dat er op langere termijn toch een sluis voor de haven moet komen en dat de stad verder opgehoogd moet worden. Maar wij verwachten dat deze oplossing in ieder geval voor de komende vijftig jaar afdoende is", zegt Vellinga. Begin juli overhandigde de mtema­ tionale commissie het advies aan premier Prodi. De Italiaanse rege­ ring wacht nu nog op de resultaten van de nationale commissie voor milieu­effectrapportage. Voor het einde van het jaar wil de regenng een beslissing nemen. Als het hcht op groen gaat, zijn de kantelwan­ den naar verwachting over onge­ veer tien jaar gebruiksklaar. "We verwachten dat er nu een beslissing komt, omdat de regering Prodi vrij technocratisch is, met veel academisch gevormde mmis­ ters. Bovendien is de minister van Waterstaat een Venetiaan", zegt Vellinga. "Maar het blijft Italië. Mag ik dat zeggen, Euro?" Een bevestigend knikje is het antwoord.

Buren kunnen voor zelfstandig wonende bejaarden een belangrijke bron van hulp zijn bij acute problemen. Maar lang niet alle ouderen hebben zodanige relaties met buurt­ bewoners dat er sprake is van echte steun. Volgens het proefschrift van Fleur T homése waarop ze 3 september promoveert aan de vu, wordt in ruim de helft van de buurtrela­ ties met ouderen nauwelijks of geen hulp uit­ gewisseld. Maar het is volgens de promoven­ da moeilijk algemene conclusies te trekken uit de onderzochte netwerken. Per buurt en per persoon zijn de situaties erg verschillend. Wel kunnen programma's opgezet worden om de onderlinge relaties in de buurt te versterken of alternatieven te bieden, bijvoorbeeld door een alarmlijn. Voor ouderen draagt de gedachte dat iemand snel kan komen helpen in geval van nood sterk bij aan gevoelens van veiligheid, ook al heeft zo'n concrete situatie zich nog nooit voorgedaan. Volgens het proefschrift zijn buurtrelaties niet geschikt als de hulpverlening intensiever of langduriger wordt. Professionele hulpverleners kuimen echter door ondersteuning zorgen dat de taken voor de buren niet te zwaar worden, waardoor de buurtrelaties in tact kunnen blij­ ven.

Rituelen op maat Hoewel Nederlanders steeds minder vaak naar de kerk gaan, hebben zij nog wel een grote behoefte aan rituelen. Het traditionele christelijke aanbod moet hierbij vaak het veld ruimen voor allerlei nieuwe rituelen, die beter aansluiten bij de persoonlijke behoeften. Hoe reageren de pastores hierop? Corja Menken­ Belius, zelf pastoraal supervisor, promoveert 3 september op een onderzoek naar het gebruik van rituelen in het pastoraat. Zo'n 20 procent van de door haar geënquêteerde pas­ tores blijkt gebruik te maken van nieuwe ritu­ elen als het schrijven en voorlezen van brie­ ven, het verscheuren en verbranden van foto's of het gooien met voorwerpen. Deze rituelen worden vooral toegepast bij mensen met psy­ chische of sociale problemen en met relatie­ problemen, al valt het haar op dat er weinig rituelen worden toegepast rondom de echt­ scheiding. In het algemeen staan katholieke en gereformeerden meer open voor de nieuwe rituelen dan hervormden. In het gebruik bestaan geen verschillen tussen mannen en vrouwen. Bij ernstige ziektes en overlijden grijpt men terug op de klassieke protestantse en katholieke rituelen. Voor het grootste deel wordt er dan nog steeds veel gebeden en gele­ zen uit de bijbel.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen