Ad Valvas 1999-2000 - pagina 584

AD VALVAS 25 MEI 2000

PAGINA 4

VXJ­bioloog op congres: micro­organismen breken gif vanzelf aif

Die oude vuilnisbelten waren zo gek nog niet Wat doen we met oude vuil­ stortplaatsen die giftige stoffen bevatten? Tijdens een congres over 'stort­ en afvalbeleid' lanceerden VU­microbioloog Henk van Verseveld en andere afval­ deskundigen een revolutio­ naire maar simpele oplos­ sing voor dit probleem: "Laat de natuur het gewoon zelf oplossen. Het ecosys­ teem kan de vervuiling prima aan."

^

oplossing dan zeventig miljard te steken in het schoonmaken van de oude vuil­ stortplaatsen. "De conclusie was dat er meer onderzoek nodig was. Maar ze staan er open voor", zegt de microbio­ loog tevreden. "Beleidsmakers kijken naar het resultaat op de korte termijn En ze willen natuurlijk geen enkel nsi­ co nemen." In het geval van de Volgermeerpolder IS mdertijd ook het zekere voor het onzekere genomen, zegt de bioloog. "Recente metingen hebben uitgewezen dat er eigenlijk nauwelijks gif zat. Een bosbrand en je hebt meer dioxine dan er nu nog ligt." Het zou kunnen dat er heel wat geld is weggegooid door dit soort gebieden grondig af te schermen, terwijl micro­organismen hun gang laten gaan effectiever was geweest. "Ik zou wel eens willen zien wat er gebeun als er een gat m zo'n damwand komt", zegt Van Verseveld. "Dan komt er zuurstof bij het afval en daarmee gaat de afbraak vaak veel sneller." Maar hij erkent dat dat onmogelijk is. "Je kunt het nooit hard maken en er wonen heel veel mensen in dat gebied. Giftige stof­ fen als benzeen horen niet in het milieu."

^

Laura Westendorp In de jaren zestig en zeventig was het heel normaal om huishoudelijk en industneel afval op één hoop te stor­ ten. Niemand dacht na over de gevol­ gen van het doorsijpelen van benzeen­ en chloorverbmdingen in het grondwa­ ter. Dat veranderde m de jaren tachag, toen onrust ontstond over sterk ver­ vuilde stortplaatsen vlakbij of onder woongebieden, zoals de Volgermeer­ polder en het dorp Lekkerkerk. Voor miljoenen guldens werd om de polder een dam geplaatst en werd de vervuilde woonwijk afgegraven. Inmiddels wordt huisvuil niet meer gestort en liggen de meeste van de klei­ ne vierduizend voormalige storplaatsen er onschuldig bij als rijkelijk begroeide glooiingen in een natuurgebied of als een weids, groen golfveld. Maar onder die groene heuvels kimnen de vaten met giftig afval ­ in het verle­ den vaak illegaal gestort ­ nu zo'n beet­ je doorgeroest zijn. Beleidsmakers heb­ ben zich ten doel gesteld deze veront­ reming binnen dertig jaar op te rui­ men. Het opgraven en afvoeren is op dit moment begroot op zeventig mil­ jard gulden. Henk van Verseveld, onderzoeker aan de vu, houdt zich al jaren bezig met onderzoek naar de vervuiling van het gebied waar de stortplaatsen liggen. Nu IS misschien nog weinig van die gif­

>?0».o

A­­'­ ­^­'viV^i:^

«­<*

O n d e r z o e k op d e stortplaats Banisveld bij B o x t e l . Rechts staat Van V e r s e v e l d .

tige stoffen te merken, maar de micro­ bioloog vmdt dat we onze verantwoor­ delijkheid moeten nemen voor latere generaties. "Het regenwater dat bij Utrecht de bodem ingaat, komt er bij­ voorbeeld over elfhonderd jaar bij de bron van Sourcy weer uit. Als al dat water vervuild wordt, kunnen ze de mineraalwaterfabriek tegen die tijd wel sluiten. Daar denkt nu niemand aan."

Niets doen Binnen een groot project waarin ver­ schillende onderzoeksinstituten op dit gebied samenwerken, onderzocht Verseveld twee voormalige stortplaat­ sen zeer gedetailleerd. Wetenschappers analiseerden de monsters uit de vuil­ stort en uit het grondwater dat door het gebied stroomt. En wat blijkt? Dat die oude vuilstort­ plaatsen zo gek nog niet waren. Micro­ organismen kunnen namelijk onder de

juiste omstandigheden bijna aUes afbre­ ken, zegt de bioloog. Dit principe heet NA, Natural Attenuation. "Oftewel; niets doen en de natuur het zelf laten oplos­ sen. Men heeft zich nooit gerealiseerd dat het ecosysteem vervuiling prima aankan." Zelfs olieachtige produkten, zoals ben­ zeen, kunnen door organismen worden afgebroken. Voor hun ademhaling gebruiken ze geen zuurstof, maar ijzer, dat van nature in de grond zit. Weten­ schappers die volgens het NA­principe werken, hebben als belangrijkste taak het controleren van dit proces. Maar er IS een verschil tussen niets doen en niets doen, zegt Van Verseveld raadsel­ achtig. "Het is belangnjk om te onder­ zoeken of er genoeg ijzer in de stort­ plaats voor de bacteriën beschikbaar is. En soms is bioremediatie nodig: het op gang helpen van het biologische proces. BIJ specifieke vervuiling kun je ook den­ ken aan het toevoegen van bepaalde

bacteriën", legt hij uit. Het gunstige van de oude vuilnisbelten, zegt de microbioloog, is dat alle rom­ mel door elkaar werd gestort. Tuinafval en huishoudelijk afval liggen er ver­ mengd met oude auto's en vaten met een onduidelijke inhoud. "Dat is prach­ tig! In zo'n biodiverse omgevmg leeft een grote hoeveelheid micro­organis­ men, die zeer verscheiden van aard is." Het saneren van stortplaatsen met gif­ tige stoffen ­ een dure, maar gebruike­ lijke methode ­ is dus vaak onnodig. Het is effectiever én goedkoper om micro­organismen de afvalstoffen te laten opruimen. Samen met andere wetenschappers bracht Van Verseveld deze bevindmgen tijdens het congres 'Nieuwe kijk op stort­ en afvalbeleid' op 18 mei onder de aandacht van beleidsmakers. Daar stelden ze de vraag of het niet beter is om vierhonderd miljoen te investeren in onderzoek naar een natuurlijke

ReUëf Vuilnis wordt dus niet meer gestort, maar veelal verbrand. Wat is de mening van de afvaldeskundige daar­ over? "Verbranden is duur en er komt koolstofdioxide bij vrij. Je kunt koolstof beter vastleggen, dan ga je het broei­ kaseffect tegen. Met Natural Attenu­ ation blijft op termijn schone grond over, die hergebruikt kan worden. Ik denk dat je er uitemdelijk wel op uit­ komt dat storten een oplossing blijft. Sommige dingen moeten dan wel gescheiden blijven; het is beter om bouwafval met te mengen met huis­ houdelijk en industneel afval. Dus zeker niet op de manier van de jaren zestig." Zelf woont de bioloog in de Ronde Venen, twintig kilometer van Amster­ dam. In de Middeleeuwen werd afval uit Amsterdam daar met schuiten heen getransporteerd. Wonen op een toplaag van vuil is na verloop van tijd blijkbaar goed mogelijk. Van Verseveld: "Land­ schappelijk IS er geen bezwaar. Het is toch leuk dat Nederland een beetje reliëf krijgt?"

Eigen verantwoordelijkheid dwingt tot creativiteit Als de overheid niet genoeg geld heeft voor een groot project, is samenwerking met het bedrijfsleven een oplossing. Dit heeft een naam: publieke en private samenwer­ king, oftewel PPS. De hogesnelheidslijn, waaraan nu wordt gebouwd, is een van de eerste projecten op basis van PPS. Bestuurskundestudent Rik Koornstra onderzocht de samenwerking tussen overheid en bedrijven. Aflevering 4 van een serie over scripties met actuele onderwerpen. Laura Westendorp

Anje Kirsch

Rik Koornstra 2 6 jaar bestuurskunde samenwerking tussen overheid en bedrijfsleven achttien maanden, parttime ergens deze zomer vakantie

"Wanneer een project op de con­ ventionele manier wordt uitge­ voerd, knjgen bedrijven de opdracht rads neer te leggen of een bovenleiding te maken. Ze hebben dan niet de vrijheid om te kiezen voor de beste verhouding tussen kosten en kwaliteit. Maar stel dat een bedrijf de opdracht krijgt een traject volgens algemeen geldende veiligheidsnormen vijftien jaar lang te onderhouden. De keuze tussen topkwaliteit, die de hele tijd perio­ de voldoet, en onderdelen die na vijf jaar moeten worden vervangen, ib dan h u n eigen verantwoordelijk­ heid. Dat dwmgt hen tot creativi­ teit. Meer dan de overheid zoeken bedrijven naar een financieel­eco­ nomisch optimum. Ze gebruiken hun creativiteit om een project op de beste en goedkoopste manier uit

te voeren. Dat leeft bij de overheid veel minder. Als ambtenaren din­ gen goedkoop uitvoeren, bestaat de kans dat ze het volgende jaar alleen maar op h u n budget worden gekort. Publieke en private samenwerking is dynamisch en voor beide partijen gunstig. Het bedrijfsleven kan meer winst maken, de overheid besteedt haar verantwoordelijkheid deels uit. Ik denk dat die samenwerking bij veel meer projecten toegepast gaat worden. Al kan PPS natuurlijk in meer en minder verregaande vorm worden uitgevoerd. De overheid zoekt nog naar een werkwijze waar­ bij ze de kwaliteit van de uitvoenng goed in de gaten kan houden. Vanuit het bedrijfsleven is er veel belangstelling voor de HSL. Het is een enonn project dat uit verschil­ lende onderdelen bestaat. De onderhandelingen over wie het werk mag gaan uitvoeren, zijn voor een belangrijk deel nog bezig. Dat

maakte het voor mij moeilijk om informatie te knjgen: de consorti­ ums van bedrijven die nog in de race zijn voor een deel van de opdracht, zijn concurrenten van elkaar en zijn voorzichtig met infor­ matie. De ambtenaren van het pro­ jectteam HSL Zuid waren gelukkig heel open. D e samenwerking tussen bedrijfsle­ ven en overheid was voor mij een mooie manier om vanuit bestuurs­ kunde, dat zich op de overheid richt, meer de bedrijfskundekant op te gaan. Gedurende mijn studie is me dat toch meer gaan interesse­ ren. De afgelopen jaren heb ik ook altijd veel gewerkt naast mijn stu­ die, de laatste tijd als interimma­ nager. Misschien dat bestuurskun­ de nooit echt vervelend is gewor­ den doordat het aftijd een bijzaak was. Hoewel het misschien wel interessanter zou zijn geweest als ik me er meer op had gestort."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen