Ad Valvas 1999-2000 - pagina 591

r

Inhoudi N.B.: Pagina 34 zijn op aanvraag verlirijghaar bij de Wetenscl^apswinkel.

JaH! stimuleert jongeren bewust te kopen

Marktdenken rukt op in ideële kringen

Duurzaam ondernemen is ook goed voor bedrijf zelf Shell produceert tegenwoordig een milieuvriendelijker soort benzine en Albert Heijn verkoopt steeds meer bio­ logisch geteeld groente en fruit. Zijn deze vormen van duurzame economie een modegril of zorgt maatschappe­ lijk verantwoord ondernemen de komende decennia voor werkelijke maatschappelijke veranderingen? Over deze vraag bogen zo'n tweehonderd mensen zich op het jaar­ lijkse landelijke congres van wetenschapswinkels dat 7 april aan de Vrije Universiteit plaatsvond. I l l / j aatschappelijk verantwoord | V | en duurzaam ondernemen is niet alleen een ethische ideologie die beperkingen oplegt. Het is ook een strategie die op den duur goed is voor de onderneming zelf', stelde Jeroen Jansen op het congres dat de verschillende Nederlandse weten­ schapswinkels 7 april aan de VU hielden. Thema dit jaar was 'De maatschappelijke vraag naar verant­ woord ondernemen'. En die maat­ schappelijke vraag bestaat, beves­ tigde Jansen. Hij houdt zich bij de SNS bank bezig met onderzoek naar maatschappelijk verantwoord on­ dernemen. De bank heeft zo'n twin­ tig miljard gulden belegd in bedrij­ ven die zich maatschappelijk gezien netjes gedragen, om het zo maarte zeggen. De omslag lijkt gemaakt nadat Shell in 1994 een grote deuk in het imago opliep door het overbodig geworden olieplatform Brent Spar in de oceaan te willen dumpen. Green­ peace voerde actie en in Duitsland kreeg het olieconcern een boycot van consumenten aan de broek. "Consumenten laten zich bij hun keuze steeds vaker beïnvloeden door ethische overwegingen als mi­ lieu, mensenrechten en duurzaam­ heid. De marketingmix van bedrij­ ven krijgt er daardoor een element bij. Dat van maatschappelijke ver­ antwoordelijkheid", constateert het blad Rabovisievan de Rabobank dan ook in 1996. De rector van de Vrije Universiteit Taede Sminia legde bij de opening van het congres nog eens uit wat maatschappelijk verantwoord on­ dernemen zoal inhoudt. "Onderne­ niers moeten bedenken welke ver­ antwoordelijkheden zij hebben je­ gens de samenleving ten aanzien van het milieu, veiligheid van pro­ ducten en het creëren van werkgele­ genheid voor bepaalde groepen in de samenleving." Volgens Sminia moeten bedrijven ook naar zichzelf kijken. "Binnen organisaties houden verantwoorde ondernemers zich bezig met arbeidsvoorwaardenbe­ leid, gedrags­en productcodes, ont­ plooiingskansen voor werknemers

stoffenverbruik met een factor twin­ tig. Daar zijn ook economische kos­ ten aan verbonden. Ondernemers beginnen steeds meer te beseffen dat het goed is een evenwicht na te streven van economie, ecologie en sociaal beleid. In het Engels is het zo mooi te zeggen dat het gaat om de relatie tussen profit, planet en people." Dat maatschappelijk verantwoord en duurzaam ondernemen getuigt van verstandig onder­ nemerschap blijkt vol­ gens Jansen steeds meer uit de cijfers. "Duurzaam onderne­ men legt geen wind­ eieren. Op langere ter­ mijn lijkt het zelfs goed voor het rendement en de beurswaarde, blijkt uit analyses van bedrij­ ven die het concept van duurzaam ondernemen omarmen." Dit komt volgens Jansen omdat bijvoorbeeld beter om­ gaan met het milieu kosten kan besparen voor onder meer ener­ gieverbruik en inkoop van grondstoffen. En Sydney Vervuurteen goed sociaal beleid Rector Sminia: "Eén van de taken van een uni­ lijkt een graadmeter te versiteit is open te staan voor vragen uit de zijn voor de kwaliteit samenleving." van het management van een onderneming. Bovendien en een flexibel beleid voor secun­ gaat het imago vooruit, wat niet al­ daire arbeidsomstandigheden." De leen meer klanten trekt maar ook roep om maatschappelijk verant­ het betere en het meest gemotiveer­ woord ondernemen komt doordat de personeel, wat in deze tijden van de burger steeds mondiger wordt, krapte op de arbeidsmarkt goud vermoedt Sminia. "Mensen willen waard is. beschouwd worden als individuen met eigen wensen en motieven. En men wil dat naar die wensen en mo­ List, hype of nieuwe revolutie? tieven geluisterd wordt. Het komt Maar hebben we nu te doen met geregeld voor dat de 'mondiale pu­ een list, een hype of een nieuwe re­ blieke opinie' ondernemingen ter volutie vroeg een congresganger verantwoording roept. Hierdoor zich af. "Naar mijn mening staat worden ondernemingen zich steeds maatschappelijk verantwoord on­ meer bewust van de gevolgen van dernemen voor meer dan een ge­ hun activiteiten." ruisloze revolutie. Het gedachte­ goed erachter is veel radicaler dan het lijkt. Het is een pleidooi voor Profit, people, planet een drastische herziening van het En dit ethisch appèl lijkt aan te slaan is de ervaring van bankier Jan­ twintigste eeuwse kapitalisme", was het antwoord van VU­politicoloog sen. Niet omdat ondernemers in­ Wim Dubbink. "Maatschappelijk ver­ eens van die aardige goedwillende mensen zijn geworden, maar omdat antwoord ondernemen zet een ge­ loofsartikel van het marktdenken bij ze inzien dat rekening houden met milieu en belangen van toekomstige de vuilnishoop, namelijk het idee generaties op den duur goed is voor dat de mens op de markt zich uit­ sluitend mag laten leiden door zijn het bedrijf zelf." Ze kijken niet al­ economische overwegingen." Het leen ethisch maar ook economisch, maatschappelijk verantwoord on­ naar het vraagstuk", aldus Jansen. dernemen is volgens Dubbink mede "Afgelopen eeuw is de omvang van in opkomst omdat steeds duidelij­ de wereldbevolking vervijfvoudigd. ker is dat de overheid niet als enige Het energieverbruik nam met een partij de schadelijke gevolgen van factor vijftien toe en het grond­

Van bejaardenhuis naar zorgnetwerk

een absoluut vrije marktwerking kan opvangen. "Als het openbaar bestuur de verantwoordelijkheid voor publieke aangelegenheden niet alleen aankan, dan moet er op de markt een bepaalde verantwoorde­ lijkheid voor publieke aangelegen­ heden worden genomen", stelde hij. Dat kan financiële gevolgen hebben voor ondernemingen. "Een bedrijf dat zich presenteert als verantwoor­ delijk kan niet enerzijds zeggen dat een bepaalde door de samenleving gewenste maatregel te duur is en anderzijds jaarcijfers presenteren waaruit blijkt dat er nog meer winst is gemaakt dan de 1 5 procent die vorig jaar al werd geboekt. Zolang als er publieke problemen bestaan, en daarover hoeven we ons voorlo­ pig helaas geen illusies te maken, leidt het idee van maatschappelijk verantwoord ondernemen er logisch toe dat ondernemingen de hoogte van hun winst moeten legitimeren."

Nadat de Wetenschapswinkel een onderzoeksproject heeft afgesloten, begint voor de opdrachtgevers het Werk pas. De Wetenschapswinkel is nieuwsgierig wat er met de resultaten gebeurd is. Molukse jongeren ervaren het nog steeds als onrecht dat de regering de historische achtergronden van de komst van hun families naar Nederland onvoldoende recht doet. Ze kwamen tenslotte hier­ heen als soldaten die weer terug naar eigen land zouden gaan. De jongeren vinden dan ook dat ze nieer een politiek dan een sociaal probleem hebben. Dit bleek uit een orrderzoek dat de Weten­ schapswinkel een jaar geleden

hield op verzoek van het Netwerk Molukkers Educatie en Arbeid Noord/Zuid Holland. "We waren verrast door de uitkomst van het onderzoek", zegt Carla van der Pol van het Netwerk. "De derde gene­ ratie Molukkers is niet meer zo herkenbaar als een aparte groep, want ze zijn aardig geïntegreerd in de samenleving. Maar individu­ eel leeft de vraag wat hun eigen identiteit nu precies is, toch sterk. Ze verlangen naar contact met

contact

Molukse leeftijdgenoten." Als vervolg op het onderzoek zijn dan ook in Alphen aan de Rijn en Hoofddorp praatgroepen opgezet waar Molukse jongeren met elkaar over hun afkomst en identiteit van gedachten kunnen wisselen. Vol­ gens Van der Pol bestaat er veel belangstelling voor de groepen. Ook verschijnt er binnenkort een boek waarin portretten staan van jongeren die nog op de Molukken zelf wonen en van Molukse jonge­ ren in Nederland. In de toekomst wil het Netwerk wel vaker onderzoek laten doen. Een van de vragen die leeft is hoe het gesteld is met de wat oudere

voorjaar n c S

Oo 1 1

l/l O"

< ti

^

'

..-^u

­ •'.,

j

•.!<r;'iit.­n

1

n

3 Q.

Criteria Frans Sijtsma van de wetenschaps­ winkel Groningen constateerde het probleem dat het momenteel nog erg moeilijk is objectieve criteria te gebruiken om vast te stellen in welke mate bedrijven zich maat­ schappelijk verantwoord gedragen. Voor bijvoorbeeld prestaties op ge­ bied van milieu en sociaal beleid be­ staat er voor de meeste bedrijven geen verplichting van een sociaal jaarverslag of milieurapportage. Later op de dag bleek bij de ver­ schillende workshops niet altijd makkelijk de goede criteria te be­ denken bij te maken keuzes uit te­ genstrijdige belangen. Wie is er bijvoorbeeld verantwoor­ delijk voor kinderopvang? De ou­ ders, het bedrijf of de overheid. Hoever moeten wereldwinkels gaan in het stellen van milieueisen aan de producten die ze verkopen als daar­ door de producenten failliet dreigen te gaan. En is het een oplossing om helemaal geen producten meer te kopen die door kinderen gemaakt zijn? Door zo'n boycot raken de kin­ deren hun inkomen kwijt, maar krij­ gen er geen eten en scholing voor in de plaats. Dilemma's genoeg dus, bleek uit de discussie. Ook Jansen constateerde het probleem dat de mooie bedoelingen van bedrijven soms moeilijk meetbaar zijn. Hij zag daarin een goede taak voor de we­ tenschapswinkels en de universitei­ ten in het algemeen om daar verder onderzoek naar te doen. Zo kan ook de universiteit zich opstellen als een maatschappelijk verant­ woorde onderneming. Een uitdaging die rector Sminia zei graag aan te gaan. "Een van de taken van de uni­ versiteit is open te staan voor vra­ gen uit de samenleving. Op die ma­ nier blijft de wetenschap in contact met de realiteit en kan er onderzoek op maat worden geleverd. Daarbij is een belangrijke taak weggelegd voor de wetenschapswinkels."

afgerond, en dan..?

Molukse jongeren zoeken onderling

00 1

Molukkers die binnenkort met pensioen gaan of dat net zijn. "Dat is toch weer een hele nieuwe fase in hun leven. We willen graag weten hoe ze dat vergaat", aldus Van der Pol. Momenteel loopt er een landelijk onderzoek van de Erasmusuniversiteit naar de soci­ aal­economische positie van Mo­ lukse jongeren, wat een vervolg is op vergelijkbare onderzoeken uit 1982 en 1990. In 1982 bleek de positie nogal slecht te zijn, maar volgens Van der Pol gaat het met de jonge Molukkers op de arbeids­ markt nu een stuk beter. "We wachten vol spanning de uitkom­ sten van het Rotterdamse onder­ zoek af. Misschien levert dat voor ons weer vragen op waarmee we bij de Wetenschapswinkel kunnen aankloppen."

n

Si De Wetenschaps­ winkel DE WETENSCHAPSWINKEL VAN DE VRIJE UNIVER­ SITEIT BEM IDDELT TUSSEN ORGANISATIES DIE VRAGEN HEBBEN EN STUDENTEN OF ONDER­ ZOEKERS DIE DEZE WIL LEN BEANTWOORDEN. DE WETENSCHAPSWINKEL WERKT VOORAL VOOR GROEPERINGEN DIE ON­ DERZOEK NIET VOLLEDIG ZELF KUNNEN BETALEN. VOORWAARDE HIERBIJ IS D A T DE RESULTATEN VAN ONDERZOEK NIET VOOR COM M ERCIËLE DOELEINDEN WORDEN GEBRUIKT. HEEFT U EEN VRAAG OF PROBLEEM, OF WILT U GEWOON M EER WETEN OVER DE WETENSCHAPS­ WINKEL, AARZEL DAN NIET O M CONTACT M ET ONS OP TE NEM EN. TEL. ( 0 2 0 ) 4 4 4 5 6 5 0 / 5 1 HTTP://WWW. VU.NL/ DIENSTEN/VEB/WEWI DE WETENSCHAPSWINKEL MAAKT DEEL UIT VAN DE DIENST VOORLICHTING EN EXTERNE BETREKKINGEN VAN DE VU. J

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen