Ad Valvas 1999-2000 - pagina 86

PAGINA 6

AD VALVAS 23 SEPTEMBER

Hermans geeft hoger onderwijs vrijheid én 170 miljoen

'Een minister moet niet zeggen: pak liet zo-en-zo aan. Dat werkt niet' "Ik had graag een noodlanding van de Heilige Geest, die zegt: 'Zó gaan we het doen, dit wordt de lijn die we volgen'. Maar ik heb die duidelijkheid nog niet op alle punten." Dat zegt minister Hermans als toelichting op zijn plannen voor de komende jaren. De grote lijn, daar gaat het hem om. En iedereen mag daarover meepraten.

M a a r geeft H e r m a n s niet alle instrumenten uit handen om daarvoor te zorgen? Hijzelf vindt van niet. "Als universiteiten en hogescholen er met in slagen onderling afspraken te maken over wat wel en wat niet te doen, als er echt een situatie ontstaat van wildgroei, dan zal ik ingrijpen door opleidingen te sluiten. Dat kan pas achteraf, ja. Maar als ik vooraf alles opleg, smoor ik ieder initiatief" Het is beter om trends te volgen dan o m er tegenin te gaan, zei Hermans dit voorjaar, en dat lijkt wel de rode draad in het HOOP. T o c h omarmt Hermans niet elke trend. Zo bestrijdt hij de opvatting van voorzitter Leijnse van de HBO-raad dat het hoger beroeps- en wetenschappelijk onderwijs steeds meer naar elkaar toegroeien. Universiteiten en hogescholen mogen van hem wel fuseren, maar het onderscheid tussen een beroepsen een wetenschappelijk opleiding moet beslist worden gehandhaafd.

Dapper

Nout Steenkamp

Minister Hermans: 'Het hoger onderwijs kijkt niet meer achteruit, maar vooruit' Hanne Obbink en Matthe ten Wolde Eén jaar is hij nu minister, en Loek Hermans is een tevreden man. Hij heeft zojuist de eerste onderwijsbegroting openbaar gemaakt waarop hij zelf een stempel heeft kunnen drukken. En die bevat voor het hoger onderwijs vrijwel alleen goed nieuws. Zuchtten universiteiten en hogescholen vorig jaar nog onder een bezuiniging van bijna een half miljard gulden, dit jaar wordt hun 170 miljoen extra in het vooruitzicht gesteld. "De vlag hangt er nu heel anders bij dan bij mijn aantreden", zegt Hermans. "Vorig jaar zei ik: we moeten geen depressies meer over het onderwijs laten komen. Het moet een sector zijn waar lef en initiatief van uitgaan. Het hoger onderwijs was rijp voor die omslag. Er wordt niet meer achteruit gekeken, maar vooruit. Men is zich gaan positioneren als factor van betekenis in onze kenniseconomie. En dat werkt, merk ik. Een sector die voortdurend klaagt, krijgt weinig sympathie in dit kabinet. Dat is misschien de reden dat het nu zo anders gaat."

Commercieel Niet alleen voor zijn begroting, ook voor het Hoger Onderwijs en Onderzoek Plan (HOOP) krijgt Hermans louter lof toegezwaaid. Maar wie speurt naar gedetailleerde maatregelen zal teleurgesteld afdruipen. Hermans geeft universiteiten en hogescholen veel vrijheid, bijvoorbeeld om te fuseren of om nieuwe opleidingen te beginnen. Maar verder schetst hij vooral 'uitdagingen' die hij op het hoger onderwijs ziet afkomen en waarover hij de komende tijd wil praten. "Ik probeer niet om vooraf alles tot in de details vast te leggen", verklaart Hermans zijn aanpak. "Dan haal je het initiatief weg bij 'het veld', en dat stemt niet overeen met de capacitei-

ten die men zelf heeft. Ik zeg tegen hogescholen en universiteiten: 'Ik budgetteer en faciliteer en kom straks bij u kijken of het resultaat in orde is'. Maar hoe ze het invullen, dat is h u n zaak. Als minister ben ik verantwoordelijk voor de kwaliteit, de toegankelijkheid en het bestel als geheel." "Meer ruimte voor het hoger onderwijs" is volgens Hermans zelf het centrale thema van zijn HOOP. Die ruimte is nodig, want het hoger onderwijs moet inspelen op snelle veranderingen. "De internationalisering bijvoorbeeld", zegt Hermans. "Die zal het Nederlandse hoger onderwijs in toenemende mate onder druk zetten. Dat merken we nog niet morgen of overmorgen, maar het duurt geen vijf jaar meer." "Tegelijkertijd is levenslang leren in opkomst en vragen studenten steeds meer om flexibele leerroutes. Bovendien komen er ook commerciële aanbieders in het hoger onderwijs. Dan kun je wel gaan roepen dat je van alles wil gebieden en verbieden, maar ook internationaal is dat commerciële aanbod volop in opkomst. Daar m o e ten de instellingen zich op voorbereiden. De minister moet niet zeggen: 'Dat moet u zo-en-zo doen'. Dat werkt niet. Ze moeten het zelf doen. Ik stel ze alleen in staat om die markt te pakken. O m concurrentie-/a^z^ te zijn, hebben ze ruimte nodig."

Wildgroei Die ruimte geeft Hermans bijvoorbeeld als het gaat om nieuwe opleidingen. Die geeft hij vrij. Universiteiten - en in beperkte mate ook hogescholen - kunnen straks zonder zijn goedkeuring nieuwe studies beginnen. Een kwestie van vertrouwen, vindt Hermans. "Ik verwacht niet dat universiteiten kiezen voor catch as catch can en alleen maar populaire studies beginnen waarmee te verdienen valt." "Ik zeg niet: 'Laat maar komen, ik

zie wel wat er gebeurt'. Nee, ik verlang wel kwaliteit. Iemand die zich inschrijft bij een opleiding moet weten dat het diploma van waarde is. Daarom verlang ik bij nieuwe opleidingen wel een kwaliteitstoets vooraf. En die kwaliteit wordt ook nog eens achteraf gecontroleerd." "De bestaande procedure richtte zich erg op de status quo. Vernieuwers kregen geen kans. Maar we kennen het voorbeeld van KPN. Dat had voor

de liberalisering van de telecommunicatie-markt een goed aanbod, vonden we. Maar toen Libertel er aankwam, reageerde KPN meteen. Zoiets zal ook gebeuren als de druk op de universiteiten toeneemt. Als er meer concurrentie ontstaat, zal dat leiden tot een kwalitatieve slag. Daar ben ik absoluut van overtuigd." De minister blijft verantwoordelijk voor een goed en breed gespreid onderwijsaanbod, stelt het HOOP.

Hermans wil internationaal keurmerk voor onderwijs Het hoger onderwijs hoeft niet vandaag of morgen over te stappen op het Angelsaksische model. Maar het moet er wel voor zorgen dat het internationaal gezien de toets der kritiek doorstaat. Uiteindelijk moet er een internationaal keurmerk komen. Dat schrijft minister Hermans in het Hoger Onderwijs en Onderzoek Plan (HOOP), dat hij op Prinsjesdag openbaar heeft gemaakt. Hermans wil dat Nederland zich aanpast aan de internationale trend. Daarom wil hij serieus bekijken of universiteiten en hogescholen het Angelsaksische model moeten invoeren. In het Angelsaksische model krijgen studenten eerst een brede basisopleiding, afgesloten met een bachelors-examen. Wie daarna doorstudeert, kan master worden. D e consequenties van deze opzet kan Hermans nog niet

overzien, schrijft hij in het HOOP. Daarom zal hij de Onderwijsraad vragen die in kaart te brengen. Intussen moet Nederland zorgen dat zijn hoger onderwijs aan internationale maatstaven voldoet, vindt Hermans. Er moeten 'accreditaties' komen voor hogescholen en universiteiten. Dat houdt in dat opleidingen die aan van tevoren vastgestelde minimumeisen voldoen een soort keurmerk krijgen. Vervolgens wil Hermans toewerken naar accreditaties aan de hand van internationaal gangbare eisen. Nederlandse studenten kunnen dan in het buitenland beter uit de voeten met hun diploma. De minister wil daarover binnenkon praten met zijn collega's in Engeland, Duitsland en Vlaanderen. Er moet ook orde komen in het woud aan niet door de overheid erkende mastersopleidingen, vindt Hermans. Vooral hogescholen en commerciële instellmgen, maar ook universiteiten bieden zulke opleidingen aan. De markt ervoor groeit, maar wat ze precies te bieden hebben, is niet duidelijk. Daarom wil Hermans dat de

"Het idee dat het allemaal maar op één hoop moet en dan zien we verder wel, wijs ik af. Dan ontstaat er een onvoorstelbare onhelderheid. Door fusies toe te staan, wil ik instellingen de ruimte geven te kiezen wat voor hen het beste is. Daardoor ontstaat er variatie. In Amsterdam denkt men aan een fusie, in Nijmegen en Groningen niet. Die diversiteit mag van mij ontstaan." Hermans heeft nog geen mening over het vervolg op de Bologna-verklanng, die hij in juni met 28 Europese onderwijscoUega's ondertekende. In deze verklaring staat dat Europa op termijn één hoger-onderwijssysteem moet krijgen, gebaseerd op het Angelsaksische model, met een bachelorfase en een master-fase. De Onderwijsraad moet van Hermans uitzoeken wat dat voor Nederland betekent "Ik meld het u maar gelijk: ik weet het nog niet. Uiteindelijk gaat het erom dat Nederlandse studenten genoeg internationaal perspectief hebben. Het bedrijfsleven wordt internationaler. Een directeur van Shell, mogelijk een Amerikaan, zal vragen een doctorandus economie, wat is dat eigenlijk? Ik wil van de Onderwijsraad weten wat daar allemaal aan vast zit Ik kan nu wel heel dapper roepen dat het zus-of-zo moet, maar als dat leidt tot onvoldoende toekomstvaste beslissingen, dan doe ik dat liever niet. Dus zeg ik: ik ben er nog niet uit."

opleidingen zich vrijwillig laten registreren. De volgende stap is dat er ook voor deze sector een soort kwaliteitskeurmerk komt. "Meer ruimte voor het hoger onderwijs" is volgens Hermans zelf het centrale thema van het HOOP.De belangrijkste maatregelen die hij erin aankondigt, waren de afgelopen weken al bekend geworden. Het gaat om de volgende plannen: • Universiteiten en (in mindere mate) hogescholen krijgen meer vrijheid als ze een nieuwe opleiding willen beginnen. Nog niet bekend was dat de minister hen voortaan ook niets in de weg legt als ze filialen in andere steden willen opzetten. • D e besturen van hogescholen en universiteiten mogen fuseren. Het inhoudelijke onderscheid tussen beroepsonderwijs enerzijds en wetenschappelijk onderwijs anderzijds moet blijven bestaan. • Er komt een experiment met een soort 'strippenkaart' voor onderwi)S m het hbo. Studenten kunnen daardoor makkelijker van de ene naar de andere hogeschool switchen. • H e t aantal universitaire opleidingen in exacte vakken hoeft niet gehalveerd te worden, zoals de Adviesraad voor Wetenschaps- en Technologiebeleid vorige maand voorstelde. Wel kunnen specialisaties gebundeld worden. (HO, HOP)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen