Ad Valvas 1999-2000 - pagina 533

AD VALVAS 4 MEI 2 0 0 0

PAGINA 5

Vrouwendiscriminatie zit in de taal zelf

' filosoof Nietzsche

In het kader van de Studium Generale over stereotypen hield filosofe en genderlingu'iste Agnes Verbiest op 2 mei een lezing aan de VU. Verbiest onderzoekt verschillen in het spreken en schrijven over mannen en vrouwen. Het gaat haar niet om expliciet seksisme, maar om veel subtielere verschillen. "Niet wij zijn seksistisch, de taal is het." Eva van der Plas Wie kent met het beeld De denker van Rodin' Hand onder de km, een starende blik je ziet direct dat deze man in serieuze gedachten is verzonken Van allerlei intellectuelen zijn beelden en afbeeldingen m deze houding bekend onder andere van de grote filosoof Nietzsche (zie illustratie) HIJ wist dat hij geportretteerd zou worden", zegt filosofe en genderlinguiste Agnes Verbies "Dus is hij er eens goed voor gaan zitten Als een echte denker "

Maar wie nu denkt dat alle beelden van mensen m deze houding direct de associatie 'denker' of 'filosoof oproepen, heeft het mis Picasso schilderde een vrouw m dezelfde houding en noemde dat schilderij Vrouw met mosterdpot En de afbeelding van de vrouw op het bankje (hierboven), heeft de titel Dromenjen meegekregen Hieruit blijkt volgens Verbiest dat het concept 'denken' blijkbaar alleen goed verbeeld kan worden door een man Verbiest is een geëngageerd wetenschapper Een groot deel van haar

k^ÉÜÉnM^t kfS,\

werk bestaat uit het doorspitten van de kranten, op zoek naar verborgen gendercodes in de taal Het gaat haar met om de passages waarin een zwemster wordt beschreven aan de hand van de kleur van haar badpak en haar lange benen "Dat noem ik gewoon seksisme", zegt ze Zij is meer op zoek naar subtiele zinswendingen of verschillen in woordkeus die pas opvallen als je jezelf traint om op dit soort dingen te letten

Werkpret Met haar lezing wil ze het publiek ook alert maken Daartoe vuurt ze talloze voorbeelden af die ze m de loop der jaren heeft verzameld Let er bijvoorbeeld eens op, zegt Verbiest bijna enthousiast, dat mannen volgens journalisten 'arbeidsvreugde' beleven, terwijl vrouwen 'werkpret' hebben Dat vrouwen 'huishoudelijke karweitjes' doen, terwijl hetzelfde werk voor mannen 'arbeid in de

prive-sfeer' is Dat jongens les nemen, terwijl meisjes les krijgen Wat vrouwen doen wordt in de regel minder serieus genomen, minder belangrijk gemaakt

Niet bewust Het IS met alleen belangrijk om teksten van anderen kritisch te lezen, je moet ook letten op wat je zelf zegt en schrijft, betoogt Verbiest "Wi) discrimineren namelijk meestal met bewust Niet wij zijn seksistisch, de taal zelf is het Wij zijn nu eenmaal met een bepaalde taal geboren en opgegroeid, dus het is ons niet kwalijk te nemen dat we - als we er met bij nadenken - de discriminerende gendercodes uit de taal overnemen " Het gevaar zit volgens haar zelfs in de kleinste woordjes Verbiest schudt weer een paar voorbeelden uit haar mouw De schrijver van een geschiedenisboek vermeldt dat Lou Salome, na drie liaisons, toch nog trouwde

Van een politica in Brussel wordt gezegd dat zij zelfs een mondje Spaans spreekt Ook in het gebruik van het woordje 'hij', dat volgens de Nederlandse grammatica correct is wanneer het geslacht van de persoon er met toe doet, schuilt gevaar Je kunt je erdoor laten meeslepen en tenslotte per ongeluk denken dat je het over een man hebt Voorbeelden daarvan ziet Verbiest regelmatig Maar waarom, zegt de filosofe, zouden we discriminerende elementen m onze taal - zoals het gebruik van het woordje 'hij' - in stand houden, als er ook goede alternatieven zijn' Zo kan een leraar in plaats van 'Wie het weet mag zijn vinger opsteken', beter zeggen 'Als je het weet, mag je je vinger opsteken ' Zoals we denken over stereotypen, zo praten we erover, en als we er zo over praten, dan gaan we er ook zo over denken, houdt Verbiest het publiek voor ZIJ wil dat die cirkel wordt doorbroken

De scriptie Nu vast netwerken voor je oude dag Netwerken is niet alleen een toverwoord voor jonge, ambitieuze mensen. Geraldine Visser ontdekte tijdens haar onderzoek hoe belangrijk een persoonlijk netwerk voor ouderen is in deze tijd van vergrijzing en druk op de zorgvoorzieningen. Aflevering 1 van een nieuwe serie over scripties met actuele onderwerpen.

Laura Westendorp

Geraldine Visser 2 5 jaar sociale gerontologie wellte steun halen ouderen uit hun netwerk? vijf maanden 2 6 april aio bij sociale gerontologie

"De overheid trekt zich steeds verder terug uit de zorg en daarmee worden ouderen afhankelijker van hun pnmaire netwerk Het paradoxale IS nu dat vrouwen hun traditionele zorgtaak hebben opgegeven voor een baan Als ik naar mezelf kijk, zie ik dat ook Mijn ouders wonen m het oosten van het land Ze zijn nog met hulpbehoevend, maar stel dat ze wat zouden knjgen, dan kan ik met zomaar boodschappen voor ze doen of koffie met ze dnnken Ik heb nog geen kinderen, maar de afstand is groot Mijn huis en mijn werk zijn hier Dat zie je steeds meer Onze generatie is mobieler geworden en het gevolg is dat ouders voor hun eigen voorzieningen moeten zorgen Het meest tragische zijn de verschillen tussen njk en arm Uit het kwantitatieve deel van mijn onder-

zoek blijkt dat mensen met een hogere sociaal-economische status een groter netwerk van vrienden, buren en familie hebben Ze halen daar veel emotionele steun uit Het zou kunnen dat h u n opleidmg en loopbaan hen beter hebben geleerd over hun gevoel te communiceren Bovendien heb je, als je rijker bent, meer mogelijkheden om je netwerk te onderhouden Die mensen hebben meer geld en kunnen dus meer uitstapjes maken dan armere mensen Ook is gebleken dat hoe slechter iemands gezondheid is, hoe kleiner het netwerk wordt In die situatie kunnen mensen geen grote groep vrienden onderhouden en richten ze zich meer op een kern van intieme vrienden en famihe Daarnaast heeft de leeftijd ook mvloed op het formaat van het netwerk je verliest een deel van de mensen om je heen doordat ze overlijden Ouderen met een lagere sociale status nemen dus een

nsicopositie m Ze hebben al een beperkter netwerk en door him leefstijl met slechte voeding, mmder beweging, meer roken en drmken, hebben ze vaak ook een slechtere gezondheid Door die omstandigheden kunnen ze mmder lang zelfstandig leven dan rijkere mensen Voor deze verkorte opleidmg gerontologie deed ik een hboopleidmg Ik wilde als afstudeerproject echt iets praktisch, onderzoek naar mensen, doen Ik heb er hard aan gewerkt, maar het gmg gelukkig heel voorspoedig Door mijn scriptie ben ik me erg bewust geworden van het belang van mijn netwerk Ik vind het heel belangnjk om aandacht en tijd te besteden aan goede vnenden en familie Zij kunnen jou nodig heben, maar ik hun ook' Dat klinkt misschien wel een beetje egoïstisch, maar het is geven en nemen m vnendschap "

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen