Ad Valvas 1999-2000 - pagina 381

AD VALVAS 1 7 FEBRUARI 2 0 0 0

PAGINA 5

Lerarenopleiding juiclit onderwijsvernieuwing toe

'Als het studiehuis loopt, is het prachtig' Alle bezwaren tegen het stu­ diehuis ten spijt: op de lera­ renopleiding van de VU is men er blij mee. Studenten en medewerkers vinden de nieuwe methode van zelf­ werkzaamheid een welkome verbetering op de middelba­ re school. Maar die verwar­ ring, ja, die begrijpen ze wel. Yvette Nelen Het studiehuis ligt vanaf de invoering al zwaar onder vuur. Leerlingen kla­ gen over overbelasting en docenten over een onvoldoende en rommelige voorbereiding. Onderwijspsycholoog van de VU Willem Smit pleitte in de Volkskrant zelfs voor afschaffing van het studiehuis. Hij vond de plannen om leerlingen in een vroeg stadium zelfwerkzaamheid bij te brengen, veel te ambitieus. Maar docenten en studenten van de lerarenopleiding van de v u delen die mening niet. Zij zijn vanaf begin nauw betrokken bij de hele onderwijsver­ nieuwing. M edewerkers van het Insti­ tuut voor Didactiek en Onderwijs (iDO/vu) helpen om nieuwe leerme­ thodes en studieboeken te ontwikke­ len. Zi] verzorgen omscholingscursus­ sen voor leraren en proberen het pro­ gramma van hun eigen lerarenoplei­ ding aan te passen aan de eisen die worden gesteld aan een 'docent nieu­ we stijl'. "Het uitgangspunt van het studiehuis is goed," zegt Joop van der Schee, vakdidacticus aardrijkskunde en onderzoekscoördinator van het iDo/vu. "We leven nu eenmaal in een snel veranderende samenleving waarin )e steeds meer informatie over je krijgt uitgestort. Om goed met die informa­ tie om te gaan, heb je niet alleen ken­ nis nodig, maar ook onderzoeksvaar­ digheden. Die worden nu meer getraind." Uit onderzoek blijkt dat ook de meeste leraren op de middel­ bare school overtuigd zijn van het nut van het studiehuis, zegt Van der Schee.

Verbouwing Daphne Rijborz, die op drie middel­ bare scholen onderzoek doet naar de invoering van nieuwe praktische op­ drachten bij de gammavakken, beaamt dit. "De docenten die ik spreek, staan positief tegenover de ideeën achter het studiehuis. Alleen zijn de plannen te snel ingevoerd en ontbreken op scho­ len vaak goede faciliteiten voor zelf­ studie, zoals een goede studiezaal of Mn mediatheek." De onderwijsvernieuwingen op zich 2i)n dus welkom, maar ze stuiten op vee organisatorische problemen. "Het IS als een verbouwing met de winkel open," legt Van der Schee uit. "Op ait moment lopen het oude en het nieuwe programma naast elkaar. Veel docenten moeten wennen aan de nieuwe richtlijnen. Die zijn erg inge­ wikkeld, maar de docenten hebben seen tijd om ze goed uit te zoeken."

Hoe zit het nu precies met het studiehuis?

Leerlingen werken zelfstandig op de gang. Nog lang niet alle scholen zijn ingericht op het studiehuis. André Bakker Van der Schee moet erkennen dat het oorspronkelijke programma inderdaad overladen was. "We hadden kritischer moeten kijken naar de hoeveelheid stof die de leerlingen moeten verwer­ ken. Dat is een essentieel probleem. De leerlingen krijgen meer vakken, per vak krijgen ze net zo veel stof als vroeger, hiervoor staan minder lesuren en ze krijgen allerlei praktische op­ drachten. Geen wonder dat dit span­ ningen opleverde." Van der Schee onderzoekt onder meer

teren. Hierbij zouden ze gebruik moe­ ten maken van meerdere vakken bin­ nen hetzelfde profiel. Vooralsnog blijkt deze opzet te ambitieus. "Je moet oppassen dat leerlingen op de middelbare school niet al geacht wor­ den volwaardig academisch bezig te zijn", erkent Van der Schee. "M aar het is niet gezegd dat ze het niet kun­ nen. Ik heb hier heel aardige werk­ stukken liggen." Het is volgens hem vooral belangrijk dat leerlingen beter worden begeleid bij het maken van

'Een hele les een goed verhaal houden, mag nog best' de introductie van het werkstuk dat leerlingen moeten maken voor het door hen gekozen profiel, zoals de vier nieuwe 'vakkenpakketten' heten. Het profielwerkstuk moet uiteindelijk het pronkstuk van het studiehuis worden. Na verschillende onderzoeksvaardig­ heden getraind te hebben via prakti­ sche opdrachten, zouden de leerlingen in staat moeten zijn om een werkstuk te maken waarin die vaardigheden samenkomen. Ze moeten zelfstandig een vraagstelling verzinnen, een onderzoekje uitvoeren en de resulta­ ten samenhangend en leesbaar presen­

het werkstuk. Probleem is alleen dat hiermee niet voldoende rekening is gehouden bij het opstellen van de schoolroosters. Docenten moeten dit veelal in hun eigen tijd doen. Ook overleggen de verschillende vakdocen­ ten nog niet genoeg met elkaar wie welke praktische vaardigheid in zijn lesprogramma opneemt ter voorberei­ ding op het profielwerkstuk. Het studiehuis stelt allerlei extra eisen aan de docent. M eer dan vroeger wordt hij een soort coach die goed nadenkt over zijn lesopbouw, niet meer de hele tijd zelf aan het woord

I^iscussie over 'heikele kwestie' pedofilie vervolg van pagina 3 ^1 '!'fssie gaat van de hak op de , f ^ral Biesheuvel (de moei­ zaam pratende Uyttenbogaart is seen parti,) jjg^ ^nder vuur. De poli­ "eK laat zich te veel leiden door de waan van de dag, wordt hem verwe­ 'Al' ^"ï^^uvel is verontwaardigd. Als u de gruwelijke foto's had g^aen d,e ik heb moeten zien..." ver/u'',^"'^<="ten houden het lie­ ;«2akel„k. "Wat b e m u v a n plan ver^ J"^ internetsites waarop no^^H.""*? pedofielen worden ge­ noemd?" Het Kamerlid denkt dat l o p / , ' ' e e z o ' n vaart niet zal baasH'?f.'P"^'''='^^'=^geertver­ dit mon, " ^^^ '^ " " gaande, op 't moment!" Ook de barman van

Eik en Linde luistert mee. "Ik denk dat de aangiftebereidheid is toege­ nomen," murmelt hij tegen niemand in het bijzonder. "Ik vond het een rustige discussie," zegt vijfdejaars rechten M artijn Kra­ mer na afloop. "M et zo'n onder­ werp verwacht je toch heftige reac­ ties." Rond de bar wordt driftig nagepraat. Jammer dat de woord­ voerder van pedofilievereniging Martijn het zo slecht deed, vinden 'ouwe lullen' Chris Nekeman (twee jaar afgestudeerd) en vijfdejaars Renske de Boer. Nekeman: "Er zijn heel veel pedofielen die hun gevoe­ lens onderdrukken, dat kwam niet aan bod. Uyttenbogaart had er veel

meer van kunnen maken. Omdat hij zo onervaren is, dwong hij zijn tegenstanders niet scherp te zijn. Daardoor werd het debat minder spannend." D e Boer: "Van die leef­ tijdsgrenzen maakte hij ook niets. Je verwacht toch dat een vereniging ergens voor staat?" Verderop staat een van de organisatoren te praten met de voorzitter van het forum. "Zijn de media nou nog geweest?" Helaas, niemand heeft een camera gezien. M aar professor Schalken is tevreden. "Het ging soms wat war­ rig, maar verder was het een genu­ anceerde discussie." (Annette

Wiesman)

is, lesmethodes afwisselt en het even­ wicht weet te vinden nissen leerlingen begeleiden en het ze zelf laten doen. T e veel eisen? "Voor sommige docen­ ten is het wennen, maar anderen waren al zo bezig," vertelt Van der Schee. "En je hoeft ook weer niet door te slaan naar de ander kant en leerlingen alleen maar zelfstandig laten werken. Je mag nog best eens een hele les lang een goed verhaal houden." De verwarring over wat nu wel en niet kan, merkte ook docent­in­opleiding Dick Elhorst op de school waar hij stage loopt. "Bij de sectie aardrijks­ kunde waar ik werk, vinden de jonge­ re docenten het prima om de leerlin­ gen in groepjes te laten werken," ver­ telt Elhorst. "M aar een oudere docent had er duidelijk meer moeite mee. Die man kan zelf erg goed vertellen. Hij staarde zich blind op het studiehuis en dacht dat hij geen mooie verhalen meer mocht vertellen. N u hij weet dat daar nog steeds ruimte voor is, gaat het beter."

Fietstocht Elhorst vindt dat hij op de lerarenop­ leiding goed wordt voorbereid op de onderwijsvernieuwingen. "We krijgen veel praktische aanwijzingen. Bijvoor­ beeld over de manieren waarop je leerlingen allemaal in groepjes kunt zetten. Ook wordt er veel gehamerd op het afwisselen van lesmethodes." Elhorst lacht. "Soms zelfs iets té. Je weet inmiddels wel dat je voor lessen ook een computer of video kunt gebruiken." De lerarenopleiding geeft Elhorst soms een kleine voorsprong op zijn collega's op school. Zo organiseert hij als eerste voor aardrijkskunde een fietsexcursie langs de Amstel. "M aar," zo benadrukt hij, "ik heb, zolang ik de opleiding doe, ook meer tijd om na te denken over de invulling van mijn les­ sen. En ik mag dan wel eerder ideeën hebben over een nieuwe lesaanpak, de andere docenten hebben natuurlijk veel meer ervaring in lesgeven. Ik maak me op dit moment eigenlijk drukker om het bewaren van mijn autoriteit dan om het studiehuis. Dat is iets wat wel meer studenten van de opleiding bezighoudt." Elhorst merkt aan de leerlingen dat vooral gebrek aan duidelijkheid hun parten speelt bij de onderwijsvemieu­

In augustus 1999 is in de hoogste klassen van havo en vwo een heel nieuw onderwijsprogramma inge­ voerd. De eerste belangrijke veran­ dering is de introductie van vier brede, nieuwe vakkenpakketten, ook wel profielen genoemd. In de loop van het vierde jaar maken leerlingen een keuze uit de profie­ len Natuur en Gezondheid, Natuur en Techniek, Cultuur en M aat­ schappij en Economie en M aat­ schappij. Leerlingen volgen niet alleen hun profielvakken, maar ook een gemeenschappelijk deel. Daar­ in zitten algemene vakken als Nederlands en lichamelijke opvoe­ ding, maar ook twee nieuwe vak­ ken: algemene natuurwetenschap­ pen en culturele en kunstzinnige vorming. Een gevolg hiervan is een forse uitbreiding van het aantal vakken dat leerlingen krijgen. D e tweede grote verandering is de invoering van een nieuw didactisch model, het zogenaamde studiehuis. Hierbij worden leerlingen gestimu­ leerd o m alleen of in groepjes zelf­ standig te studeren en opdrachten uit te voeren. De docent staat niet meer alleen voor de klas, maar wordt meer een begeleider. In December demonstreerden tien­ duizenden leerlingen uit de hoogste klassen van het voortgezet onder­ wijs tegen de veranderingen in het studieprogramma. Het protest vond gehoor in Den Haag. Staats­ secretaris Karin Adelmund van Onderwijs bracht, in elk geval tij­ delijk, wijzigingen in het program­ ma aan.

wingen. Als leerlingen weten waarom ze in groepjes moeten werken, gaan ze vaak ijverig aan de slag. Ook hebben leerlingen niet goed geleerd om te plannen. "Ik probeer ze uit te leggen dat ze dat moeten leren met vallen en opstaan. Je hebt ook docenten die precies in een rijtje opgeven wanneer ze wat moeten doen, maar dat is nu juist niet de bedoeling." "Als de methode van het studiehuis loopt, is het prachtig", vindt Elhorst. En daarmee zijn eigenlijk veel van zijn leerlingen het eens. Laatst had hij op school nog een gesprekje met leerlin­ gen die hadden meegestaakt. Achteraf gezien baalden ze ervan dat de demonstratie in Den Haag uit de hand liep, omdat ze nu minder serieus werden genomen. En eigenlijk, zo moesten ze toegeven, was dat studie­ huis zo gek nog met.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen