Ad Valvas 1999-2000 - pagina 247

AD VALVAS 2 DECEMBER 1 9 9 9

PAGINA 7

Onderwijskampioen en kinderpsychiater Compernolle vertrekt naar bedrijfsleven

Pionier volgt nieuwe passie 'Wie eens lekker wil lachen, moet een college van Theo Compernolle bijwone n', zo begon laatst e e n artike l over de Vlaamse kinde r­ psychiater in Elsevier. Maar een college volgen bij deze populaire prof zal niet me e r gaan. Want deze week nam hij afscheid van de VU en van de kinderpsychiatrie. Een gesprek over geweld, mime, Teletubbies en leergierige managers.

Sylvia Verhulst De afgelopen weken kreeg hij vaak verbaasde reacties van collega's: of hij het echt niet erg vindt om straks geen professor meer te zijn? N ee, integen­ deel, luidde dan het antwoord. Theo Compernolle (53) hangt met een opgeruimd gemoed zijn professoraat aan de wilgen. En bovendien, hij is toch meer een man van de praktijk. Meer dan het publiceren in gerenom­ meerde vaktijdschriften (wat hij overi­ gens overvloedig deed) hecht hij aan het totstandbrengen van veranderin­ gen in 'het veld'. En daar heeft hij straks alle tijd voor. Later in het gesprek blijkt er nog een ander motief te zijn om op te stappen: "Eigenlijk interesseren zaken me niet meer zo als ze eenmaal lekker lopen." Pionieren, dat ligt hem meer. En daar kreeg hij ook de kans voor toen hij tien jaar geleden vanuit Gent naar de VU werd gehaald om hier voor twee dagen per week de leerstoel 'Geweld binnen het gezin' te bekleden. Dat was in de tijd dat incest, kindermis­ handeling en gezinstherapie nog rede­ lijk onontgonnen terreinen waren. H e t was voor Compernolle wel een bittere tegenvaller dat al snel bezuinigingen toesloegen, waardoor het "hele mooie idee" om met een team van zes men­ sen aan het werk te gaan niet door­ ging. Uiteindelijk kwam er een mini­ team, bestaande uit hemzelf, de incestdeskundige N el Draijer ("een topper in haar vak") en een secreta­ resse. Uit onderzoek dat hij in die eerste

studenten enthousiast waren over zijn colleges. In de tien jaar dat hij lesgaf aan de v u werd hij ieder jaar bij de verkiezing van de 'docent van het jaar' nummer één. "Dat streelde mijn ego, maar wat interessanter was: het legde gewicht in de schaal om die uren kin­ derpsychiatrie uit te breiden." Op de vraag naar het geheim van zijn populariteit zegt Compernolle: "In mijn geneeskundeopleiding vond ik het frustrerend om naar van die zeur­ proffen te luisteren die lesgaven alsof de boekdrukkunst nog niet is uitge­ vonden. Studenten kunnen het toch allemaal nalezen als er voldoende over gepubliceerd is? Verder moest ik er wel wat van maken, omdat ik maar zo weinig colleges mocht geven en stu­ denten in dat ene uurtje enthousiast moest zien te maken voor het vak. "Een goed college geven vergt wel inspanning. Je moet er tijd in investe­ ren en experimenteren om alle zintui­ gen van de studenten aan te spreken. Bij mijn colleges gebruik ik eerder beelden, metaforen en slogans die mensen niet gauw zullen vergeten, dan statistieken of tekst. "Ik ben ook niet bang om iets te spe­ len, als dat nodig is. Als je duidelijk wilt maken hoe het is voor een kind om met een psychiatrische ouder te leven, dan kan je dat vertellen aan de hand van een onderzoek. Maar ik speel dan liever een moeder die vol­ gens de volwassenenpsychiaters goed behandeld is met neurolyptica. Dan doe ik voor hoe zo'n vrouw thuis­ komt. Ik wandel even door de college­ zaal om de mensen te tonen hoe die moeder, toch het model voor zo'n meisje van vier jaar, als een zombie door het huis loopt." Compernolle vindt het jammer er bij de huidige onderwijsvernieuwingen getornd wordt aan de colleges. "Col­ leges zijn nog altijd het allerbeste mid­ del om met studenten te communice­ ren en een vonk te laten overspringen. Een goed college heeft impact op mensen, daar ben ik van overtuigd." De universiteit wordt te weinig gezien als een onderwijsinstelling, vindt de kinderpsychiater. N atuurlijk, goede onderzoekers zijn nodig, maar het is ook belangrijk dat mensen enthousiast gemaakt worden voor het vak. "Ik heb nog nooit gehoord dat er bij het aan­ nemen van een prof even een proefles gegeven moest worden, terwijl dat toch ook een belangrijke taak is." In dat opzicht voelt Compernolle zich aan de universiteit enigszins een bui­ tenbeentje, zoals hij zichzelf ook omschrijft in de titel van zijn afscheidscollege. "Ik ben sceptisch over die kamergeleerden die hun onderzoek in eindeloos veel schijfjes kappen om daar zoveel mogelijk arti­

"De VU is qua mentaliteit vrolijker, opgewekter en creatiever dan haar gebouw suggereert' jaren samen met studenten deed, bleek niet alleen een dramatisch gebrek aan kennis en kunde bij artsen op het gebied van geweld in het gezin, maar ook weinig interesse in het onderwerp. Toen bleek dat niet alleen het ziekenhuis van de vu, maar geen enkele eerstehulppost in N ederiand een protocol had voor de aanpak van Kindermishandeling, heeft hij dat opgesteld. Compernolle: "Dit project IS een van de mooiste dingen die ik in mijn leven gerealiseerd heb. Daar ben 'K echt trots op. Er zijn mooie publi­ caties met een internationale uitstra­ ung uit voortgekomen, vooral van Nel Uraijer." N u trekt hij zijn handen lyan af, m de overtuiging dat er op ait gebied echt iets veranderd is.

Experimenteren Ook op het gebied van het geneeskun­ ueonderwijs viel er wel wat te pionie­ " ^ ^" Compernolle aantrad bij de vn:i!l ^ '^ hij dat kinderpsychiatrie ^oiledig ontbrak in het onderwijs. Dus vak r ' *'^'^ "^ onderwijs in dat aar^ ""^g^n geven. Daarbij werd hij "oroig geholpen door het feit dat de

keltjes uit te halen. Dan worden ze een paar keer geciteerd en daar zijn ze heel gelukkig mee, maar de impact op het veld van al die artikeltjes is zeer relatief" Op de vraag of hij zich ook als zuider­ ling een buitenbeentje voelde op de gereformeerde vu, glimlacht hij: "Het bourgondische heb ik natuurlijk in mijn lijf en de vu is ab­so­luut geen bourgondische universiteit. Maar er zijn zaken aan deze universiteit die ik toch wel heel erg waardeer. In veel opzichten is er een bepaalde zorg­ zaamheid voor mensen. N eem alleen al het feit dat ik er werd aangesteld met die leerstoel. Er is ook zorg voor de studenten. En ik vind de v u goed georganiseerd; het is er geen chaos." De psychiater is tijdens het hele gesprek royaal met complimenten: "Ik heb altijd ongelooflijk veel geluk gehad met de mensen met wie ik samenwerkte." Wel vindt hij dat de universiteit een sick building heeft. "De polikliniek waar ik moest werken was echt ziek­ makend. Een kamer zonder ramen. Ik voelde altijd een zekere spanning in

Theo Compernolle: 'Colle ge s zijn nog altijd het beste midde l om een vonk ove r te laten springen' dat gebouw. O p een bepaald moment realiseerde ik me dat elke dag op het­ zelfde moment, 's avonds, die span­ ning van me afviel. Toen besefte ik dat dat altijd gebeurde op het moment dat de airconditioning afsloeg. Ineens had je in dat gebouw rust! Dat continue geluid heeft invloed op mensen. "Nee, de gebouwen van de vu maken je niet vrolijk. Sommige mensen zeg­ gen dat het de grijze, gesloten sfeer van de vu weerspiegelt, maar dat vind ik niet. Deze universiteit is qua men­ taliteit vrolijker, opgewekter en cre­ atiever dan het gebouw zelf. De VU verdient echt een beter gebouw. Dit

men mee gehad om me in te leven in de wereld van kinderen, maar deSpi­ cegirls... zulke flauwe muziek. En dan die Teletubbies... om daarnaar te kij­ ken om te zien wat die kinderen bezighoudt, ik had er opeens geen zin meer in."

Multinationals Al enige jaren heeft Compernolle een heel andere praktijk ontwikkeld: die van bedrijfspsychiater. In N ederland bestaat die specialiteit nog niet, maar in Amerika wel. Daar heet het organi­ sational and occupational psychiatry. Zijn proefschrift over Stress op de mid­ delbare school (1987) trok de aandacht

'De Spicegirls en de Teletubbies hebben mij de das omgedaan' moet neergehaald worden." Een paar jaar geleden kondigde Com­ pernolle aan dat hij zich niet tot zijn pensioen met de problematiek van kindermishandeling zag bezighouden. Is dat de reden dat hij nu opstapt? Ja, hij vindt geweld inderdaad nog steeds een deprimerend onderwerp. Maar dat is niet het enige. Hij zag zichzelf ook niet tot zijn vijfenzestigste kinder­ psychiater zijn. Hij lacht: "De Spice­ girls en de Teletubbie.s hebben me de das omgedaan. Ik heb er nooit proble­

van het bedrijfsleven en van manage­ mentscholen in België en N ederland en sindsdien wordt hij vaak uitgeno­ digd om over stress en conflicthante­ ring lezingen en workshops te geven. Compernolle: "Ik had al honderden lezingen gegeven over kinderpsychia­ trie en was een beetje uitgekeken op sommige collega's, vooral die van het zweverige soort. Maar dan die managers: die zijn leergierig en prag­ matisch ­ daar geniet ik zó van! Dat publiek bevalt me enorm."

Cynthia van Elk

Grote bedrijven en multinationals laten zich inmiddels graag door Com­ pernolle adviseren als conflicten in de top te hoog zijn opgelopen of als zich samenwerkingsproblemen aandienen na fusies. Het bloed kruipt echter waar het niet gaan kan. De man die zich "familietherapeut in hart en nie­ ren" voelt, heeft inmiddels ook een bloeiende praktijk ontwikkeld als the­ rapeut en adviseur bij problemen in familiebedrijven. In N ederland zijn er nog nauwelijks gezinstherapeuten die hun ervaring inzetten in het bedrijfsleven. Toch is dit volgens Compemollen een minder vreemde combinatie dan het lijkt. "Denk aan conflicten rond opvolging in een familiebedrijf De komende tien jaar gaan naar schatting zo'n der­ tigduizend familiebedrijven van de ene generatie op de andere over. Dat gaat vaak niet zonder slag of stoot." Zal hij de academische wereld toch niet missen? "Ja, dat wel. Want de behoefte om de wetenschappelijke evi­ dentie te toetsen van wat ik doe, die blijft. Dus als ze me morgen zouden aanbieden om een aantal uren per week onderzoek re doen naar en onderwijs te geven over organisational and occupational psychiatry of over bedrijfsfamilies... De degelijkheid van de academische wereld heeft toch ook wel wat."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen