Ad Valvas 1999-2000 - pagina 313

VALVAS 20 JANUARI 2 0 0 0

PAGINA 5

Waarom de fusie met Kampen mislukte

'De kerken hebben de VU altijd arrogant gevonden'

SAMEN-op-WEG Het mislukken van de fusie tussen de theologen van de VU en die uit Kampen bracht vorig jaar heel theologisch Nederland in beroering. 'De VU heeft het aan zichzelf te danken', klonk het in kerkelijke kringen. 'Ze kon geen goed doen', was het weerwoord van VU-sympathisanten. Nu de kruitdampen zijn opgetrokken, blijft de vraag op welk punt de samenwerking nu eigenlijk is stukgelopen. Een oude strijd tussen mannenbroeders? Of was de onafhankelijkheid van de wetenschap in het geding? Over 'de arroganten' versus 'de bevindelijken'.

YvetteNelen Het nieuws sloeg in september in als een bom Na vele maanden praten waren de fusiebesprekingen tussen de theologische Universiteit van Kampen en de faculteit Theologie van de vu definitief vastgelopen De vu was bang dat de nieuwe opleiding een te eenzijdig kerkelijk karakter zou krijgen De Samen-op-Wegkerken en i^ampen vatten dat op als een motie van wantrouwen en gooiden de handdoek in de ring Dat betekende het einde voor de theologische Universiteit van AmsterQam, een universiteit die bestuurd zou worden door de Samen-op-Wegkerten maar dan wel "ingebed m een Mede universitaire cultuur", zoals het 20 mooi heette Het plan voor de ftisie russen de vu-theologen en Kampen ^ a m voort uit een beslissing van 1 ; ^ ' " " ' " ' ^ ^ ^ « " Die vond dat het aantal predikantenopleidingen in Nderland omlaag moest, omdat er maarwemig studenten zi,n die dominee willen worden

Denigrerend birsnl' K ' ^ ' ' mislukken van de ftisie Zf ^ u g'^^t'^ggel los over de vraag b rlV^^'^^'g^^-^B'jnaalle fessor p ' " ' " ^'^^"^ " " ^ de vu Provan d e ^ / ' " ' * ' = " Broek, voorzitter l'nsen h T'^,''^P die de onderhandels" om n ^ '^' ' ^ " ' ^ ^' g'^'^" doek-

2.hzdfSr"^^'^'*^^l-kkingover C

^f§«epen, zo het hi, m

e r s l T T ^ ' ) ^ * onderwerp dat

deS ÏJ"" ^^^ het steeds de vu Broek n"''l'='=d, aldus Van den grerend"^.""'"^'"'""^ had zich "dem<=« de k e r S ^ f t^'d tegenover Kampen ^ Kerkelijke opleiding

De vu was verbolgen dat zij de zwartepiet kreeg toegespeeld Dr Wim Noomen, voorzitter van het college van bestuur, laakte het optreden van Van den Broek m de media Hij had zijn kntiek op de vu voor zich moeten houden, zoals een onafhankelijk voorzitter betaamt, aldus Noomen Ook vond hij dat de Samen-op-Wegkerken de onderhandelingen veel te snel hadden opgegeven Er waren volgens Noomen nog genoeg openingen om de besprekingen voort te zetten Waarom is dat dan niet gebeurd' Op het eerste gezicht lijken de verschillen tussen Kampen en de vu niet onoverkomelijk Beide instellingen stammen uit de gereformeerde geloofstraditie Ze verzorgen allebei een theologische opleiding waarbij geen onderscheid wordt gemaakt tussen kerkelijke en met-kerkelijke vakken Dat is anders dan op de overige theologische faculteiten m Nederland, waar de universiteit zorg draagt voor het algemene wetenschappelijke gedeelte en de kerken verantwoordelijk zijn voor de aanvullende predikantenopleiding Berust het mislukken van de fusie misschien op oude 'theologische gevoeligheden' tussen de vu en K a m p e n ' Volgens Martien Brinkman, onlangs benoemd tot bijzonder hoogleraar oecumenische theologie aan de vu, zijn echte theologische verschillen tussen Kampen en de vu met een lantaamtje te zoeken "De indruk wordt vaak gewekt dat de theologische wetenschap aan de vu losser van de kerken staat dan in Kampen, maar inhoudelijk gezien klopt dat met Als de gereformeerde erfenis ergens wordt gekoesterd en bestudeerd, dan is het wel op de VU " Het verschil zit hem vooral m de bestuurlijke organisatie van Kampen

en de vu De opleiding m Kampen valt van oudsher volledig onder het bestuur van de kerken Ze is m 1854 opgencht als school van de Afscheidingsbeweging van 1834, een van de voorlopers van de Gereformeerde Kerken m Nederland De Afgescheidenen hadden zich tegen de Nederlandse Hervormde Kerk gekeerd, omdat ze die niet streng genoeg vonden in de leer D e vu daarentegen is opgencht volgens het ideaal van Abraham Kuyper, 'vnj van kerk en staat' Ook Kuyper keerde zich in 1886 tegen de Nederlandse Hervormde Kerk Hij wilde een zelfstandige christelijke universiteit, waar noch kerk noch overheid zich te veel mee kon bemoeien De theologische faculteit was de 'moederfaculteit' van deze universiteit

Bittere pil Toen de Samen-op-Wegkerken in november 1998 besloten om Kampen en de vu te dwingen tot samenwerking, was dat voor beide mstellingen wel even slikken Kampen zou haar eeuwenoude locatie aan de IJssel moeten opgeven om naar Amsterdam te verhuizen De vu moest haar moederfaculteit pnjsgeven en alsnog het gezag van de kerken accepteren Zowel voor de vu als voor Kampen een bittere pil, die bovendien oude hermnenngen opriep Het was namelijk met de eerste poging om Kampen en de vu samen te voegen Al aan het einde van de negentiende eeuw, na de opnchting van de Gereformeerde Kerken in Nederland in 1892, strandden pogingen om de twee instellingen te laten samenwerken H u n bestuurlijke idealen botsten te zeer Terwijl samenwerking ook toen voor de hand lag De Gereformeerde Kerken waren namelijk voortgekomen uit een fusie tussen Afgescheidenen van 1834 en geloofsverwanten van Kuyper "Die oude discussie of een theologische opleiding onder het bestuur van de kerken hoort of juist vnj moet zijn van die kerken, is opnieuw opgelaaid", legt Bnnkman uit Toch ziet de vu-hoogleraar allang geen verschil meer tussen de predikanten die zijn opgeleid in Kampen en die van de vu "Vroeger zei men dat de vu-theologen iets rationeler en opener waren en de Kampenaren bevmdehjker Maar dat IS achterhaald Veel mensen die zijn opgeleid aan de vu, werken m Kampen en andersom "

Maar blijkbaar is de oude tegenstelImg tussen Kampen en de vu nog steeds onoverbrugbaar Stuurgroepvoorzitter Van den Broek verzuchtte in de Volkskrant dat de bestuurlijke tradities van Kampen en de VU als olie en water zijn "Ze zijn gewoon niet te mengen" Professor C Augustijn, emeritus-hoogleraar kerkgeschiedenis aan de vu, verbaasde er zich m het Fnesch Dagblad zelfs over dat de fusiebesprekmgen pas zo laat waren vastgelopen "De mislukking zat er vanaf het begin ingebakken De twee concepten zijn onverenigbaar " Dominee Wim Barendrecht, voorzitter van het bestuur van de Samen-opWegkerken, vmdt die conclusie zwaar overdreven "Natuurlijk zijn er verschillen, maar ik ben echt verbijsterd dat het zo is gelopen " D e directeur van de universiteit in Kampen, dr Henk van der Sar, deelt de verbazing "Omdat onze theologische tradities zoveel overeenkomen, heb ik echt gedacht dat we eruit zouden komen Misschien ben ik te naïef geweest " Toch kan zowel Barendrecht als Van der Sar met nalaten te wijzen op de angst bij de vu voor invloed van de kerken Barendrecht haalt de eerste crisis m de besprekingen, vong jaar mei, aan De fusie ketste toen al bijna af, omdat de partijen ruzie kregen over de medezeggenschap van de VU D e universiteit verlangde instemmingsrecht bij de benoemmg van hoogleraren Dat ging voor Kampen en de kerken te ver Uitemdelijk bond de vu m en ging akkoord met een minder vergaand adviesrecht "In mei proefde ik verzet van de vu tegen een kerkelijke opleiding", zegt Barendrecht "Maar dat was het uitgangspunt van de fusie Over die discussie was ik erg teleurgesteld Van der Sar noemt een brief van het faculteitsbestuur van de vu, waann twijfel wordt geuit over de waarborgen voor academische vnjheid "Alsof Kampen m academisch opzicht te wemig afstand heeft van de kerken De angst voor een te kerkelijke opleiding zit bij de vu blijkbaar diep Bij ons staat die kerkelijkheid met ter discussie Het IS juist ons kenmerk Maar dat gaat geenszins ten koste van de academische vrijheid " Brinkman stelt hier tegenover dat vooral de kerken overgevoelig reageerden op kritiekpunten van de vu "In kerkelijke kringen heeft de vu weinig krediet Ze is altijd arrogant gevonden De theologiefaculteit zou te veel

doen alsof niemand haar iets kan maken, omdat ze toch alleen afhankelijk IS van het college van bestuur Op de algemene vergadenng van de kerken heerste ook echt een sfeertje van we zullen de VU eens een lesje leren " Dat medewerkers op de twee instellingen met overliepen van vertrouwen in de fusie, blijkt uit het feit dat zowel in Kampen als in Amsterdam sinds de mislukking een zekere opluchting heerst Kampen is blij dat haar universiteit behouden blijft Onmiddellijk na het mislopen van de fusie heeft ze het bestuur van de kerken gevraagd te beloven de universiteit open te houden De kerken zegden toe "Na anderhalf jaar onzekerheid wilden we graag duidelijkheid", legt van der Sar uit Het college van bestuur van de vu haastte zich te verklaren dat de universiteit haar eigen predikantenopleiding zal voortzetten, ook al verliest ze het contract met de Gereformeerde Kerken Ze gelooft dat de VU zulke goede predikanten aflevert, dat de kerken toch niet om hen heen kunnen Theologiedocent dr Johan Vos zegt persoonlijk erg blij te zijn dat de fusie met is doorgegaan "Nu ik zie welke eisen er allemaal aan de vu werden gesteld, ben ik echt opgelucht Zo wilden ze bijvoorbeeld onze bibliotheek ontmantelen en onder kerkelijk beheer stellen Dat was een ramp geworden " Hij beseft wel dat de toekomst erg onzeker is Dat baart menigeen grote zorgen "Ik ken ook een collega die m diepe rouw is "

Voetbalwedstrijd Intussen zijn de verhoudingen tussen Kampen en de vu minder verstoord dan je zou denken Veel docenten kunnen het nog steeds goed met elkaar vinden "De redactie van het Gereformeerd Theologisch Tijdschrift, waann stafleden van beide instellingen al meer dan vijftig jaar samenwerken, komt volgende week gewoon op de vu bijeen", zegt Vos Studenten hebben de fusiebesprekingen juist aangegrepen om elkaar beter te leren kennen Zij zagen elkaar al eens per jaar tijdens de voetbalwedstrijd tussen Kampen en de vu Degenen die betrokken waren bij het overleg tussen de instellingen hebben dat nu uitgebreid met wederzijdse bezoekjes "Ik ben blij dat wij elkaar blijven zien", zegt Gerlmde de Haan, vierdejaars uit Kampen "Je bent tenslotte later toch eikaars collega's "

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen