Ad Valvas 2000-2001 - pagina 31

AD VALVAS 31 AUGUSTUS 2000

PAGINA 7

Informaticaprof Reind van de Riet neemt afscheid

Bach als geniale programmeur

De informaticaprofessor onderscheidt

m zijn afscheidscollege drie niveaus

waarop iets kan bestaan: in bèta, de

wereld van de tastbare dingen, in alfa

de wereld van taal, tekens en symbolen en in gamma, de wereld van de

gedachten. Achter elkaar gezet verwijzen deze symbolen trouwens naar de

naam van Van de Riets geliefde componist (fJay). Van de Riet: "In gamma

bestaat het vierde thema zeker, maar

totdat het was herontdekt, bestond

het niet in alfa en dus ook niet m

bèta."

Inzicht

"In de informatica heb je ook alle dri.e

die sferen nodig. Logisch redeneren

en een programma bedenken doe je in

gamma, het programmeren zelf doe je

m alfa en de uitwerking ervan zie je in

bèta. Ik vind het jammer dat de sfeer

van het denken de afgelopen jaren een

beetje ondergesneeuwd is geraakt.

Steeds meer drukken mensen maar op

knoppen, zonder een fundamenteel

inzicht in wat er achter die knoppen

gebeurt." Dat zouden studenten informatica dan ook vooral moeten blijven

leren, vindt Van de Riet.

Zelf heeft hij vooral onderzoek gedaan

naar de bruikbaarheid van menselijke

taal voor computerprogrammeurs.

"Want in computerprogramma's

maak je meestal gebruik van relaties

tussen objecten, die in de gewone taal

ook bestaan." Een eenvoudig voorbeeld: als je een computerprogramma

maakt voor het boeken van een hotelkamer, heb je daarin entiteiten, zoals

de kamer en de gast. Deze entiteiten

staan in een relatie tot elkaar: de gast

reserveert de kamer en de gast betaalt

de kamer. De eenvoudigste manier

om met menselijke taal te controleren

of je iets goed geprogrammeerd hebt,

IS door te controleren of de entiteiten

zijn aangegeven met zelfstandige

naamwoorden en de relaties met

werkwoorden. "En daarin kun je veel

verder gaan. Dan blijken er nog veel

meer overeenkomsten. Maar dit was

de basisgedachte van mijn onderzoek", legt Van de Riet uit.

Kwaliteitsverlies

Sidney Vervuurt

Van de Riet: 'Mensen drukken maar op knoppen zonder een fundamenteel inzicht in wat er gebeurt'

4

Klassieke muziek en informatica liebben op het eerste

gezicht weinig met elkaar te maken. Toch heeft scheidend

informaticaprofessor Reind van de Riet een fascinatie voor

Bach. Niet alleen vanwege de muziek, maar ook omdat de

componist een groot mathematisch denker was. In zijn

afscheidscollege op 25 augustus verbond Van de Riet Bach

met de informatica: "Bach hield van wiskundige spelletjes

en raadsels. Die zie je overal terug in zijn muziek."

Toen Van de Riet in 1970 voor één

dag in de week de eerste informaticaprofessor aan de vu werd, bestond het

vak nog amper. De vu had één computer en die stond op het rekencentrum. Dat betekende dat je als praktikant bij de vakgroep informatica voor

elke run van een programma helemaal

naar het rekencentrum moest lopen,

ten wandeling die gemiddeld acht

minuten duurde en dan weer acht

minuten terug, zo rekenden de informatici hun collega-wiskundigen voor.

Uaardoor konden er veel te weinig

runs worden gemaakt op een middag.

JJus moest de faculteit wiskunde, die

nooit ergens anders geld aan had uitgegeven dan aan papier en krijtjes,

en eigen computer kopen, vonden de

iniormatici. Tweehonderdvijftigdui" gulden kostte het apparaat, maar

na aandringen van Van de Riet en col^ga s kwam het ding er.

anaf die ti)d kon de vakgroep informatica echt van start. In de jaren

zeventig en tachtig ontwikkelde

die zich tot een

van de meest

vooraanstaande

mformaticaopleidingen in

Europa. "En we

scoren nog

steeds internationaal heel erg

goed", vertelt

Van de Riet. Hij

is trots op het

instituut dat hij de afgelopen dertig

jaar met zijn collega's heeft opgebouwd. Tijdens het afscheidssymposiu m dat voor hem was georganiseerd,

werd Van de Riet hiervoor geridderd.

Orgelconcert

Van de Riet organiseerde informaticacongressen altijd op plaatsen waar hij

in de middagpauze een klein orgelconcert kon geven. Vorige week, vlak

voor zijn afscheid, gaf hij nog zo'n

congresconcert. Maar het zal waar-

schijnlijk niet zijn laatste zijn, want

Van de Riet wil doorgaan met het

organiseren van congressen. "En met

orgelspelen natuurlijk. Het is mooi dat

ik daar nu meer tijd voor zal hebben."

Wat betreft zijn passie voor het orgel

had Van de Riet het getroffen met zijn

werkgever, de vu: welk bedrijf heeft er

nu een huisorgel in een vergaderzaal?

Tijdens zijn afscheidscollege speelde

professor Ewald Kooiman op het

orgel in de aula.

Vanzelfsprekend

een stuk van

Bach: het onafgemaakte veertiende deel van

Bachs Kunst der

Fuge, een stuk

dat Van de Riet

al jaren fascineert.

"Dit stuk is zo

bijzonder omdat

het bedoeld was

als fuga met vier

thema's, maar

Bach heeft het vierde thema nooit

opgeschreven. Het ging als raadsel de

geschiedenis in. Wiskundigen en

muziekgeleerden hebben tweehonderd

jaar lang geprobeerd het vierde thema

van de voorgaande drie te herleiden.

Pas in de jaren vijftig ontrafelden

onderzoekers het vierde thema waarschijnlijk," vertelt Van de Riet. Of dat

het thema is dat ook Bach in zijn

hoofd had, blijft natuurlijk de vraag.

Van de Riet vindt vooral de filosofische vraag interessant: bestaat dat

vierde thema nou wel of met?

In de ogen van iemand die vanaf het

prille begin iets meemaakt, zoals Van

de Riet de ontwikkeling van de informatica, waren veel dingen vroeger

beter en degelijker. Van de Riet heeft

dan ook wemig op met de kwaliteit

van de computerprogramma's van

tegenwoordig. Hij denkt met weemoed terug aan dertig jaar geleden:

"Als er een probleem was, dan wist je

zeker dat de fout in jouw programma

zat. Dat IS nu wel anders. Als auto's

het even vaak zouden begeven als

moderne computersystemen, was het

fileprobleem snel opgelost: niemand

zou meer in een auto rijden", moppert

de oude professor. Hij houdt zijn hart

vast voor de kwaliteit van toekomstige

systemen, die worden ontworpen door

mensen die snel rijk willen worden.

Nee, dan die degelijke oude Bach.

Jammer dat er in zijn tijd nog geen

operating systems waren, want Bach

was een geniale programmeur

geweest, daarvan is Van de Riet overtuigd. Hij had graag eens een kijkje

willen nemen in de gedachtewereld

van de componist.

Bachs puzzels

Bach goochelde met de logica. "Hij

moet vrij complexe wiskundige ideeën

m zijn hoofd hebben gehad. Dat zie je

aan zijn muziek." Bach hield er ook

van om wiskundige puzzeltjes in zijn

muziek te stoppen. Zo ook in de onafgemaakte quadrupel fuga, die Van de

Riet zo fascineert. Dit stuk begint met

een verwijzing naar Bachs eigen naam:

met de noten Bes-A-C-B, die in het

Duits B, A, C en H heten. "Dit stuk

zit vol zelfverwijzingen. Soms ontdek

je ineens weer iets nieuws", vertelt

Van de Riet: "Het is niet toevallig dat

Bach hiervoor juist het veertiende deel

heeft uitgezocht, want als je de letters

van zijn naam optelt 2 (B) + 1 (A) + 3

(C) + 8 (H), dan kom je op veertien.

Dat soort dingen blijven me boeien",

besluit Van de Riet.

NIEUW

LEESVOER

Studentenboeken

Aan het begin van het academisch

jaar verschijnen allerlei boeken die

iets met studeren en het studentenleven te maken hebben. Op de

website van de vu-boekhandel

(www.vuboekhandel.nl) staat een

selectie van relevante titels. Niet

nieuw, maar voor beginnende studenten wel de moeite waard zijn

het succesboek Studeren kun je leren

van Cees Louwerse (ƒ 45,-)

en het Studentenkookboek (ƒ19,90)

met makkelijke en betaalbare

gerechten. (DdH)

Invloedrijke

denkers

Welke boeken hebben een grote

invloed gehad op het denken en

doen in de twintigste eeuw? Die

vraag hebben medewerkers van

NRC Handelsblad zich drie jaar lang

gesteld in de boekenbijlage van de

krant. Zij kwamen met meer dan

honderd essays over uiteenlopende

boeken, zoals Wat te doen? dat

Lenin in 1902 schreef. Het Achterhuis van Anne Frank en de The

Female Eunuch door Germaine

G r e e r u i t 1970.

D e essays zijn nu deels herschreven

verschenen onder de titel De oogst.

Denkers die ons wereldbeeld veranderden. Naast essays over politiek

getinte boeken bevat de bundel

ook stukken over puur wetenschappelijke publicaties. Zoals Albert

Einsteins Uber die spezielle und die

algemeine Relativitdtstheone uit

191 ö. Ook Fraud komt aan bod

met zijn Das Unbehagen m der Kultur uit 1930 en Jean-Francois Lyotard die in 1979 La condition postmoderne publiceerde. CDd//)

Arnold Heumakers e.a , De oogst

Denkers die ons wereldbeeld veranderden

Promeutheus, ƒ49,50 ISBN 9053339558.

Het lab van

Plasterk

Behalve een vooraanstaand wetenschapper wordt Ronald Plasterk,

hoogleraar moleculaire genetica in

Utrecht, steeds meer een publieke

figuur. Hij treedt op als commentator in het tv-programma Buitenhof en schrijft columns in de Volkskrant.

Die columns gaan vaak over de zin

en onzin van allerlei opvattingen

over bio-technologische ontwikkelingen. Maar ook een beschouwing

over bijvoorbeeld de Mattheus Passion schuwt Plasterk niet. Bijna

honderd van zijn krantenstukjes

zijn onlangs gebundeld in Leven uu

het lab. (DdH)

Ronald Plasterk, Leven uit het Lab

Prometheus, ƒ 39,50 ISBN 9053339426.

Nieuwe religie

De kerken stromen dan wel leeg,

maar dat wil niet zeggen dat rehgie

in de Westerse samenleving op

haar retour is. Anton van Harskamp, medewerker van het Bezinningscentrum van de vu, stelt in

zijn lijvige studie Het nieuw-religieuze verlangen dat veel mensen op

zoek zijn riaar nieuwe vormen van

geloof. Als voorbeeld noemt hij

new age, dat razend populair is en

de opmars van groepen waar de

spirituele belev ing v an religie cen­

traal staat, zoals de Pinksterge­

meente. Zev en op de tien Neder­

landers zeggen nog steeds op een

of andere manier in God te gelo­

ven. Van Harskamp onderzoekt in

zijn boek wat religie de moderne

mens heeft te bieden. (DdH)

Anton van Harskamp, Het nieuw-religieuze

verlangen

Kok, ƒ 59,90 ISBN 9043501980

Tips voor deze rubriek maiten naar:

redactie@advaivas.vu.nl

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen