Ad Valvas 2000-2001 - pagina 259

ADVALVAS 7 DECEMBER 2000

PAGINA 7

Hoe de seizoenen je leven kunnen bepalen

De verlammende macht van de winter

De korte d agen voor kerst

zijn niet voor ied ereen gezel­

lig. Bij een klein d eel van de

mensen ontregelen ze de

biologische klok volled ig. Na

veertien uur slapen zijn ze

nog steeds vermoeid , som­

ber en prikkelbaar. Voor de

studentes Lizzy Witteman en

Danièle Gibney zijn de koud e

maanden bepaald geen

feest: ze zijn winterdepres­

sief. 'Zonder d at je het wilt

l<rijg je ruzie met ied ereen,

terwijl je alleen maar met

rust gelaten wilt word en.'

Daniele Gibney: 'Mensen blijven soms maar d oorvragen wat er is'

We moed V sser

Zonder lichtwekker is Lizzy Witteman

(23 vierdejaars orthopedagogiek) de

laatste weken niet uit bed te krijgen

De wekker springt een halfuur voor

dat 7e moet opstaan aan en voert

langzaam de lichtsterkte op Als ze

eruit moet, schijnt de wekker als een

sterke lamp in haar gezicht en nog

wordt Lizzy vaak niet wakker "Ik

slaap veertien uur per etmaal en ben

nog steeds moe "

Lizzy heeft een zeer ernstige vorm

van winterdepressiviteit, die ze zelf lie­

ver SAD {seasonal affective disorder)

loemt In de winter is ze een andere

persoon Ze vergelijkt zich met dr

Jekyll, die geen contole heeft over zijn

duistere alter ego mr Hide Ook bij

Lizzy ontbreekt de controle Ze snapt

s zomers met waarom ze in de winter

zo somber en vermoeid is En kattig

Ik erger me sneller aan mensen en

val dan uit Meestal heb ik het zelf

wet eens door, als mensen boos op

ne zi)n ' Op haar middelbare school

was ze de hele lente bezig de conflic­

ten bi) te leggen die ze in de winter

had gemaakt

Lichttherapie

ben winterslaap zou ideaal zijn voor

Lizzy Haar lichaam wil slapen in een

donker, beschut holletje en pas m de

lente weer actief worden Ze heeft dit

al zo lang ze zich kan herinneren "Als

wuter stuurde ik in de wintermaan­

den mijn vriendinnetjes vaak naar huis

•^1 ging ik zelf onder mijn bed liggen

slapen Mijn ouders waren stomver­

baasd omdat ik de rest van het jaar

^fn extravert en sociaal kind was Ik

^^o totn ook wel eens tegen hen

Sezegd dat ik een winterslaap hield

l^ter bleek dat maar al te waar '

"oe een winterdepressie precies ont­

f^aat is niet bekend Maar de gang­

baarste theorie is dat het bioritme ver

'toord raakt door een gebrek aan

icht Mensen krijgen via het netvlies

*nlicht binnen Dit licht zet chemi­

^*e processen in de hersenen in

"^ng De meeste mensen zijn met heel

gevoelig voor een afname van de hoe

len Als mijn coach boos op me was,

tiepakketjes in haar tas, die ze mee

veelheid daglicht Zij houden hun bio­

omdat ik weigerde looptrainingen te

geeft aan mensen in haar omgeving

ritme vast, ook tijdens de korte win

doen, dan kon ik dat aan Het ging

"Ik heb gemerkt dat veel mensen het

terdagen Patiënten met S AD hebben

langs me heen, omdat het niet echt

prettig vinden om iets over S AD te

m de winter een verhoogd gehalte

over mij ging "

lezen, zodat ze het beter kunnen

melatonme, het hormoon waardoor je

Vorig jaar gmg het volledig mis met

plaatsen "

slaperig wordt De hoge melatonme

haar geslotenheid Bijna had Lizzy er

Een vaste relatie heeft Lizzy met op

spiegel brengt het serotonmegehalte

haar beste vriendinnen door verloren

dit moment De relaties die ze eerder

naar beneden, terwijl die stof nu juist

Ze zaten met twaalf meiden m twee

had, gingen altijd uit m de winter­

activiteit en welbevinden stimuleert

Gran Dorado­huisjes toen de bom

maanden 'Ik ben er nog met aan toe

Het Academisch Ziekenhuis in Gro­

barstte "Het was in januan Dat is

om iemand op wie ik verliefd ben op

ningen, het kenniscentrum op het

mijn slechtste tijd Dan ben ik op

te schepen met mezelf in de winter

gebied van winterdepressies, doet

mijn depressiefst en heb ik erg veel

Als iemand mij leuk vindt, denk ik

sinds 1987 onderzoek naar de effecten

slaap nodig Achteraf is het dom dat

altijd wacht maar af tot je me kent m

van lichttherapie Uit het onderzoek

ik ben meegegaan, maar ik dacht dat

de winter "

daar blijkt dat zeventig procent van de

het wel zou kunnen Er was een grap

Met haar studie komt Lizzy soms m

patiënten baat heeft bij lichttherapie

uitgehaald met de telefoon en ik dacht

problemen, maar het meeste haalt ze

In het vu ziekenhuis wordt ook licht­

ineens dat ik van iedereen de schuld

m de zomer wel m Toch moest ze

therapie gegeven, maar de vu doet

kreeg, terwijl ik alleen maar op de

haar tweede studie, psychologie, opge­

geen onderzoek naar S AD

bank had gelegen Daarvan raakte ik

ven omdat ze het m de wmter met

In Nederland lijdt

aankon Ook tobt ze

zo'n drie procent

al jaren met een

van de bevolking

tweedejaars statis­

tiekvak, dat ieder

aan een ernstige

S

A l iemand mij leuk vindt, denk ik:

jaar weer m de win­

vorm van winterde­

ter wordt gegeven

pressiviteit Onge

w a c h t maar tot je me kent in de winter'

"Statistiek is met

veer acht tot tien

mijn sterkste punt

procent heeft hier in

Ik heb dit jaar bijles,

mindere mate last

maar ik weet nu al dat het waarschijn

van In Noord S candinavië, waar de

helemaal overstuur Ik ben naar boven

lijk weer mets gaat worden "

winterdagen nog korter zijn, loopt dit

gegaan en heb huilend mijn ouders

aandeel op tot dertig procent van de

gebeld dat ik naar huis wilde Dat

bevolking

hoorde een vriendin, die naar boven

Goedbedoelde hulp

kwam om me te vragen hoe het ging

Lichttherapie, waarbij patiënten voor

Ik heb haar heel bot weggestuurd, we

een heel sterke lamp moeten zitten,

Lizzy is naar eigen zeggen een van de

kregen ruzie en ik kon met meer

helpt bij veel mensen, omdat het licht

weinige mensen die met via een lang

ophouden met huilen, rillen en zwe­

uit de lamp het tekort aan daglicht

psychiatrisch traject achter de oorzaak

ten De volgende ochtend werd ik

compenseert Lizzy heeft sinds haar

van hun ziekte zijn gekomen Vooral

alleen wakker Niemand wilde nog bij

negentiende zo'n lamp Eens m de zes

oudere patiënten hebben vaak een

mij op de kamer slapen Ik was totaal

weken gaat ze een week lang elke och

heel scala aan therapieën achter de

m paniek Toen zijn mijn ouders

tend twee uur voor de lamp zitten

rug, omdat er lange tijd weinig over

gekomen en hebben aan mijn vrien­

"En dat helpt enorm De eerste weken

bekend was en de behandeling met

dinnen uitgelegd wat ik heb, want die

daarna ben ik veel energieker, maar

licht pas een jaar of tien bestaat m

begrepen er mets meer van

langzaam zakt dat dan weer in "

Nederland Vaak wordt een winterde­

Het duurde weken voordat Lizzy was

pressie pas na jaren herkend

bijgekomen van dit voorval Haar

Zo vermoedt Daniele Gibney (20,

Rillen en zweten

vriendinnen reageerden heel verschil­

derdejaars scheikunde) dat ze lijdt aan

lend S ommigen waren heel boos,

winterdepressiviteit, omdat ze nu weer

Lizzy praat inmiddels met een zekere

omdat ik hun met had verteld wat er

van dezelfde dingen last heeft als afge

openheid over haar ziekte Maar dat is

aan de hand was Dat kostte heel wat

lopen herfst Ze voelt zich sinds begin

jarenlang anders geweest "Ik durfde

tijd om weer bij te leggen Maar ik

november "langzaam wegzakken Ze

nooit te zeggen waarom ik moe was

kreeg ook zo veel steun toen ik het

IS lusteloos en somber

en bijvoorbeeld niet mee kon sporten

eenmaal had verteld Toen heb ik

Vorig jaar schreef de dokter haar anti­

Dan zei ik meestal maar dat ik het

besloten om opener te zijn over mijn

depressiva voor Die slikt ze nu bijna

stom vond Maar daarmee maak je je

ziekte, hoewel ik dat soms nog steeds

een jaar In de lente dacht ze dat de

in je roeiploeg natuurlijk niet popu­

erg moeilijk vmd '

medicijnen gingen werken Afgelopen

lair Toch heb ik het lange tijd minder

Lizzy heeft meestal een paar informa­

zomer had ze nergens meer last, maar

eng gevonden dan de waarheid vertel­

Anje Kirsch

deze herfst kwamen de vermoeidheid

en lusteloosheid terug, ondanks de

medicijnen "Ik deed kort geleden een

intensieve cursus, waarbij ik vier

weken lang van negen tot vijf aanwe

zig moest zijn Maar ik kon het met

volhouden om van negen tot vijf te

werken Uiteindelijk kon ik kortere

dagen maken, maar dat heeft me vnj

veel moeite gekost '

Het moeilijkst vindt Daniele het om

met de goedbedoelde hulp van men­

sen uit haar omgeving om te gaan

"Mensen blijven soms maar doorvra­

gen wat er is Dan voel ik me net een

gehandicapte Ze zouden me beter

een beetje met rust kunnen laten "

Ook Lizzy heeft soms moeite met de

reactie van anderen Mensen zeggen

vaak of meteen dat ze er ook last van

hebben, of ze vinden dat ze zich aan

stelt

Beide studentes zijn momenteel op

weg naar beneden Bij Lizzy valt het

dieptepunt van haar winterdepressie

eind januari Dan zal ze het depres

siefst zijn en het meest vermoeid, weet

ze uit ervaring "De lichttherapie helpt

m de loop van de winter steeds min­

der, je komt elke volgende keer een

smkje minder hoog dan de keer daar­

voor "

Daniele voelt dat ook zij haar diepte

punt nog met heeft bereikt Vorig jaar

lag dat m februan ' Toen was ik op

een feest van de dansschool, iets

waarop ik me normaal gesproken ont­

zettend kan verheugen Maar nu voel

de ik helemaal mets, ik vond er mets

aan " Op dat feest wist ze dat ze met

veel dieper kon zakken

Met Lizzy gaat het dit jaar beter dan

andere jaren Het heeft geholpen dat

ze nu aan haar omgeving durft te ver­

tellen wat er met haar aan de hand is

Ze blijft zelfs selectieroeien m de win­

ter

Daniele weet nog met hoe het dit jaar

gaat lopen Ze is bang dat ze weer net

zo lusteloos wordt als vong jaar, maar

ze komt er met toe om hulp te zoe

ken Eigenlijk zou ik naar een dokter

moeten, maar ik kan me er maar niet

toe zetten om een afspraak te maken "

Om privacy rtdi­nLn is dt naam Li//>

Witteman gefingeerd

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen