Ad Valvas 2000-2001 - pagina 317

,5 VALVAS 1 8 JANUARI 2 0 0 1

PAGINA 5

Taalkundige promoveert op besluitvormingsprocessen tijdens vergaderingen

Weetjes zappen

Eén simpel knikje kan de doorslag geven

i

Euthanasie

Artsen in Nederland wijzen zo'n

tweederde van de verzoeken om

hulp bij zelfdoding af Dat doen zij

meestal omdat er geen sprake zou

zijn van echt 'uitzichtloos en

ondraaglijk' lijden. Vaak zien ze nog

mogelijkheden om de patiënt te

behandelen, of ze vermoeden dat

die depressief is. Dat schrijven vuonderzoekers in het Nederlands

Tijdschrift voor Geneeskunde.

Zij interviewden ruim vierhonderd

huisartsen, verpleeghuisartsen en

medisch specialisten over hun

omgang met euthanasieverzoeken.

De onderzoekers vergeleken onder

meer 148 ingewilligde en 132

geweigerde verzoeken. Ze vonden

opvallende verschillen. Zo waren de

patiënten die hulp kregen volgens

de arts vrijwel nooit depressief Dat

was volgens hen wel het geval bij 39

procent van de patiënten wier

euthanasieverzoek niet werd ingewilligd.

Euthanasie werd verder geweigerd

aan patiënten die aanvoerden dat zij

'levensmoe' waren en 'geen last wilden zijn voor htm omgeving'. Zes

procent van de artsen zei nooit

euthanasie te willen uitvoeren. (YN)

Vulkanen

Anje Kirsch

Taalkundige Marjan Huisman: 'Een goed gesprel< is soms net een gediclit'

VU-taalkundige Marjan Huis-

Peter Breedve d

man voelt zich een beetje

misbruikt door de media.

Die lijken te denken dat

haar proefschrift

Besluitvor-

ming in vergaderingen vooral

is bedoeld om het instituut

'vergaderen' in diskrediet te

brengen, i k vind het eng als

ik over mijn proefschrift in

de krant lees dat er in vergaderingen geen besluiten

worden genomen', zegt Huisman verontwaardigd. 'Want

dat is het punt helemaal

niet. Het gaat om de manier

waaróp ze worden genomen,

die is heel anders dan algemeen wordt gedacht.'

Huisman is nog maar net gepromoveerd, maar ze is al in een hele reeks

kranten, tijdschriften en radioprogramma's aan de tand gevoeld. Zoveel

media-aandacht voor haar proefschrift

had ze met verwacht. "De telefoon

gaat aan een stuk door. Er gaat geen

dag voorbij dat ik geen interviews heb,

soms heb ik er wel dne op een dag."

N u behandelt haar proefschrift ook

een onderwerp waar heel Nederland

zich mee bezighoudt: vergaderen.

Huisman onderzocht hoe besluitvorming tot stand komt in vergaderingen.

Heel mooi natuurlijk, al die exposure

door de media. "Maar voor je het

weet wordt je proefschrift gebruikt om

iets onderuit te halen. Als ik zeg dat

besluitvorming vluchtig is, maakt een

journalist daar weer van dat besluitvorming niet bestaat. Ik weet wel dat

iedereen een hekel heeft aan vergaderen, maar het is onzin om te zeggen

dat het moet worden afgeschaft omdat

er geen besluiten worden genomen."

Illusies

Huisman woonde voor haar onderzoek managementvergaderingen bij op

een hogeschool, in een academisch

ziekenhuis en bij een iCT-bedrijf Haar

conclusie luidt dat er in zo'n vergadering geen duidelijk aanwijsbare

momenten zijn waarop besluiten worden genomen. Timing, stiltemomenten, hoofdschudden, knikjes, allerlei

vormen van lichaamstaal zijn essentieel voor de manier waarop deelnerners bij een vergadering interpreteren

wat er wordt gezegd en wat als een

besluit wordt beschouwd. Daardoor is

een besluitvormingsproces veel minder concreet dan veel mensen zouden

willen. "Er zijn bepaalde, vaste patronen te ontdekken m hoe een vergadering verloopt. Het is interessant om te

kijken welke dat zijn", aldus Huisman.

Vergaderingen kun je niet sturen door

er rationele, theoretische modellen op

toe te passen, zoals veel bednjfsadviseurs willen doen geloven. Gevoel en

intuïtie zijn belangrijke, maar ook

moeilijk controleerbare factoren. "IVlet

dat inzicht als uitgangspunt zouden

adviseurs van bedrijven te werk moeten gaan", vindt Huisman. "In plaats

van hun cliënten op te zadelen met

illusies van 'maakbaarheid' en onhaalbare normen volgens welke een

besluitvorming zich zou moeten voltrekken."

Als bednjfsadviseur moet Huisman

zelf sowieso weinig hebben van uniforme modellen. "Er bestaan geen

'normloze adviezen' die je bij elke

organisatie kunt toepassen. Een model

dat bij bedrijf A heel goed werkt, kun

je met zomaar overplanten op bedrijf

B. Je moet bij elk bedrijf weer

opnieuw naar de situatie kijken. Ik

hou mijn cliënten liever een spiegel

voor, laat ze hun eigen gedrag bekijken en denk dan met hen mee over

wat ze zouden willen veranderen."

Acrobaten

"Verfrissend" vindt Huisman het om

naar de manier van vergaderen in

andere culturen te kijken. "Bijvoorbeeld bij de Abonginals, waar het

individu een andere positie heeft dan

in westerse culturen. De manier waarop Aboriginals tot een besluit komen,

hangt samen met de idee dat alle deelnemers samen één geheel vormen.

Westerse deelnemers bij een vergadering gaan ervan uit dat hun eigen individuele visies een belangnjke rol spelen. Als je zulke vergelijkingen maakt,

besef je pas goed dat de manier waarop wij besluiten nemen, helemaal niet

vanzelfsprekend is, dat het ook heel

anders kan."

De vraag dringt zich op wat je als

manager aan al die inzichten hebt.

"Besluitvorming in vergaderingen is een

proefschrift", benadrukt Huisman.

"Het is geen boekje How to bluff your

may into meetings. Ik probeer inzicht te

geven in hoe taal en taalgebruik werken in besluitvorming, in hoe men

eikaars taaluitingen interpreteert. Ik

kijk met een taalkundig oog naar iets

dat gewoonlijk alleen door bednjfskundigen wordt bestudeerd. Daardoor

lever je weer een nieuwe bijdrage aan

het verkrijgen van inzicht m besluitvormingsprocessen. Misschien dat het

proefschrift managers kan helpen hun

koers te bepalen, of geeft het aanknopingspunten voor zelfreflectie."

De managers die ze heeft geobserveerd voor haar onderzoek, reageerden zeer verschillend op het proefschnft. "Sommigen namen het voor

kennisgeving aan, anderen zeiden dat

ze het interessant vonden." Eén van

de managementteams heeft naar aanleiding van Huismans conclusies een

andere locatie gekozen om te vergaderen, een neutraler terrein, waar de

voorzitter aan tafel niet meer een al te

prominente plaats inneemt. Huisman:

"Managers vergelijk ik met acrobaten.

Ze moeten creatief zijn, een perfect

samenspel spelen, constant met elkaar

in balans blijven. Ze moeten met een

zekere beweeglijkheid, lenigheid en

soepelheid kunnen formuleren."

Het onderzoek heeft haar veel nieuwe

dingen opgeleverd, zegt ze. "Fundamentele inzichten in hoe taal werkt.

Het is ontzettend fascinerend om te

zien hoe mensen op zó'n gedetailleerd

micro-micro-microniveau hun taaluitingen op elkaar afstemmen. Hoe een

gesprek wordt bepaald door de

mimemste pauzes, of doordat je partner je aankijkt of niet. Allemaal zaken

waarvan niemand zich bewust is,

anders zou je er hartstikke gek van

worden natuurlijk. Wanneer ik die

processen zit te beschrijven, besef ik

hoe mooi de dynamiek van een

gesprek is, waarbij alles m elkaar

grijpt. Een gesprek is soms net een

gedicht."

De onderzeese vulkanen ten noorden van Ierland zijn ouder dan tot

nog toe werd aangenomen. De vulkanen Rosemary Bank, Anton

Dohrn en Hebrides Terrace zijn

zo'n 70 miljoen jaar geleden ontstaan en niet, zoals altijd werd aangenomen, in dezelfde periode waarin ook het vulkanisme op IJsland

ontstond, tussen de 55 en 60 miljoen jaar geleden.

In Nature publiceerden aardwetenschappers van de vu onlangs een

artikel over de ouderdom van basalt

uit deze drie onderzeese vulkanen.

Dat blijkt allemaal ongeveer even

oud, maar dus ouder dan het basalt

afkomstig uit IJslandse vulkanen.

De aardwetenschappers denken dat

deze uitbarstingen een eerste teken

zijn van vulkanisme in het NoordAtlantische gebied. Het vulkanisme

op IJsland behoort tot hetzelfde systeem van grootschalige vulkanische

activiteit, zo denken de onderzoekers. (WV)

Botbreuken

Dertig procent van de Nederlandse

vrouwen krijgt na de overgang last

van broze botten, osteoporose. Oestrogeen is een middel dat de botstrucruur versterkt, maar negatieve

bijwerkingen heeft: een grotere kans

op borst- en baarmoederhalskanker.

Anna Oleksik, die deze week bij

Geneeskunde promoveerde, onderzocht de werking van raloxifene,

een stof die op oestrogeen lijkt, op

bijwerkingen. Ook deze stof bleek

wel de botstructuur te verbeteren,

maar niet bijwerkingsvrij te zijn. De

belangrijkste conclusie van Oleksik

is dan ook dat er verder onderzoek

nodig is naar de werking van oestrogeenachtige stoffen. (WV)

Probleemgestuurd

Studeren in kleine, zelfstandig werkende groepen loont. Mensen die

zo hebben gestudeerd, denken in

hun werk beter beslagen ten ijs te

komen dan collega's die 'gewoon'

onderwijs hebben gevolgd, blijkt uit

Maastrichts onderzoek.

Afgestudeerden van de Universiteit

Maastricht denken beter te zijn in

samenwerken, problemen oplossen,

zelfstandig werken, klaarstaan voor

collega's en het produceren van

nieuwe ideeën. Ze danken dat aan

het 'probleemgestuurde onderwijs'

van h u n imiversiteit.

Daarbij worden wemig colleges

gegeven. In plaats daarvan moeten

studenten in groepjes zelfstandig

problemen oplossen. Aan de vu

wordt deze methode toegepast bij

de opleiding bedrijfswetenschappen.

De Universiteit Maastricht is de

bakermat van deze ondenvijsvorm.

Ze deed het onderzoek ter gelegenheid van haar 25-jarig bestaan.

(HO/HOP)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen