Ad Valvas 2000-2001 - pagina 663

AD VALVAS 2 1 JUNI 2001

PAGINA 1 1

Filosoof schreef proefschrift over euthanasiedebat

Oordelen over andermans pijn

Euthanasie wordt in Nederland toegestaan als iemand 'uitzichtloos en ondraaglijk lijdt'.

Maar wanneer is lijden uitzichtloos en ondraaglijk? En kan dat wel worden vastgesteld

door iemand anders dan de patient zelf? VU-filosoof Henri Wijsbek, die binnenkort promoveert op het debat over deze kwestie, vindt van wel. 'We hebben in onze samenleving wel

degelijk gemeenschappelijke opvattingen over wanneer lijden écht ondraaglijk is.'

Yvette Nelen

Filosoof H e n n Wijsbek houdt van

duidelijkheid Anders dan sommige

collega-fïlosofenj die zich af en toe

"krankzinnig abstract" kunnen uitlaten over ethische kwesties, zoekt hij

naar concrete gevallen om een standpunt uit te dragen Daarom neemt het

geruchtmakende Chabot-arrest een

belangrijke plaats m m zijn proefschnft over het euthanasiedebat m

Nederland

Psychiater Boudewijn Chabot werd in

1993 voor het Nederlandse gerecht

gedaagd, omdat hij een vrouw had

geholpen bij zelfdoding, die met leed

aan een ongeneeslijke, lichamelijke

ziekte of een ernstige psychiatnsche

afwijking Deze mevrouw Boomsma

leefde voor haar twee zonen Ze was

jong getrouwd en had een erg slecht

huwelijk T o e n zij beide zonen verloor, de ene door zelfmoord en de

andere door kanker, had het leven

voor haar geen zin meer Boomsma

wist psychiater Chabot na lange

gesprekken hiervan te overtuigen

Volgens Wijsbek heeft Chabot zeer

zorgvuldig gehandeld en was zijn oordeel om haar te helpen juist "Eerdere

therapien hadden met geholpen Ze

weigerde verder andere therapieën te

volgen Chabot legde het gevalBoomsma voor aan collega psychiaters, die allemaal eenzelfde conclusie

trokken de kans was klein dat zij over

de dood van haar zoons zou heenkomen Ik denk dat hij haar een dienst

heeft bewezen "

Mensenkennis

Wijsbek bestudeert m zijn proefschnft

de twee belangnjkste voorwaarden

waaronder euthanasie of hulp bij zelfdoding m de Nederlandse wet is toegestaan Euthanasie mag, als het gaat

om een weloverwogen en vnjwilhg

verzoek van de patient en als vaststaat

dat deze uitzichtloos en ondraaglijk

lijdt Juist die laatste voorwaarde

levert felle discussies op, want wat is

'uitzichtloos en ondraaglijk lijden''

De meesten gaan ervan uit dat lijden

F Polka

zo'n persoonlijke ervanng is, dat de

mate waann iemand lijdt nooit precies

is vast te stellen Sommige mensen

concluderen hieruit dat een patient

helemaal zelf moet kunnen bepalen of

er een emde wordt gemaakt aan zijn

leven, hij alleen weet immers hoe erg

hij eraan toe is Anderen vinden dat

het lijden om die reden een veel te

onzeker cntenum is om een beslissing

tot euthanasie op te baseren Een arts

die euthanasie moet toepassen, kan

alleen oordelen over strikt medische

zaken

Beide opvattingen zijn m beginsel al

verkeerd, aldus Wijsbek "Lijden is

subjectief, maar dat wil niet zeggen

dat derden zich er nooit over kunnen

uitspreken En het wil ook met zeggen

dat mensen zelf het beste kunnen

beoordelen of h u n lijden ondraaglijk

IS Als een kind valt, denkt het op dat

moment dat de pijn ondraaglijk is Je

moet het kmd leren dat het meevalt

We hebben in onze samenleving wel

degelijk gemeenschappelijke opvattmgen over wanneer lijden echt ondraaglijk is "

Hoewel 'ondraaglijk en uitzichtloos

lijden' geen 'hard' c n t e n u m is, is het

volgens Wijsbek wel een juiste voorwaarde "Conclusies die niet op absoluut zekere principes berusten, zijn

daarom nog met willekeung of onverdedigbaar", zo schnjft hij Wijsbek

legt uit "Een arts moet proberen

zoveel mogelijk over een patient te

weten te komen Hij kan kijken naar

louter medische aspecten waarvoor

zijn deskundigheid nodig is, maar hij

baseert zijn oordeel ook op algemene

mensenkennis en ervanng Een ans

moet zich kunnen inleven in de

patient Dat is een belangnjke menselijke eigenschap Dat is ook wat Chabot heeft gedaan m het geval van

mevrouw Boomsma "

Pil van Drion

Psychiater Chabot kreeg uiteindelijk

van de Hoge Raad geen straf opgelegd Wel werd hij veroordeeld voor

het feit dat hij mevrouw Boomsma

nooit zelf naar een tweede deskundige

had gestuurd Wijsbek "Wat

ondraaglijk en uitzichtloos lijden is.

zal via rechtszaken als het Chabotarrest duidelijk moeten worden "

Opvallend in de zaak was ovengens

dat de Hoge Raad oordeelde dat de

vrouw leed aan een depressie door de

dood van haar zoons Terwijl de

vrouw volgens Chabot vooral diep

ongelukkig was, en met 'abnormaal'

depressief De Hoge Raad wilde dus

vooral nog geen oordeel uitspreken

over hulp bij zelfdodmg bi) mensen

die 'levensmoe' zijn Dat zal wel moeten gebeuren in de zaak tegen de huisarts van oud PvdA-senator E Brongersma

"Ik betwijfel of hier sprake was van

ondraaglijk lijden", zegt Wijsbek

"Maar dat zal nog blijken De zaakBrongersma raakt aan de discussie of

er een zogenaamde 'pil van D n o n '

moet komen, die mensen kunnen

innemen als ze levensmoe zijn Het is

belangnjk dat hierover gediscussieerd

wordt "

Mensen zijn volgens Wijsbek bang dat

alle remmen losgaan wanneer euthanasie wettelijk toegestaan wordt "Die

angst IS ongegrond De praktijk wordt

maar ten dele beïnvloed door wetgeving Als een arts het echt wil, heeft

hij genoeg mogelijkheden om euthanasie toe te passen of om iemand te helpen bij zelfdoding, ook als de wet het

niet toestaat Onderzoek wees uit dat

in landen als België en Australië, waar

euthanasie verboden is, mercy killing

zelfs vaker voorkomt dan m Nederland "

Wetenschappers willen andere benadering van jeugdcriminaliteit

Het paard achter de wagen

Jonge criminelen gebruiken steeds vaker geweld, maar

effectieve hulpverlening ontbreekt in Nederland veelal. Die

alarmerende conclusie trekt een groep wetenschappers,

van wie er veel aan de VU werken, in een boek dat vorige

week verscheen. Positief bericht: aan jeugdcriminaliteit valt

wel degelijk wat te doen. Ook de universiteit kan hierin een

rol spelen.

Dirk de Hoog

Het aantal jonge verdachten van mishandeling en berovmg is sinds 1980

meer dan verdnevoudigd Ook is het

aantal door jongeren gepleegde verkrachtingen en aanrandingen explosief

gestegen D e vooral mannelijke daders

worden steeds jonger, tot zelfs onder

de twaalf jaar, en ook steeds meer

meisjes gaan het slechte pad op Kortom, jeugdcnminaliteit vormt m Nederland een steeds groter probleem

Om te helpen de toevloed van jonge

criminelen te stoppen, heeft een groep

van 31 Nederlandse wetenschappers

de handen ineengeslagen Vorige week

publiceerden ze een boek waann

zoveel mogelijk wetenschappelijk verantwoorde gegevens staan over de

omvang en oorzaak van jeugdcnmma-

liteit en wat er tegen te doen valt

Initiatiefnemer is de Amenkaanse

hoogleraar Rolf Loeber die smds dne

jaar aan de vu buitengewoon hoogleraar is HIJ sprak vorige week op een

aan het boek gewijd congres zowel

pessimistische als optimistische woorden "De groep jongeren die met herhaling ernstige en gewelddadige misdnjven pleegt, groeit ontegenzeggelijk

Maar nog steeds wordt de helft van de

misdaden gepleegd door een kleine

kern van vijf procent van de jonge

mannen Als je die harde kern weet

aan te pakken, neemt de criminaliteit

in de samenlevmg exponentieel af "

De aanpak van de harde kern is extra

nodig omdat veel van deze 'geharde'

jeugdcnminelen h u n carrière in de

misdaad later voortzetten

Volgens Loeber is een effectieve aan-

pak van die kerngroep mogelijk In de

Verenigde Staten zijn sommige projecten om jeugdcnminelen weer op

het rechte pad te brengen, erg succesvol Jongeren plegen na het doorlopen

ervan bijna de helft minder criminele

feiten dan andere jonge delmquenten

Aan jeugdcriminaliteit valt volgens

Loeber dus wel degelijk wat te doen

"Helaas is het beleid meer op ideeën

gebaseerd dan op feiten In Nederland

heerst een kakofonie van meningen

over jeugddelinquentie die uitmondt

in tientallen projectjes Maar het ontbreekt m de hulpverlening veelal aan

wetenschappelijk onderbouwde, effectieve programma's", aldus Loeber

Op grond van zijn langdunge onderzoek m de Verenigde Staten pleit Loeber voor vroegtijdig opsporen van kinderen met een verhoogd risico om crimineel te worden Deze moeten

samen met hun ouders extra begeleiding krijgen Het gaat om kinderen

die probleemgedrag vertonen en bij

wie er duidelijk zaken scheef zitten in

de sociale situatie, bijvoorbeeld dat de

ouders verslaafd zijn, of dat ze seksueel misbruikt of mishandeld zijn

"Veel van deze kinderen vervallen van

kwaad tot erger Als niemand mgnjpt

kan het eindigen met gewapende over-

vallen en moorden", aldus Loeber

HIJ schat dat in de vs ongeveer een

kwart van de kinderen een verhoogd

nsico loopt om later ernstig crimineel

gedrag te vertonen

Vu-hoogleraar orthopedagogiek Wim

Slot steunt Loebers pleidooi Hij is

bezig met een proefproject op basisscholen om kmderen met gedragspro-

'Er heerst een kakofonie

van meningen die

uitmondt in tientallen

projectjes'

blemen op te sporen en, samen met

hun ouders, extra hulp te bieden Hij

verwacht er veel van "We zien de

laatste jaren dat steeds meer jongeren

in handen van justitie vallen in plaats

van tijdig hulp krijgen Dat is het

paard achter de wagen spannen " Slot

is dan ook niet blij met de voorgenomen uitbreiding van het aantal plaatsen in jeugdgevangenissen van 2100

naar 3000, wat een mvestenng van

700 miljoen gulden vergt "In de

hulpverlening weten we een ding

zeker Jongeren met cnmineel gedrag

bij elkaar zetten zonder adequate therapeutische behandeling, werkt alleen

maar negatief Daar worden ze slechter van "

Slot zou een deel van het geld liever

besteden aan onderzoek naar wat wel

goede hulpverlenmg aan delinquente

jongeren is "Er zijn wel degelijk

behandelingsmethoden met een positief effect Alleen is er weinig wetenschappelijk onderzoek gedaan om het

kaf van het koren te scheiden Daar

ligt een mooie taak voor de universiteit Laat bijvoorbeeld de VU de

beschikbare expertise gebruiken om

therapieën te evalueren en jeugdinstellingen te helpen de beste behandelmethodes toe te passen Ik ben ervan

overtuigd dat we kinderen in problemen daarmee beter helpen dan met

meer gevangenissen "

Hef boek Ernstige en geweldadige jeugddelin

quentie Omvang, oorzaken en interventies onder

redactie van Rolf Loeber, Wim Slot en Joseph

Sergeant, is verschenen bij uitgeven) Bohn

Stafleu Van Loghum Het kost ƒ 89,90 ISBN

90 313 3564 9

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen