Ad Valvas 2000-2001 - pagina 77

AD VALVAS 2 1 SEPTEMBER 2 0 0 0

PAGINA 5

Pionier van empirische letterkunde neemt afscheid

Weetjes zappen

In de literatuur heeft niemand gelijli'

Corrupte

Rekenkamer

Hoe denken lezers over literatuur? Onderzoek

daarnaar heet empirische letterkunde. Het is het

vakgebied van hoogleraar algemene literatuurwetenschap EIrud Ibsch, die deze week afscheid neemt.

Utrecht en Tilburg deden hieraan

mee. Ik sta hierin niet meer alleen.

Wat mij drijft is mijn nieuwsgierigheid

naar de functie van literatuur in de

samenleving. H o e reageren mensen er

op? Vinden ze het belangrijk genoeg

om er boos over te worden? O m daar

De laatste jaren houdt ze zich bezig met literatuur

over de holocaust.

Floor Bal

"Ik wil mensen laten reageren op literatuur over de holocaust", vertelt

Ibsch. "Ik wil laten zien hoe binnen

de holocaustboeken er een ontwikkeling IS van ooggetuigenverslag naar

vrije literatuur. Ik wil weten wat mensen over deze teksten te zeggen hebben. Het boeit me omdat door de

holocaust de Duitse taal beschadigd

IS. Het interesseert me vooral hoe de

Duitse )ongeren met deze literatuur

omgaan."

In 1997 won dr. Elrud Ibsch een

onderzoeksprijs, waarmee ze een halfjaar aan het werk kon in Keulen. "Ik

denk dat Duitse jongeren meer moeite

hebben met holocaustliteratuur dan

Nederlandse." Ibsch werkt aan een

boek over de Duitse jongeren en de

holocaustliteratuur. Ook haar

afscheidsrede gaat hierover. "De Duitse jongeren die ik met de holocaustliteratuur in aanraking bracht, bleken

heel geïnteresseerd te zijn in deze boeken. Het gaat om hun culturele verleden, hun gevoel van verantwoordelijkheid voor de gebeurtenissen. Onder

Nederlandse jongeren is de kennis

over de holocaustliteratuur groter,

maar ze voelen geen verantwoordelijkheid. Ook al hebben we hier in

Nederland geen schone lei, het is een

heel groot verschil met Duitsland."

I

E e n z a m e bezigheid

Terugkijkend zegt mevrouw Ibsch:

"Er waren wat vrienden en kennissen

die meenden te moeten zeggen dat de

vu-traditie mets voor mij zou zijn,

omdat ik niet uit een bepaalde traditie

kom. Ik vond het altijd heel prettig

om met collega's in dialoog te gaan."

En over lezen: "Lezen is een eenzame

bezigheid, maar daarna moet je over

die boeken praten. Ik wil heel graag

meningen van mensen over boeken

horen. En als iemand een andere

mening heeft dan ik dan ga ik ertegen

in, wetende dat ik geen gelijk heb.

Want niemand heeft gelijk. Dat vind

ik het heerlijke aan moeilijke literatuur, dat die heel wat open laat."

Dr Elrud Ibsch houdt vnjdag 22 september

haar afscheidsrede met als titel Duitse lezers

over het hteratre verhaal van de shoah.

Nieuwsgierigheid

I

I

Aan de vu ontpopte mevrouw Ibsch

zich als pionier van de empirische letterkunde. Daarbij gaat het om onderzoek om erachter te komen wat de

lezers nu van de literatuur vinden.

Ibsch: "Ook de universiteiten van

achter te komen moet je meer doen

dan met mensen spreken. Met methoden uit de psychologie probeer je tot

algemene verklaringen en voorspellmgen te komen."

Ibsch groeide op in Duitsland. Al

heel jong las ze Tolstoi en Goethe en

het lidmaatschap van de bibliotheek

was het mooiste kerstcadeau dat ze

kon krijgen. Ze ging medicijnen studeren in Mainz. Maar bekende sprekers over literatuur boeiden haar meer

dan colleges over de anatomie. Ze studeerde Frans en filosofie, trouwde en

kwam in Nederland wonen. Al drie

maanden na de geboorte van haar

dochter begon ze aan nieuwe letterkundige studie, ditmaal Duits.

In 1976 werd Ibsch gevraagd hoogleraar te worden aan de VU. "Ik heb

altijd al mijn functies verschrikkelijk .

makkelijk gekregen. Dat heeft mij het

bewustzijn ontnomen dat je daarvoor

zou moeten vechten. Ik vroeg me wel

af of ik het wel zou kunnen. Maar

zodra ik het dan deed, dacht ik: hé, je

kan het. Ik kwam ook niet in een

mannenbolwerk terecht. De neerlandica Margreet Schenkeveld bijvoorbeeld, had een heel stevige positie aan

de faculteit."

Dr. Elrud Ibsch: 'Duitse jongeren zijn heel geïnteresseerd

in boelten over de holocaust'

Anje Kirsch

Asielzoekers als redders van de economie

Weimoed Visser

Wat meteen opviel bij het symposium

over arbeid en allochtonen, was dat er

- zoals meestal op dit soort bijeenkomsten - vooral over allochtonen werd

gesproken en dat deze groep zelf vrijwel ontbrak. Achter de forumtafel

zaten alleen blanke mannen en ook de

zaal was overwegend blank.

Staatssecretaris Cohen toonde zich

heel terughoudend met het toelaten

van vluchtelingen op de arbeidsmarkt:

zolang asielzoekers nog geen status

hebben, zouden ze eigenlijk niet moeten werken, omdat een baan hun

eventuele terugkeer alleen maar moeilijker maakt. Wel erkende de staatssecretaris dat nietsdoen ook geen oplossing is voor vluchtelingen die vaak

jaren in een asielprocedure verwikkeld

zijn. Daarom mogen asielzoekers nu

werk doen dat meteen kan worden

beëindigd, zoals tomaten plukken.

Professor P. Baehr, voorzitter van het

studentenvluchtelingsfonds UAF, vond

het slecht dat de overheid asielzoekers

die in eerste instantie zijn afgewezen,

veroordeelt tot nietsdoen. "Veel negatieve beschikkingen worden later herzien. Een groot deel van onze studenten had niet kunnen studeren, als ze

niet in de jaren die volgden op de eerste negatieve beschikking, alvast de

taal hadden kunnen leren. Maar sinds

kort is een cursus Nederlands niet

meer toegestaan.

Maar Cohen bleef bij zijn standpunt

dat je geen vluchtelingen moet integreren over wie de overheid negatief heeft

beschikt.

Arbeidsmigranten

De huidige personeelsschaarste bleek

voor de staatssecretaris absoluut geen

argument te zijn om asielzoekers wel te

laten werken. "Die mensen vragen asiel

aan op grond van humanitaire overwegingen. Je gaat ze dan behandelen als

arbeidsmigranten: wel toelaten, als de

arbeidsmarkt krap is en niet toelaten in

tijden van economische stagnatie. Dat

mag nooit een overweging zijn in een

asielprocedure."

Baehr merkte hierbij op dat het wel

heel handig is dat vrijwel alle vluchtelingsmdenten een richting kiezen

waarin grote behoefte aan mensen is:

gezondheidszorg, techniek, automatisermg.

Ook directeur H. Zwarts van uitzendbureau Randstad toonde zich veel

pragmatischer dan de staatssecretaris

als het gaat om de inzet van arbeidskrachten. "Iedereen die kan werken,

zal de komende jaren moeten worden

ingeschakeld om het personeelstekort

te verkleinen."

Zijn uitzendbureau heeft zich de afgelopen jaren dan ook steeds meer

gericht op het inschakelen van alloch-

Ondernemen in

Indonesië

Naar de migratie van ondernemers

in ontwikkelingslanden is weinig

onderzoek gedaan. Bijna alle onderzoek naar migratie in ontwikkelingslanden gaat over arbeidsmigranten,

die een baan in loondienst zoeken.

Maar een klein deel verhuist ook

om op de nieuwe plaats een

bestaan op te bouwen" als ondernemer.

Marthen Ndoen promoveerde aan

de v u op een studie naar verhuisde

kleine zelfstandigen in de provincie

East Nusa Tenggara in Indonesië.

Ze worden vaak zelfstandig ondernemer omdat er weinig industrie in

de regio is en omdat ze zelf vaak te

laag zijn opgeleid voor een baan in

loondienst.

Ndoen concludeert dat de sociaaleconomische factoren bepalend zijn

voor of mensen verder verhuizen of

niet. Vooral de toegankelijkheid van

de lokale markt is belangrijk, maar

ook factoren als concurrentie en de

toegang tot kapitaal zijn van

invloed. (WV)

Zebravissen

VU-symposium over allochtonen op de arbeidsmarkt

Is het acceptabel om ZuidAfrikaanse verpleegkundigen

in te zetten, terwijl veel

allochtonen in Nederland

werkloos thuiszitten? En kun

je asielzoekers gebruiken

om de krapte op onze

afbeidsmarkt op te vangen?

Vorige week organiseerde de

VU een symposium over

deze thema's. Een van de

sprekers was staatssecretaf's Cohen van Justitie. Hij

wil de asielprocedure 'zuiver' houden.

Nederlandse ambtenaren van de

Rekenkamer hebben niet altijd het

strenge, onberispelijke imago gehad

dat ze nu hebben. De Bourgondische hertog Filips de Goede (14191467) had een Rekenkamer en een

Raad, om de graafschappen Holland en Zeeland te besturen. In zijn

proefschrift beschrijft Mario

Damen hoe deze hoogste ambtenaren door de stadsbesturen van de

verschillende steden werden omgekocht. Want elke stad wilde zo weinig mogelijk 'beden' - belastingen betalen.

De ambtenaren zaten vaak in een

lastige tussenpositie tussen hun

werkgever, de Bourgondische hertog en de Hollandse onderdanen.

Filips de Goede recruteerde veel

ambtenaren van Vlaamse afkomst,

wegens htm tweetaligheid en onpartijdigheid. Uit het proefschrift blijkt

dat de ambtenaren een belangrijke

rol hadden in de integratie van de

Hollandse gewesten bij de Bourgondische personele unie. (WV)

tonen. Daarvoor moest de cultuur bij

Randstad wel veranderen. "We werden gezien als een witte organisatie.

Randstad had een negatief imago

onder allochtonen. Daarom zijn we

allochtone intercedenten gaan werven.

En inderdaad: allochtone intercedenten trekken ook allochtone uitzendkrachten aan."

Randstad ontwierp samen met de v u

een multiculturele selectietest en ging

achterstandswijken als de Bijlmer in

om uitzendkrachten te werven. Ook

het project om verpleegkundigen uit

Zuid-Afrika in te zetten in Nederlandse ziekenhuizen, waaronder het vu-ziekenhuis, loopt via Randstad.

Dit project kreeg de kritiek dat er nog

zo veel werkloze allochtonen in Nederland zijn. Maar de mensen uit ZuidAfrika zijn al opgeleid en kunnen na

een korte cursus zo aan het werk.

Zwarts erkende dat het een complexe

zaak is. "We hebben geregeld dat die

verpleegkundigen over twee jaar een

baan kimnen krijgen in hun eigen

land. De bedoeling is dat ze dan terug

gaan, maar je moet nog maar afwachten of dat echt gebeurt."

Volgens UAF-voorzitter Baehr zou er

een onafhankelijke adviesraad moeten

komen voor immigratie- en integratievraagstukken. "Een goed idee", vond

iemand uit de zaal. "Maar daar zouden dan wel meer allochtonen m moeten zitten dan hier achter de tafel."

Zebravissen stoppen met eieren leggen, als ze langere tijd worden

blootgesteld aan trichloorbenzeen

en parathion, een landbouwbestrijdingsmiddel. De ofBciële normhoeveelheid van deze stoffen, die als

giftig worden beschouwd voor de

zebravissen, blijkt in de praktijk te

hoog.

Uit het promotieonderzoek van E.

Roex aan de VU blijkt dat het langdurig blootstellen van organismen

zoals zebravissen aan milieuvreemde stoffen meer schade veroorzaakt

dan eerder, op grond van laboratoriumonderzoek, werd aangenomen.

In de namur leven organismen

meestal lange tijd in een omgeving

met een lage concentratie milieuvreemde stoffen. De normen voor

wanneer dit schadelijk is, worden

geëxtrapoleerd uit laboratoriumonderzoeken, waar dieren korte tijd

aan een grote hoeveelheid van deze

stoffen worden blootgesteld. Roex

toont met zijn onderzoek aan dat

de normen voor de genoemde stoffen voor zebravissen te ruim

z\)n.(WV)

Controle

Kinderen die geopereerd zijn, moeten de rest van htm leven onder

medische controle staan. Dat vindt

de kersverse hoogleraar kinderchirurgie aan de vu en aan de UVA, H .

Heij. Volwassenen krijgen, volgens

Heij, vaak gezondheidsklachten als

gevolg van een operatie in hun kindertijd. Wie als kind bijvoorbeeld

aan zijn slokdarm is geopereerd,

sUkt vaak als volwassene nog verkeerd. Dat kan zelfs leiden tot

gezwellen in de keel, aldus Heij.

Regelmatige medische controle zou

dit soort klachten tijdig kunnen

opsporen. (WV)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen