Ad Valvas 2000-2001 - pagina 405

AD VALVAS 2 2 FEBRUARI 2 0 0 1

PAGINA 5

Weetjes zappen

Kortingskaart

Veel treinreizigers reizen niet op de

goedkoopste manier. Dat blijkt uit

onderzoek van Daniël van Vuuren

naar treinreizigers in de daluren.

Veel mensen met een kortingskaart

ktmnen goedkoper reizen zonder

die kaart en een nog groter deel van

degenen zonder kortingskaart was

goedkoper uit geweest mét. Van

Vuuren, aio bij Economie, kreeg

voor zijn paper de aanmoedigingsprijs van het Colloquium Vervoersplanologisch Speurwerk.

Van Vuuren baseert zijn onderzoek

op data van de NS, die treinreizigers

een maand lang hun treinreizen liet

bijhouden. Voor de reizigers blijkt

de prijs wel belangrijk, maar velen

weten niet dat ze goedkoper kunnen reizen met kortingskaart.

Bovendien blijken veel werkgevers

een kortingskaart niet te vergoeden

en treinkaartjes zonder korting wel.

Volgens Van Vuuren zou de NS

de kortingskaart sterker moeten

promoten. (WV)

Emoties

Phil Bray

Anthony Hopkins speelt in de film Hannibal een psychopathische kannibaal

Psychopatentest staat centraal op VU-symposium

Achttien punten? Dat wordt al link

Hoe psychopathisch is jouw

vriend? Je kunt het bepalen

aan de hand van de Hare

Psychopathy Checklist

(PCL), een soort Viva-test,

maar dan voor psychologen.

De test stond centraal op

een symposium over psychopathie dat afgelopen maandag werd gehouden in cultuurcentrum Griffioen. Maar

hoewel de diagnose nu relatief eenvoudig kan worden

gesteld, is een goede behandeling van psychopathic er

nog niet. 'De nadruk ligt te

veel op de criminele aspecten', vindt de Canadese psycholoog Stephen Hart.

Peter Breedveld

Leuk voor op saaie verjaardagen en

cocktailparty's: de Hare Psychopathy

Checkbst (PCL). Dat is een hjst met

twintig vragen, opgesteld door de

Bntse psycholoog Robert Hare, aan

de hand waarvan je kunt bepalen of

iemand een psychopaat is. Gewoon

even nagaan in welke mate iemand

bepaalde trekken of gedragspatronen

vertoont. Als een bepaalde trek duideli)K aanwezig is, geef je twee punten, is

een zeker gedrag een beetje aanwezig,

dan ken je één punt toe, en als niks op

een bepaald symptoom wijst, nul punten. In totaal zijn er veertig punten te

scoren. Haalt iemand er dertig, dan

neb )e zonder twijfel te maken met een

onvervalste psychopaat en bij achttien

punten begint het al link te worden.

Als )e de test bij leden van elke willekeurige gemeenschap zou doen, of dat

nu een bedrijf is of de campus van een

universiteit", vertelt de Canadese psycholoog Stephen David Hart, "dan

zou vi)ftig procent van de testpersonen

^ e e of drie punten scoren. Dat betekent dat die personen psychopathische

neigingen vertonen. Maar maakt u

ach geen zorgen. Dat is genoeg om

interessant' te zijn op feestjes, maar

niet om m een inrichting te worden

opgenomen." Hart sprak op het Symposium Psychopathie dat op maandag

19 februari werd gehouden in cultuurcentrum Griffioen. Op dmsdag en

woensdag volgde een tweetal trainingen in het herkennen van psychopaten

aan de hand van de Hare Psychopathy

Checkhst.

Opgeblazen ego

De aandacht van de media voor het

symposium was enorm. Nova, het

NOS-Joumaal, 2 Vandaag, de radio, ze

waren er allemaal. "Daar verbaas ik

me ook wel over", zegt Eric Blaauw,

een van de organisatoren. Hij denkt

dat het misschien te maken heeft met

de film Hannibal die net uit is, waarin

Anthony Hopkins een psychopathische

kannibaal speelt.

Op het symposium stond de checklist

van Hare centraal. "Die is voor Nederland nog vrij nieuw", vertelt Blaauw,

die coördinator is van het forensische

psychologieprogramma van de afdeling

klinische psychologie aan de VU. "In

Engeland en Noord-Amerika wordt de

li)st al zo'n tien jaar gebruikt. In de

Scandmavische landen en in Duitsland

maakt ze ook al een tijdje opgang en

aangezien Nederland zich tot de vooruitstrevende landen in de wereld

rekent, wordt het tijd dat de lijst hier

ook bekendheid krijgt."

Blaauw vmdt de lijst van belang voor

iedereen die werkt met gedetineerden.

"Omdat er duidelijker procedures

nodig zijn bij de vrijlating van gedetineerden. Het IS nu niet goed duidelijk

op basis waarvan iemand proefverlof

krijgt, of vervroegd wordt vrijgelaten.

Met de Hare Psychopathy Checklist

hebben we vanuit de psychologie een

instrument gekregen om dat beter te

kunnen bepalen."

Waaraan herkennen we een psychopaat? Volgens Hart is een psychopaat

een arrogante sadist, iemand met een

opgeblazen ego die anderen vernedert

en manipuleert. Hij is oppervlakkig en

liegt alles aan elkaar, heeft geen last

van gewetensnood en is impulsief en

voortdurend op zoek naar bevrediging.

Promiscue is hij ook en niet in staat

om het lang uit te houden in een relatie. Hoe hoog zou de asociale Koen uit

het SBs6-programma De Bus met de

checklist scoren?

Schizofrenie

Hart benadrukt dat een psychopaat

niet hetzelfde is als een crimineel.

"Maar er is wel altijd sprake van een

fixatie op een te halen 'beloning'. De

psychopaat wil iets hebben en focust

zich alleen daar op. Of hij iemand pijn

moet doen bij het bemachtigen van

zijn beloning, kan hem niet schelen.

Hij heeft geen last van zijn geweten en

is niet bang voor straf. Dat maakt de

kans wel groot dat hij zich overgeeft

aan cnmineel gedrag."

In Noord-Amerika heeft 15 procent

van de bevolking volgens Hart psychopathische neigingen. Maar psychopathie is nog niet voldoende erkend als

een mentale ziekte. "De nadruk ligt

vooral op het aspect van de criminaliteit", zegt Hart. "Die zou meer moeten liggen op de fysieke en mentale

problemen die een psychopaat zelf

ondergaat. Zo is bijvoorbeeld bekend

dat psychopaten gemiddeld jonger

sterven dan andere mensen." Hoewel

psychopathie vaak voorkomt, bestaat

er geen adequate behandeling voor.

^Hannibal is een waardeloos boek'

"Ik heb het boek Hanmbal gelezen en ik vind het een waardeloos boek", zegt

vu-psycholoog Eric Blaauw, een van de organisatoren van het psychopatensymposium. "De film hoef ik niet te zien. Het personage van Hannibal the

Cannibal is te plat. Bepaalde psychopathische trekken worden dik aangezet,

andere komen helemaal niet aan de orde. Het is allemaal vooral zo luguber

mogelijk."

Hannibal zou niet hoog scoren op de Hare Psychopathy Checklist, aan de

hand waarvan je kunt bepalen hoe psychopathisch iemand is. "Ted Bundy

en Charles Manson, dat zijn veel duidelijker psychopaten", vindt Blaauw.

Hij leest graag thrillers, maar niet voor de intellectuele bevrediging. "De

personages zijn vrijwel altijd karikaturen, te plat."

Als je een goed boek over échte psychopaten wilt lezen, moet je volgens

Blaauw Without Conscience nemen, van Robert Hare, die ook de checklist

heeft ontwikkeld. "Dat is een wetenschappelijk werk, maar heel toegankelijk

geschreven, en zó meeslepend, dat het bijna leest als een thriller." (PB)

Het is zelfs zo dat als een psychopaat

opgenomen wordt in een kliniek, de

kans groot is dat hij na afloop van zijn

behandelmg crimineler is dan voorheen. "Behandelde psychopaten bij

wie verbetering is geconstateerd blijken zelfs erger crimineel gedrag te vertonen dan diegenen bij wie geen vooruitgang was vastgesteld", aldus Hart.

Vooralsnog zijn de psychopaat én de

maatschappij dus beter af zonder

behandeling. Althans, zolang er nog

geen goede behandeling van de ziekte

bestaat. Dat die er nog niet is, komt

ook doordat de autoriteiten er geen

prioriteit aan toekenne. Terwijl in

onderzoek naar een verwante ziekte als

schizofrenie wel veel geld wordt geïnvesteerd. "Schizofrenie wordt door de

wereldgezondheidsorganisatie WHO

beschouwd als de ergste ziekte van

deze tijd, maar het zou gerechtvaardigd zijn om psychopathie evenveel

pnoriteit te geven, omdat de gevolgen

voor de patiënt en de maatschappij

even ingrijpend zijn", vindt Hart.

Daarom moet de nadruk verschuiven

van de strafrechtelijke kant van psychopathic naar het welzijnsaspect.

Hart: "Dat zou goed zijn voor het werven van fondsen ten behoeve van

onderzoek naar psychopathie."

Sekse

De gereviseerde versie van de checklist

IS behoorlijk betrouwbaar gebleken in

Noord-Amerika. Culturele verschillen

doen er voor de test niet toe, het

maakt voor de betrouwbaarheid niet

uit of je blank of zwart bent, en of je

uit Noord-Amerika komt of uit

Noord-Europa. Wel wordt in Engeland en Schoüand structureel lager

gescoord. "Dat kan komen doordat

daar culturele elementen zijn die psychopathische neigingen onderdrukken", zegt Hart. "Maar je kunt het

ook omdraaien: misschien gedijt psychopathie wel beter in de Noord-Amerikaanse en Noord-Europese cultuur."

Verschil in sekse overbrugt de test

niet. Ze is minder goed toepasbaar op

vrouwen.

De gereviseerde test zal niet zomaar

klakkeloos in Nederland worden ingevoerd. Er zal volgens psycholoog

Blaauw eerst uitgebreid onderzoek

moeten plaatsvinden. Hij vmdt dat

men in de Verenigde Staten te ver gaat

met het gebruik van de test. Zo knjgen

in sommige staten mensen met een

hoge score eerder de doodstraf dan

mensen die laag scoren.

Hoe komt het dat mensen de juiste

emotie voelen bij een bepaalde

gebeurtenis? Volgens de vu-pedagogen Jan Steutel en Ben Spiecker

speelt opvoeding een cruciale rol in

het aanleren van emotionele reacties

op gebeurtenissen. In het themanummer over ethiek en emoties van

het Algemeen Nederlands Tijdschrift

voor Wijsbegeerte beargumenteren zij

dat bij de opvoeding wordt aangeleerd om te sterke emoties af te

zwakken en te zwakke te versterken.

Gewoontevorming, het voorbeeld

van ouders en het vertrouwen van

een kind in zijn ouders zijn volgens

de pedagogen cruciaal. Als ouders

een gedragswijze propageren waaraan zij zich zelf niet houden, is een

kind minder geneigd deze gedragswijze aan te leren. Ook leert een

kind niet de juiste emoties aan

wanneer het geen vertrouwen heeft

in het gezag van de ouders. (WV)

Jongleren

Mensen die jongleren met verschillende ballen, corrigeren fouten in

timing met hun vanghand, niet met

de werphand. Dat is een van de

bevindingen van bewegingswetenschapper Auke Post in het proefschrift waarop hij deze maand promoveerde.

O m te zorgen dat de ballen in een

gelijkmatig tempo blijven rondgaan,

moet een jongleur constant kleine

foutjes herstellen. Dit blijkt hij het

beste te kunnen doen met zijn

vanghand. Zo kan hij een te vroeg

geworpen bal later vangen, en een

te laat gegooide juist eerder uit de

lucht plukken. Corrigeren met de

vanghand werkt beter dan proberen

fouten met de werphand te voorkomen, ontdekte Post.

Hij benadrukt overigens dat zijn

onderzoek maar beperkt concreet

nut heeft. "Ik heb hoofdzakelijk

fundamenteel onderzoek gedaan

naar de mogelijkheden en beperkingen van bewegen. Ik geef geen

jongleertips." (MP)

Bio-informatica

De biologie is enorm veranderd

sinds de introductie van de computer, die de verwerking van grote

databestanden mogelijk maakt. T o t

voor kort hadden wetenschappers

een vraag waarop ze een antwoord

wilden weten. N u hebben wetenschappers vaak gigantische

gegevensbestanden, waarin ze

verbanden moeten ontdekken.

Biologieprofessor Hans Westerhoff

organiseerde afgelopen week een

symposiiun over bio-informatica,

de wetenschap die zich bezighoudt

met biologische onderwerpen waar

grote hoeveelheden data bij worden

geanalyseerd, zoals de genetica.

Informatici moeten volgens

Westerhoff aan de vu een 'duwende rol' krijgen in de biologie. Ze

moeten kennis uit de informatica

niet alleen inzetten om data te

analyseren, maar ook om computersprogramma's te maken die

complexe biologische processen

simuleren. (WV)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen