Ad Valvas 2000-2001 - pagina 601

AD VALVAS 28 MEI 2001

PAGINA 5

Sociaal-psychologe promoveert op rouwverwerking door ouderen

Weetjes zappen

Na tientallen jaren weer alleen

Turkse jongeren

Turkse migranten in Nederland

zijn zich pas echt voor het onderwijs aan hun kinderen gaan interesseren, nadat ze hun ideaal van

terugkeer naar hun vaderland hadden opgegeven. Dat concludeert

antropologe Liesbeth Coenen in

haar proefschrift.

In eerste instantie was het ideaal

van veel Turkse migranten zo snel

mogelijk genoeg geld verdienen om

naar het eigen dorp terug te kunnen gaan. Kinderen die naar

Nederland overkwamen, konden

vanuit die visie beter geld gaan verdienen dan langdurig onderwijs

volgen. N u de meeste Turkse

gezinnen denken dat hun toekomst

in Nederland ligt, is goed onderwijs voor hun kinderen een belangrijk middel geworden voor sociale

vooruitgang. De antropologe verwacht dan ook dat de leerprestaties

van Turkse jongeren de komende

jaren drastisch zullen verbeteren.

(DdH)

Pendelen

Berna van Baarsen met haar bejaarde paranimfen Madeleine Emmei^Hochheimer (90, rechts) en Ellen Hertz-David (87)

Hoe erg is het om op latere leeftijd je partner te verliezen?

Sociaai-psycliologe Berna van Baarsen vroeg het aan 111

mensen, en ontdeltte dat er verschillende vormen van

gemis zijn. 'Ouderen wordt na het overlijden vaak aangeraden om andere mensen op te zoeken. Maar dat hoeft geen

waarborg te zijn tegen eenzaamheid.'

Yvette Nelen

Vaak wordt beweerd dat het erger is

om een partner te verliezen op jongere

dan op oude leeftijd. Dat iemand op

zi)n of haar tachtigste weduwnaar of

weduwe wordt, ligt nu eenmaal meer

in de lijn van verwachting en zou dus

beter te accepteren zijn. "Toch ben ik

hier niet van overtuigd", stelt sociaalpsychologe Berna van Baarsen. "Het

gaat vaak om een groot verlies. De

meeste mensen hebben al die jaren

zoveel gedeeld."

Van Baarsen promoveert deze week

aan de vu op een onderzoek naar

rouwverwerking door ouderen van wie

de partner net is overleden. Ze wilde

graag weten hoe het verwerken van

het verlies verloopt en wat er allemaal

meespeelt bij rouwverwerking. Hierbij

keek ze naar het belang van factoren

als een sociaal netwerk, opleiding,

inkomen of gezondheid, en ook naar

persoonskenmerken, zoals iemands

eigenwaarde of persoonlijke omgang

met stress.

Van Baarsen vond 111 mensen tussen de 55 en negentig jaar bereid

om mee te werken aan haar onderzoek. Zi) werden na de dood van

hun partner vijf keer persoonlijk

ondervraagd, telkens met een tussenpoze van ongeveer een halfjaar.

De meesten van de ondervraagden,

ruim tweederde, waren vrouw. D e

geïnterviewden kwamen uit het

bestand van de zogenaamde Nestorstudie, een landelijk onderzoek naar

sociale netwerken onder ouderen,

betaald door het NWO. Via de

Nestorstudie zijn gegevens verzameld van zo'n 4500 ouderen, woonachtig in drie regio's verspreid over

Nederland.

Niet zo gladjes

"Verschillende onderzoekers gaan

ervan uit dat het rouwproces verloopt

volgens een vast patroon", vertelt Van

Baarsen. "Eerst komt het protest, dan

de ontkenning, en pas later volgt het

accepteren en gaat men het leven

opnieuw op orde brengen. Deze

schets is misschien een goede houvast

voor mensen die proberen om te gaan

met het verdriet. Maar uit de interviews blijkt dat het rouwproces in

werkelijkheid helemaal niet zo gladjes

verloopt. Het ene moment stopt

iemand het verlies weg, en het volgende moment gaat hi) of zij de confrontatie aan."

Van Baarsen ontdekte dat het bij

rouwverwerking zinvol is om een

onderscheid te maken tussen het

gevoel van emotionele eenzaamheid,

- het gemis van een intiem contact en dat van sociale eenzaamheid, het

gemis van een groter sociaal netwerk.

Ouderen blijken vlak na het overlijden

van hun partner vooral kwetsbaar

voor emotionele eenzaamheid; de

sociale eenzaamheid blijft vaak gelijk.

Van Baarsen: "Ouderen wordt na het

overlijden vaak aangeraden om andere

mensen op te zoeken. Maar dat hoeft

dus geen waarborg te zijn tegen eenzaamheid."

Meestal neemt de emotionele eenzaamheid na een tijdje weer af. Maar

hoezeer iemand zijn leven met plezier

kan oppakken, verschilt sterk per persoon. Zo staan Van Baarsen de

gesprekken met een 75-jarige vrouw

nog bijzonder bij. "Vlak na het overlijden van haar man had de vrouw

het erg moeilijk. Problemen met haar

kinderen leverden veel extra stress

op. Anderhalf jaar later was ze helemaal opgebloeid. Ze zag er ook echt

anders uit. T o e n kon ze pas toegeven

dat het huwelijk met haar man haar

niet altijd even gelukkig had

gemaakt."

Hoogbejaarde

paranimfen

Negentig-en-een-half is Madeleine Emmer-Hochheimer. Samen

met haar vriendin Ellen HertzDavid van 87 zal zij Berna van

Baarsen als paranimf bijstaan tijdens de promotieplechtigheid.

"Dit onderzoek is uitgevoerd door

jonge mensen, maar het gaat over

oudere mensen", vertelt Berna.

'Zij hebben alle kermis waar wij

naar op zoek zijn. Daarom moesten zij mij ook bijstaan, vond ik."

D e paranimfen ver^oillen vooral

een symbolische functie. Ze zijn

allebei weduwe, maar hebben niet

meegedaan aan het onderzoek van

Berna. "Daarvoor ben ik al te

lang weduwe", legt EmmerHochheimer uit. "Mijn vriend

stierfin 1981." Mevrouw EmmerHochheimer IS de oma van Berna's vriend. Haar vriendschap met

Ellen Hertz-David gaat al héél

lang terug, "zeker 75 jaar".

Of ze nu zenuwachtig is voor de

plechtigheid? "Welnee. Ik zal wel

meevoelen, want het moet voor

Berna doodeng zijn." En wat zal

ze doen als Berna haar hulp

onverhoeds toch nodig heeft?

"Dan roep ik gewoon: 'Ik pas!'"

Peter Strelitski

Van Baarsen vond een paar opmerkelijke verschillen tussen rouwverwerking bij mannen en bij vrouwen. "Het

hebben van een intieme vriendin kan

helpen tegen de eerste emotionele

eenzaamheid. Je kunt met die vriendin

allerlei persoonlijke zaken bespreken.

Maar bij vrouwen kan juist het hebben van zo'n vriendin op de langere

duur een negatieve uitwerking hebben. Zij zijn afhankelijk van die vriendin. Dat belemmert het aangaan van

nieuwe contacten. Voor mannen was

het hebben van een goede vriendin

geen belemmering voor andere contacten."

Extra gemis

Mannen zijn daarentegen weer kwetsbaarder voor veranderingen in hun

financiële situatie, zo wijst het onderzoek uit. Ook al gaan zij er na het

wegvallen van hun partner financieel

gezien meestal minder op achteruit

dan vrouwen, zij voelen die achteruitgang des te sterker. "Deze mannen

hebben hun hele leven gewerkt en

geld verdiend. Zij vinden dat een

extra gemis."

Het onderzoek levert nóg een interessant weetje op: veel vrouwen met een

hogere opleiding voelen zich in eerste

instantie eenzamer dan vrouwen met

een lagere opleiding. Vrouwen met

een lagere opleiding hebben meestal

een hechter sociaal netwerk. Daar

staat wel weer tegenover dat vrouwen

met een hogere opleiding vaak op den

duur beter in staat zijn om hun leven

opnieuw in te richten en andere contacten aan te gaan.

De weetjes intrigeren, geeft Van Baarsen toe. Maar uiteindelijk is de

samenhang tussen persoonlijke

omstandigheden en karaktereigenschappen belangrijker dan sekseverschillen en sociale klasse alleen. "Het

gaat om wat mensen nog van het

leven verwachten en wat waargemaakt

kan worden. Lang niet alle behoeften

zijn haalbaar. Die moeten regelmatig

bijgesteld worden. Daar moeten hulpverleners rekening mee houden."

Mensen veranderen liever van baan

dan van woonplaats. Dat blijkt uit

een onderzoek van vu-promovendus Arno van der Vlist naar pendelgedrag in Nederland. Een lange

woon-werkafstand is voor de meeste mensen geen reden om te verhuizen. Eerder zoekt zo iemand

een baan in de buurt van zijn

woonplaats.

Voor beleidsmakers betekent dit

dat het stimuleren van verhuizen

weinig verandert in het pendelgedrag van mensen. Een maatregel

als het verlagen van de overdrachtsbelasting bij het kopen van

een huis zal, volgens Van der Vlist,

daarom de gemiddelde woon-werkafstand nauwelijks verkleinen. Wel

lijkt de pendelafstand in de loop

van het leven van mensen af te

nemen, omdat gezinsleden h u n

woon- en werklocaties gaandeweg

beter op elkaar afstemmen. (WV)

Nekpijn

Nekpijn wordt vooral veroorzaakt

door het werk. Langdurig zitten,

hoge prestatie-eisen, onvoldoende

ontwikkelingsmogelijkheden en

weinig ondersteuning van collega's

verhogen de kans op nekpijn, zo

concludeert Geertje Ariëns in haar

promotieonderzoek. Zij vindt dan

ook dat om nekpijn en het ziekteverzuim daardoor te voorkomen, de

fysieke en sociale belasting op de

werkplek verminderd moet worden.

Nekpijn is in Nederland een veel

voorkomende klacht en reden voor

ziekteverzuim. Ariëns volgde drie

jaar lang 1800 werknemers uit 34

bedrijven. Aan het begin van het

onderzoek mat zij hun fysieke en

psychosociale belasting op het

werk. Ieder jaar liet zij de respondenten een vragenlijst invullen,

waaruit een duidelijk verband bleek

tussen werkstress en nekklachten.

(WV)

Botbreuken

Een botbreuk geneest sneller als op

de plaats van de breuk het natuurlijke eiwit OP-1 ('osteogenic protein-l') wordt toegediend. Dat

heeft Frank den Boer, algemeen

chirurg in opleiding, ontdekt. Het

eiwit stimuleert botgroei.

Ook vond Den Boer uit dat het

eiwit goed helpt bij het herstel van

verbrijzeld bot, dat gerepareerd

wordt met kunstbot. Dit maakt het

gebruik van kunstbot aantrekkelijker. Normaal wordt bij patiënten

met verbrijzelde botten een bottransplantatie uitgevoerd. Hierbij

wordt bot uit het bekken gehaald

en aangebracht op de plaats van de

breuk. Nadeel hiervan is dat de

patiënt vaak pijn krijgt op de plaats

waar bot is weggehaald. Den Boer

heeft de werking van het eiwit

onderzocht bij geiten en schapen.

Momenteel start mede in het vu

medisch centrum een groot onderzoek naar de werking ervan bij

mensen. (YN)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen