Ad Valvas 2000-2001 - pagina 276

PAGINA 4

A D VALVAS 1 4 DECEMBER 2000

De mysterieuze

Ander

Godsbeelden

Godiijv

Marije Soethout (23, studente

theologie): God is voor mij vooral

ongrijpbaar, niet even te definiëren

in menselijke taal (laat staan in een

paar woorden). We kuimen alleen

de sporen van God zien. Wel geloof

ik dat God zowel de grond van het

bestaan is als een persoonlijke God

die naar de mensen omkijkt. Maar

Hij is geen Sinterklaas die we even

voor ons menselijke karretje kunnen

sparmen. God is vaak een verborgen

God. Ik kan God vragen om zijn

zegen en ik kan tegen Hem praten

en heel soms ervaar ik Zijn aanwe­

zigheid, maar meestal blijft het stil.

God zal altijd de mysterieuze Ander

blijven.

Een meditatieruimte, een islamitische gebedsruimte en wekelijkse

bijeenkomsten van 'Praise and Worship' in de kerkzaal. Op de VU lijkt

geloven weer 'in', in gesprekken met studenten merkte Ad Valvas op dat

studenten openlijker over het geloof praten. Anders dan vroeger is geloven

in de eerste plaats 'leuk'. Ad Valvas sprak met deskundigen en vroeg

studenten het beeld op te schrijven dat zij hebben van God, Allah of een

hogere macht. "Ik bepaal zelf wat ik geloof."

Geen uitweg

Willemijn (20, geneeskunde): Ik

vind dat sommige mensen het zich

gemakkelijk maken door zich tot

God te keren. Ze krijgen daardoor

de houding dat zij zelf niets aan hun

problemen kunnen doen. Er is dan

altijd een uitweg. Ik vind dat je din­

gen zelf moet oplossen. Je bent zelf

verantwoordelijk voor wat je doet en

bereikt. God is een volksverhaal,

waar mensen zich stug aan vast­

klampen, of uit gewoonte in gelo­

ven.

Wetensctiap

scliiet teliort

Mohammad Arab (culturele antro­

pologie): Allah is een absolute hoge­

re macht en kracht. De wetenschap

schiet te kort om Allah te kunnen

kennen. Wetenschap zegt altijd iets

over de materie en God is geen

materie. God zegt in de Koran dat

Hij de mens heeft geschapen van

zijn licht en alle engelen op hvm

b e u n van het licht van de mens (zo

heeft de mens een hogere plek dan

de engel). God is onbeperkt en wij

kunnen als mens God niet goed

kennen of voelen met onze beperkte

hersenbereik. Je moet God met de

liefde kunnen voelen. Liefde heeft

in dit geval een veel ruimer bereik

dan je hersenen. Als je God wilt

kennen moet je de goddelijke kan­

ten van je geest ontwikkelen. D a n

voel je iets, dan merk je iets en dan

zie je mischien iets (niet letterlijk).

Dat kan die hogere, altijd levende,

nooit gecreëerde, de enige en de

grootste, de meeste wetende macht

zijn. D e schepper van alles, en dat is

God.

Religiositeit ondc

Yvette Nelen

Studenten en medewerkers van Bewe­

gingswetenschappen zijn zichtbaar

aangeslagen door het verlies van stu­

dente Wilma R uesink. De grote colle­

gezaal zit tot aan de nok toe vol, maar

er heerst een gewijde stilte. Sommige

studenten hebben hun handen gevou­

wen, verzonken in eigen gedachten;

anderen leunen tegen elkaar, de

armen om elkaar heengeslagen. Ieder

voor zich is bezig met de verwerking

van haar dood. En vooral van de zin­

loosheid van het gebeurde. Want wie

zich verdiept in de moord op de stu­

dente uit Hengelo wordt m alle hevig­

heid overvallen door de wreedheid

van het toeval.

De herdenkingsdienst voor Wilma is

sober en herkenbaar voor zowel gelo­

vigen als niet­gelovigen. Anders dan

twintig jaar geleden is het niet vanzelf­

sprekend dat de verwerking van de

woede en het verdriet om het verlies

van een medestudente plaatsvindt bin­

nen een kerkelijk kader. Toch wordt

er bij de dienst gebruik gemaakt van

rituelen die uit de kerk afkomstig zijn.

Wilma's portret prijkt op een tafel,

ingericht als klein altaar. Naast haar

lachende gezicht staan een kaars en

bloemen. Midden op tafel ligt een

opengeslagen boek waarin studenten

en medewerkers hun herinneringen

aan Wilma optekenden. Afgelopen

donderdag hepen studenten en mede­

werkers mee in een stille tocht m

Hengelo.

"Ook al zijn er geen antwoorden, toch

hebben we andere mensen of God

nodig om de vragen te kunnen stellen

^

:

­

­

:

"

die ons nu overvallen." Studentenpas­

tor T o n Honig verwoordt in zijn toe­

spraak de menselijke behoefte om zich

aan anderen of een hogere macht te

binden. Hij geeft daarmee onbedoeld

een verklaring waarom religiositeit in

onze samenleving bezig lijkt te zijn

aan een nieuwe opmars. Terwijl de

zakelijkheid om ons heen toeneemt,

groeit bij velen het verlangen om ant­

woorden op levensvragen te zoeken in

de spintualiteit. Hierbij speelt religie

een belangrijke rol. Het woord zegt

het al: rehgare betekent immers 'ver­

bmden'.

Grauwsluier

De belangstelling voor religie m de

brede zin van het woord stijgt vooral

bij jongeren, zo bleek onlangs uit een

rapport van het Sociaal en Cultureel

Planbureau. Er worden weliswaar

steeds minder jongeren lid van een

kerk, maar aan de andere kant gelo­

ven wel meer jongeren in een leven na

de dood, het bestaan van een hemel,

van de hel en zelfs van religieuze won­

deren. Ook onder studenten op de

VU wordt met meer openheid dan

voorheen over gelovigheid gepraat.

Niet alleen is de aanhang van christe­

lijke studentenverenigingen toegeno­

men, ook in interviews met Ad Valvas

komt geloof vaker ter sprake dan

voorheen.

D e toegenomen religiositeit onder VU­

studenten is niet onderzocht; wel

wordt onze indruk bevestigd door stu­

dentenpastor Geert van der Bom: "Ik

merk vooral dat de behoefte is

gegroeid om te praten over gevoelens

van verwondering. In een maatschap­

pij die steeds functioneler en efficiën­

ter wordt ingericht, zijn jongeren op

zoek naar ruimte voor gevoelsleven.

D e behoefte om over diepere gevoe­

lens te praten doet zich nu met de

moord op Wilma heel direct voor.

Geweldsdelicten roepen heftige emo­

ties op."

Maar Van der Bom bemerkt religiosi­

teit niet alleen bij schokkende gebeur­

tenissen. Hl) ervaart sowieso bij stu­

denten een grote nieuwsgierigheid

naar geloofszaken. Die nieuwsgierig­

heid is anders dan twintig jaar gele­

den. "Jongeren staan heel open tegen­

over religie. Ze hebben geen slechte

herinneringen aan het geloof, zoals de

vorige generatie dat vaak wel had.

Vroeger hing er meestal een grauw­

sluier over het geloof. Er bestond bij

studenten veel rancune over de beper­

kingen die het geloof hen oplegde."

Dat was ook de belangrijkste uitkomst

van een onderzoek van godsdienstso­

cioloog Hijme Stofiels onder chnstelij­

ke VU­studenten, veertien jaar gele­

den. De meerderheid van de onder­

vraagde studenten wilde niet meer tot

een kerkgemeenschap behoren. Zij

had veel kritiek op de kerk en het

geloof Opvallend was dat destijds

vooral katholieke studenten proble­

men hadden met de voorschriften van

de moederkerk. 'Ik bepaal zelf wat ik

geloof, was volgens Stoffels de ten­

dens.

Dat IS nu anders. "De nieuwe genera­

tie hoeft geen strijd meer te leveren

tegen een oppermachtige kerk", legt

Stoffels uit. "Zij Staan blanco tegen­

over het geloof Dat leidt overigens

ook tot veel misverstanden. Sommige

jongeren weten werkelijk niet meer

wie Mozes was of waar Pasen vandaan

komt. Zij denken dat alle gerefor­

meerden nog in het zwart gekleed

gaan."

Popreligie

De tendens om zelf te bepalen wat

voor geloof men aanhangt, heeft /ich

verder voortgezet. Voorop staat de

eigen ervaring. Dat maakt religiositeit

tegenwoordig vaak minder vastom­

lijnd dan vroeger. Cultuurfilosoof

Anton van Harskamp spreekt ook wel

van 'pop'­religiositeit, gelovigheid

waarvan de inhoud voortdurend

wordt aangepast aan de eigen behoef­

te. Een geloof zonder angsten, dat m

de eerste plaats 'leuk' moet zijn en

waarbij geput wordt uit een breed

scala aan spirituele inzichten en

opvattingen.

De twee uitersten van het brede spec­

trum aan religieuze stromingen zijn

enerzijds de New Age en aan de ande­

re kant het evangelicalisme. Van Hdis­

kamp beschrijft deze twee stromingen

in zijn boek Het nieuw-religieuze vetlangen. New Age en het evangelicalis­

me zijn in de leer 'oervijanden', aldus

Van Harskamp. "Kijk bijvoorbeeld

naar het beeld dat zij van God heb­

ben. Volgens de New Age is God m de

eerste plaats een kracht die alles bi)

elkaar houdt en geen persoon die ons

toespreekt, zoals bij de evangelicahs­

ten. Zo hebben zij ook een andere

visie op het kwaad. In de visie van

New Age heeft het kwaad een nuttige

functie in het grotere geheel. Evange­

licalisten zien het kwaad als een

kracht buiten deze wereld waartegen

gestreden moet worden."

vu­onderzoeker Schuyt pioniert in het filantropische onderzoek

I k werd nog net niet

met tomaten bekogeld'

,.»*?^?»x,.

Dr. Theo Schuyt heeft zijn filantropisch onderzoekscentrum,

het eerste van Nederland. Daar heeft hij hard voor gevochten.

Schuyt is een baanbreker, want vooralsnog hebben overheid

en wetenschappers in Nederland weinig belangstelling voor

de filantropie. Terwijl die volgens Schuyt juist een weten­

schappelijke goudmijn is.

Peter Breedveld

Theo Schuyt ziet zichzelf als een pio­

nier. Sinds 1993 houdt hij zich bezig

met de wetenschappelijke bestudering

van de liefdadigheid in Nederland en

al die tijd is geen collega zijn territori­

u m komen bedreigen. Daar begnjpt hij

zelf geen sikkepit van. "Misschien is

het te wijten aan de trage besluitvor­

ming van universiteiten", mijmert hij.

"Of is het voor onderzoekers domweg

moeilijk om van een eenmaal ingesla­

gen weg af te wijken, om onderzoeks­

lijnen om te buigen in nieuwe richtin­

gen".

Zelf kwam hij op het idee om filantro­

Even dreigde prof. Theo

Schuyt zijn nieuwe onder­

zoekscentrum aan een andere

universiteit te vestigen

Sidney Vervuurt

pie serieus te gaan bestuderen tijdens

een studiereis in de Verenigde Staten.

Daar hebben minstens zeven grote

universiteiten een aparte afdeling die

zich op wetenschappelijke wijze met de

filantropie bezighoudt. "Maar dat

waren de jaren tachtig", zegt Schuyt,

terugkijkend. "Hier in Nederland

moesten ze daar nog niks van hebben.

Toen ik eens voor een landelijke ver­

gadering van thuiszorginstanties en het

Kruiswerk aan kwam zetten met

begrippen als 'zorgmakelaar', die in

Amerika al heel gewoon waren, werd

ik nog nét niet met tomaten beko­

geld."

De 'filantropische sector' is sterk aan

het groeien in Nederland. Volgens

Schuyt geven burgers, bedrijven en

particuliere fondsen ongeveer één pro­

cent van het bruto nationaal product

aan maatschappelijke doelen. "In de

Verenigde Staten is dat twee procent,

maar daar hoeven de burgers veel mffl'

der belasting te betalen. Als je dus

afweegt dat de Nederlander naast de

fikse belasting die hij betaalt, ook nog

eens een behoorlijk bedrag aan goede

doelen weggeeft, dan kan je zeggen dat

Nederlanders gul zijn, ja".

Maar hoeveel geld er nou precies

wordt weggegeven en waaraan, dat

zou de belastingdienst je met kunnen

vertellen, meent Schuyt. "De overheid

heeft evenmin enig benul van de

gigantische geldstromen en transacties

die binnen de filantropische sector

omgaan. Dat komt voort uit een

begrijpelijke zelfoverschatting; de over­

heid denkt dat het algemeen welzijn

haar monopolie is".

Maar het is een machtige sector, de

filantropie, een niet te onderschatten

maatschappelijk­economisch verschijn­

sel. "Het gaat niet alleen om een pan­

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen