Ad Valvas 2000-2001 - pagina 305

jD VALVAS 1 1 JANUARI 2 0 0 1

PAGINA 9

Gemotiveerde zij-instromers moeten het onderwijs redden

Prachtig, een lokaal vol pissebedden'

Pubers de citroenzuurcyclus uitleggen is lieel iets anders

dan onderzoek doen op een lab. Frank Stiekema (46) en

Ingrid van den Herik (32) werkten jarenlang aan dé universiteit en staan nu voor de klas, als zij-instromer. "Ik lieb

onderschat hoe zwaar het onderwijs is", vertelt Ingrid. Toch

is ze blij met haar carrièreswitch. Frank en Ingrid behoren

tot de eerste groep die aan de VU is omgeschoold tot

leraar. De komende jaren zijn duizenden van zulke zij-instromers nodig, om het tekort aan leraren op te lossen.

Weimoed Visser

De vu nam vorig jaar februari samen

met hogeschool Windesheim in Zwolle en de besturenraad van het protestants christelijk onderwijs een opmerkelijk initiatief: zij stimuleerde werklozen, of mensen die op zoek zijn naar

een andere baan, om werk te zoeken

in het onderwijs. De vu en Windesheim zorgden voor de opleiding; scholen met een lerarentekort garandeerden een baan en een salaris. Het idee

van de zij-instromer in het middelbaar

onderwijs was geboren.

Enkele duizenden mensen reageerden,

van wie er uiteindelijk, na strenge

selectie, twee klasjes over bleven: een

aan de vu en een aan de hogeschool

Windesheim. Frank en Ingrid doen

lerarenopleding aan de VU. Over drie

maanden zijn ze volwaardig leraar.

Beiden zijn niet het type dat altijd al

leraar wilde worden. Ingrid had een

paar )aar geleden zelfs nooit gedacht

dat ze ooit voor de klas zou staan. Ze

studeerde biologie, promoveerde in

Utrecht en werd daarna postdoc in

Rotterdam. T o e n ze twee kinderen

kreeg, merkte ze dat ze moest kiezen

tussen haar wetenschappelijke ambities en haar gezin. "Ik had er moeite

mee om mijn kinderen vijf dagen per

week in de crèche te stoppen. En het

is toch nog steeds moeilijk om in de

wetenschap in deeltijd te werken. Ik

weet niet of ik wel in het onderwijs

was beland als ik geen kinderen had

gehad", geeft ze toe.

Frank wilde na twintig jaar laboratoriumwerk eens heel ander werk doen.

Hl) werkte als research analist bij de

Universiteit van Amsterdam en geeft

nu ook biologie, maar dan als tweedegraads leraar. Hij vond de practica

altijd erg leuk, waarbij hij studenten

begeleidde op de UVA, vandaar dat les

geven hem wel wat leek. "En toen ik

45 werd, besefte ik dat er voor mij

niet zo veel meer zou veranderen aan

mijn werk en dat vooruitzicht vond ik

saai. Als ik nog iets anders wilde proberen, moest dat nu."

ten van een vochtige of van een droge

omgeving hielden. "Aan het eind van

de les liepen ze overal. De leerlingen

hebben fanatiek weer meegeholpen

om ze te vangen. Dat vond ik prachtig. Biologie is een vak dat je moet

ervaren."

Ingrid vindt het grootste voordeel dat

het beroep van leraar beter dan veel

andere banen te combineren is met

een gezin: "Je kunt veel 's avonds

doen, als de kinderen in bed liggen.

En het is fijn dat ik straks ook vrij

heb, als mijn kinderen vakantie heb-

pen jaar bijna een volledige onderwijsbaan had en daarnaast ook nog eens

een dag per week naar de vu moest en

thuis moest studeren. Hij zal blij zijn

als zijn opleiding erop zit. Ook Ingrid

had niet gedacht dat het onderwijs zo

zwaar zou zijn: "Het is vooral zo lastig

dat je nooit onvoorbereid naar je werk

kunt gaan. Dus als je een avond een

verjaardag hebt, moet je dagen daarvoor al plannen wanneer je de lessen

van de volgende dag gaat voorbereiden."

Flexibeler

Zij-instromers lijken, gezien de

belangstelling van mensen met een

ander beroep, dé oplossing voor de

personeelsproblemen in het onderwijs.

Toch zijn scholen vaak terughoudend

in het aanstellen van zij-instromers.

onderwijs in, omdat ik in deeltijd wil

werken. Dan is het logisch dat je minder gaat verdienen. Maar per uur ben

ik er niet op achteruit gegaan." Wel

hoorde zij van andere zij-mstromers

dat scholen vaak moeilijk doen over

het salaris, als je bijvoorbeeld een volledige baan wilt.

D u u r of niet, scholen zullen binnenkort niet meer zonder zij-instromers

kunnen. Omdat ook het ministerie

van Onderwijs dat inziet, is het bereid

een deel van de opleidingskosten mee

te betalen: 3000 gulden per zij-instromer. Maar over het salaris moeten de

school en de zij-instromer het nog

steeds zelf eens worden.

Een ander gevolg van het tekort aan

leraren is dat de opleidingstrajecten

voor leraren de komende jaren veel

flexibeler worden. Dat voorspelt Hans

Warmerdam, van KLIQ, voorheen de

lerarenopleiding in de toekomst haar

positie zal verliezen.

Proefinuizen

Hoewel zij-mstromers het voortgezet

onderwijs de komende jaren zullen

moeten redden en het initiatief met

veel tamtam in de media werd aangekondigd, was er voor de zij-instromers

zelf het eerste jaar veel onzekerheid.

Het bleef lang onduidelijk wie de

opleidingskosten zou betalen. Bovendien was voor een kwart van de zijinstromers op de vu bij het begin van

de opleiding nog geen school gevonden. Dus was het onzeker wie aan

deze groep het salaris zou betalen.

Inmiddels komt er iets meer continuïteit in het zij-instromersbeleid. Het

ministerie van Onderwijs betaalt de

opleidingskosten. En de arbeidsvoor-

I Aantrekkelijk

:

Per jaar verwacht het ministerie van

Onderwijs zo'n 2500 zij-instromers

nodig te hebben. D e reguliere studenten aan de lerarenopleiding kunnen de

tekorten in het onderwijs namelijk bij

lange na niet opvullen. Er zouden

meer dan twee keer zo veel mensen

moeten kiezen voor het leraarsvak,

maar het beroep is nog steeds weinig

populair onder jongeren. Op de lerarenopleiding van de vu is op dit

moment eenderde van het totale aantal studenten zij-instromer.

Jongeren zien weinig in het onderwijs,

maar het lerarenvak is voor veel mensen met een ander beroep wel aantrekkelijk. Dat blijkt uit de grote

belangstelling die er is voor de mogeuiMieden om, na een ander beroep te

nebben gehad, alsnog het onderwijs in

te gaan. Op het initiatief van de v u

reageerden meer dan tweeduizend

kandidaten. En ook op de door de

overheid ingestelde website

^ïww.wordleraar.nl blijkt de belangstelling groot. Voor Frank en Ingrid

wedt het beroep in elk geval voorde'en die ze in hun vorige baan niet

hadden: meer afwisseling, betere deelöldmogelijkheden en meer vakanties.

Ook op zijn nieuwe school vindt

Prank de practica het leukst. Met

stnaak vertelt hij hoe hij laatst zijn

lokaal vol pissebedden had. Hij het

n^gklassers onderzoeken of de insec-

ingrid van den Herii< voor de Idas op liet Comenius Coiiege in Nieuwericerit aan den IJssei.

ben." Ze heeft plezier in het lesgeven,

maar weet van zichzelf dat ze een

strenge juf is. Ze tolereert weinig

rumoer en gerommel in de klas. Soms

is dat moeilijk. Zoals met de 4 havoklas, die ze het eerste uur op woensdag heeft. "Een enorm drukke klas,

overgenomen van een zieke collega.

Ze moesten de laatste les zelfstandig

werken. Dat ging maar moeizaam.

Gelukkig weet ik dat ik lang niet de

enige ben die problemen heeft met die

klas." T o c h maakt zijn haar leerlingen

vaak ook hartverwarmend: haar 4

vwo-klas had nieuwjaarswensen voor

haar op het bord gezet toen ze even

het lokaal uit was.

Het onderwijs is leuk, maar wel erg

zwaar, is de ontdekking die Frank en

Ingrid beide deden. Frank spreekt van

een 'tropenjaar', omdat hij het afgelo-

omdat ze bang zijn dat deze veel begeleiding kosten. Daarnaast kunnen de

school en de zij-instromer het vaak

niet eens worden over het salaris. Een

zij-instromer aannemen is voor een

school vaak een dure optie, omdat de

zij-instromer er financieel niet al te

veel op achteruit wil gaan en de

school vaak dus een relatief hoog salaris moet betalen voor een beginnende

leraar. Pas afgestudeerde jonge leraren

zijn een stuk goedkoper. Maar die zijn

er niet genoeg.

Bij Frank was het salaris geen probleem toen hij ging solliciteren. Hij

zat op de universiteit in schaal tien en

veel leraren zitten ook in deze schaal.

Wel verdient hij relatief veel voor de

onderwijservaring die hij heeft. Ook

Ingrid had geen problemen met haar

school over het salans: "Ik ga juist het

Arbeidsvoorziening Amsterdam.

"Lerarenopleidingen houden nu nog

strak vast aan vooropleidingseisen,

maar lerarenopleidingen zullen een

minder belangrijke rol gaan spelen.

Het accent van de opleiding tot leraar

zal zich verplaatsen naar de middelbare scholen zelf."

De schoen krijgen dan een budget om

nieuwe leraren op te leiden en zullen

ook een grotere rol spelen in de selectie van kandidaten. Op school zullen

nieuwe leraren de praktische vaardigheden leren, bij de lerarenopleidingen

kopen de scholen cursussen over de

theorie in. Volgens Joop van der

Schee van het iDO/vu, de lerarenopleiding van de VU, is er sprake van een

intensievere samenwerking tussen

lerarenopleidingen en scholen. Hij ziet

dat als positief en is niet bang dat de

Fred Prak

ziening en uitzendbureau Manpower

regelen de werving en selectie. Aspirant zij-instromers zullen in de toekomst eerst in een assessment worden

getest op hun geschiktheid voor het

onderwijs.

Ingrid en Frank hebben hun draai

gevonden voor de klas. Zij willen

leraar blijven. Ingrid: "Ik verwacht dat

het minder inspannend wordt als je

wat meer routine hebt. Bovendien

vond ik onderzoek ook niet alles. Ik

ben blij dat ik nu niet meer afhankelijk ben van proefmuizen, die altijd op

het foute moment doodgaan."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen