Ad Valvas 2000-2001 - pagina 257

AD VALVAS 7 DECEMBER 2000

Al

PAGINA 5

VU­onderzoekers schreven boek over topmanagers in Nederla nd

Jongleurs met overlevingsdrift

NIEUW

LEESVOER

Spelling

Wat topmanagers aan

ideeën te bieden hebben,

valt behoorlijk tegen, vindt

VU­hoogleraar Willem Koot.

Samen met onderzoeker Ida

Sabelis schreef hij het boek

Over-Leven aan de top,

over hoe Nederlandse top­

managers standhouden in

deze complexe tijden. Hun

onthutsende conclusie:

topmanagers zijn ook maar

gewone mensen.

tjes en cynisme. Verder is het voora l

zaak om over te komen a ls iema nd die

zijn za a kjes beheerst.

Angsten

Profesoor W i l l e m Koot: ' D e topmanagers van vandaag

zijn vooral d o e n e r s '

Peter Breedve d

Topmanagers, da t moeten een soort

supermensen zijn, zou je denken.

Mensen met durf en een vooruitzien­

de blik. Ook Willem Koot, hooglera a r

aan de fa culteit Socia a l culturele

wetenschappen, ha d er hoge verwa ch­

tingen va n. Hij ha d geda cht da t men­

sen die op zo'n hoog nivea u bezig zijn

met een wereld wa a rin zoveel gebeurt,

die een bijna ma gisch a ura va n ma cht

en kennis bezitten, in elk geva l ideeën

zouden hebben, visies op de sa menle­

ving en hun eigen rol da a rin. "Ma a r

strategen zijn ze niet, en a l helema a l

geen visionairs. De topma na gers va n

vandaag zijn voora l doeners", consta ­

teert Koot.

Koot en onderzoeker Ida Sa belis ha d­

den ma a ndenla ng intensief conta ct

met vijftien Nederla ndse topma ­

nagers. Ze volgden de meesten va n

hen een week la ng op de voet en

praatten met collega 's en na a sten.

Met elke topma na ger hielden ze zes

interviewsessies va n enkele uren. Da a r

maakten de ma na gers ruimha rtig tijd

voor vri) in hun a genda 's. Koot: "Da t

heeft ons wel verba a sd. Ze wa ren heel

enthousiast. Een va n de geïnterview­

den zei a chtera f zelfs da t hij da nkba a r

Bram de Hollander

was voor de gesprekken die hij met

ons heeft gevoerd. Ze ha dden hem

aan het denken gezet en feedback

gegeven, vertelde hij."

De onderzoekers probeerden zich een

beeld te vormen va n het leven va n de

managers. H u n bevindingen toetsten

ze a a n ga ngba re modellen va n leider­

schap en orga nisa tie. Ze kwa men tot

de ontgoochelende consta tering da t

managers voora l goed de schijn weten

op te houden da t ze a lles in de ha nd

hebben. Koot: "Het zijn instinctieve

overlevers pur sa ng."

Paradoxen

Ingezonden Mededeling

Instituut voor Didactiek en Onderwijspral<tijl<

Universitaire

lerarenopleiding

(post)doctorale opleiding tot vakdocent

m het voorgezet onderwijs

werken en studeren combineren

start januari 2001 en september 2001

Met de lerarenopleiding wordt binnenkort

al tijdens de doctoraal-opleiding een

aanvang gemaakt. Bij letteren bestaat nu

reeds de nnogelijkheid om in het 4e jaar

van de doctoraal-opleiding te starten.

Informatie

Mieke Boerema (IDO/VU)

tel (020) 444 9230

e­mail m.boerema@ido vu nl

studiebegeleider faculteit

www ido vu.nl

Ad Valvas: mededelingen/studenten/IDO VU

tijd

vraagt

^om nieuwe

vrije Universiteit

amsterdam

Het irriteert hem. "Ik kom soms kun­

stenaars tegen, mensen die ma a t­

schappelijk veel minder a a nzien genie­

ten, die een a rmetierig inkomen heb­

ben, ma a r die zichzelf toch veel beter

in ba la ns hebben en meer in ha rmonie

zijn met de wereld." Kortom, mensen

met precies die eigenscha ppen die

topmanagers gea cht worden te heb­

ben.

Wat er precies va n ma na gers wordt

verwacht, sta a t beschreven in dikke

boeken over ma na gement en orga nisa ­

tie. Op vele congressen houden

managementgoeroes er uitgebreide

verhandelingen over.

Hoe ziet de idea le topma na ger er vol­

gens die goeroes da n uit? Hij heeft

een perfect evenwicht gevonden in

een wereld die zich kenmerkt door

paradoxen: een wereld dit steeds indi­

vidualistischer wordt, ma a r wa a rin

iedereen zich tegelijkertijd specia li­

seert en dus a flia nkelijker wordt va n

elkaar. Wa a r meer flexibiliteit wordt

verwacht en je de mensen toch a a n je

moet zien te binden. Wa a r scha a lver­

groting wordt na gestreefd, ma a r ook

schaalverkleining. Wa a r je eenheid

aan veelheid moet zien te pa ren. En

wat voora l ook bela ngrijk is: een top­

manager weet a nderen te sturen, ma a r

zeker ook zichzelf.

Maar met da t idea a l is het werkelijke

gedrag va n de topma na gers niet in

overeenstemming, blijkt uit het onder­

zoek va n Koot en Sa beHs. Publiekelijk

hebben ze de mond vol va n ontha a s­

ting, decentra lisa tie en zelfsturing,

maar a chter de schermen bedienen ze

zich va n verba a l geweld, ma chtsspelle­

'Ik doe ma a r wa t', ha d een va n de

geïnterviewden Koot toevertrouwd en

dat lijkt in zekere zin op te ga a n voor

het gros va n de topma na gers. Ze pro­

beren a ls een jongleur zo veel mogelijk

ballen in de lucht te houden en soms

moet da t ma a r wa t minder elega nt.

Van de wetenscha ppelijke discussie

over idea a l ma na gerscha p en orga nisa ­

tie hebben de topma na gers na uwelijks

benul. "De essentie erva n ontga a t hen

in elk geva l", a ldus Koot. Hij voegt

daar onmiddelijk a a n toe: "Ma a r mis­

schien zijn ze juist da a rom wel zulke

professionals. Wie weet hebben ze

gelijk, da t ze zich a l die modellen va n

organisatiewetenschappers niet la ten '

aanpraten. Misschien schuilt da a rin

juist hun grote kra cht."

Overigens is het Koot er niet om te

doen de ma chtige topma na ger te ont­

maskeren a ls een gewoon mens, met

dezelfde onzekerheden en a ngsten a ls

alle a ndere mensen. "Leuk voor de

publiciteit, hoor", zegt Koot. "Ma a r

eigenlijk ben ik meer geïnteresseerd in

het denken over ma na gement da n in

de ma na gers zelf, m de interne overle­

vingscultuur a a n de top."

Biimen orga nisa ties heerst volgens

hem nog a ltijd de zogena a mde 'ra tio­

neel­instrumentalistische' a a npa k, met

centrale sturing en een a ccent op effi­

ciënt en systema tisch ha ndelen. En

dat terwijl theoretici a l ja ren ha meren

op de tekortkomingen va n die bena de­

ring. Niet het systeem, ma a r de mens

moet volgens hen centra a l sta a n. Er

moet 'voeling' komen met de cultuur

waann een orga nisa tie opereert. De

manager moet wel da a dkra chtig zijn

en resulta a tgericht, ma a r da a rna a st

ook gevoelig en ondersteunend.

Confucianisme

"Maar onda nks a l die congressen,

boeken en workshops da a rover wordt

er nog steeds kra mpa chtig va stgehou­

den a a n de idee da t je a ls ma na ger

een cultuur moet kunnen sturen en

manipuleren", zegt Koot. "Da t heeft

me gefra ppeerd. Het is de erfenis va n

de verlichting in onze westerse ma a t­

schappij. Het idea a l va n een ra tionele

utopie heeft de westerse mens m een

ijzeren greep.

"Ik kom net terug va n een lezing die

ik in China heb gehouden en da a r

heerst de neiging om het westerse

managementmodel over te nemen. Ik

ben da a rover in discussie gega a n:

waarom zouden jullie je losma ken va n

je eigen confucia nisme. Die leer is

gebaseerd op de a ccepta tie va n je

omgeving. Juist da a rdoor ka n iema nd

leren zichzelf te sturen, in ha rmonie te

zijn met de wereld. Wa a rom ja a gt

iedereen toch het Amerika a nse idea a l

na om a lles na a r je hand te zetten, de

omgeving te tra nsformeren? Ik ben

ontzettend geïnspireerd uit China

teruggekomen."

Koot heeft een missie. Hij spreekt op

congressen en geeft lezingen over zijn

visie op ma na gement. "Het eenzijdige

denken va n het instrumenta lisme stuit

me tegen de borst. Ik streef niet na a r

onthaasting, verkondig geen zenboed­

dhisme, ma a r ik vmd da t er vera nde­

ring nodig is in het denken over

management. Da t besef is er in

Nederland ook wel, hoor. Ik word uit­

genodigd op congressen, om te spre­

ken voor ingenieurs. Die zien me nu

nog wel een beetje a ls een eigena a rdi­

ge vent, ma a r er besta a t wel degelijk

belangstelling voor de insteek die ik

heb. Als ik zou willen, zou ik, zonder

grootspraak, zo mijn brood kunnen

verdienen met het geven va n lezingen

over cultuur en identiteit binnen orga ­

nisaties."

Het boek Over-Leven aan de lop, door Willem

Koot en Ida Sabelis, is uitgegeven bi) Lemma

bv in Utrecht.

Veel studenten beheersen de

Nederlandse spelling zo slecht da t

de universiteit ze er een tra ining in

zou moeten geven, vinden sommi­

gen. Ma a r wellicht ka n ook het

nieuwe SpeUingboek voor iedereen

uitkomst bieden.

Daarin sta a n de honderd meest­

gestelde spellingvra gen en een

checklist met ruim 7000 la stige

woorden. In het gebruik is het

boekje een stuk ha ndiger da n een

uitgebreid woordenboek. Het is

dan ook geschreven door een lera a r

Nederlands. Hij heeft geprobeerd

de drempel voor de gebruiker zo

laag mogelijk te houden.

Jan va n der Pol, SpeUingboek voor iedereen.

Uitgeven) SDU, ƒ 25,-. ISBN 9057970821.

Gastschrijver

Hebben literatuur en de imiversiteit iets met elkaar te maken? In

Leiden in ieder geval wel. Sinds

1985 kent de universiteit aldaar het

fenomeen gastschrijverschap. Een

gerenommeerde Nederlandse

schrijver houdt een semester lang

colleges en geeft lezingen. De bijeenkomsten zijn een groot succes:

studenten en andere belangstellenden komen er massaal op af

Vijftien lezingen van onder

anderen Gerard Reve, Hella

Haasse en Adriaan van Dis zijn

nu gebundeld.

Kome Korevaart en Peter Zonneveld

(red.), Dti is voor mij geschreven Vijftien

schrijvers over bteratuur. Prometheus,

ƒ 31,95. ISBN 9044600036.

Zoeken naar God

"We zouden God wel eens heel

ergens anders moeten zoeken dan

we gewend waren", schrijft studentenpastor Bernard Rootmensen in

het voorwoord van de bundel Weg

van God. Zijn collega Geert van

der Bom is een van de zeven

medeauteurs.

Volgens Rootmensen is het te

simpel zomaar het oude godsbegrip

in te ruilen voor een nieuwe opvatting. Wel pleit hij ervoor op een

andere manier naar God op zoek te

gaan. Namelijk niet via de dogmatisch-theologische weg, maar door ,

te kijken wat God betekent in

allerlei facetten van het dagelijkse

leven. Oftewel niet via de weg van

de leer maar via de weg van het

leven.

Bernard Rootmensen (red), Weg van God.

Sparen van God m de dagelijkse werkelijkheid. Mcmema, ƒ 23,50. ISBN9021138174.

Collaboratie

Direct na de oorlog werden in

Nederland zo'n 150,000 mensen

opgepakt op verdenking van

samenwerking met de Duitse

bezetters. De rechterlijke macht

was echter niet in staat zo'n grote

groep mensen op adequate wijze te

berechten. Via de 'bijzondere

rechtspleging' werden zo'n 90.000

'collaborateurs' die merendeels van

kleine vergrijpen werden verdacht,

buiten vervolging geplaatst. Wel

moesten ze zich jarenlang aan

bijzondere regels houden.

Van alle bekende gevallen van collaboratie zijn uitgebreide dossiers

aangelegd en bewaard gebleven.

Het ministerie van Justitie heeft dit

archief, een van de omvangnjkste

van Nederland, nu overgedragen

aan het Algemeen Rijksarchief

Ter gelegenheid daarvan schreef

vu-hoogleraar rechtsgeschiedenis

Sjoerd Faber, samen met onderzoekster Greta Donker, een boekje

over het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging.

Sjoerd Faber en Gretha Donker,

Bijconder geiüoon More, Haarlem,

ƒ 20,-. ISBN9080602n6.

Tips voor deze rubriek mailen naar:

redactie@advalvas.vu.nl

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen