Ad Valvas 2000-2001 - pagina 130

AD VALVAS 12 OKTOBER 20(loj

PAGINA 6

Niet zomaar doctor

Op 20 oktober viert de VU haar honderdtwintigste verjaardag. En geen lustrum zonder ere­

doctoraten. Vier personen worden dit jaar gehuldigd wegens hun 'uitstekende verdiensten'.

Deze week een portret van twee van hen: de IVlaleisische Irene Fernandez, die zich al jaren

inzet om de gezondheid van migranten in Azië te verbeteren, en het R oemeense wiskundig

genie Ciprian Foias.

Yvette Nelen

Irene Fernandez:

op de bres voor mensenrechten

J j f v e n was het onduidelijk of Irene

Fernandez op de vu aanwezig kon zijn

om haar eredoctoraat in ontvangst te

nemen. De Maleisische autoriteiten

weigerden om haar paspoort vnj te

geven. Naar hun zeggen omdat er pre­

cies op 20 oktober een getuigenverkla­

ring zou plaatsvinden m de rechtszaak

die zij tegen haar aanspanden wegens

het achterhouden van onderzoeksma­

teriaal. In werkelijkheid was het een

van de vele pesterijen die het leven van

Fernandez nu al meer dan drie jaar

beheersen.

Fernandez is het boegbeeld van

CARAM­Asia {Coordination of Action

Research on Aids and Mobility)., een

netwerk van organisaties in Azië die

zich inzetten om de gezondheid van

legale en illegale migranten te verbete­

ren. CARAM­Asia werd in 1997 opge­

richt om met behulp van onderzoek

'aan de basis' invloed uit te oefenen op

het gezondheidsbeleid van Aziatische

landen. In de jaren daaraan vooraf­

gaand had Fernandez zelf onderzoek

verricht onder migranten in Maleisië.

Zij kwam erachter dat veel illegale

werknemers werden opgepakt en weg­

gestopt in detentiekampen. Daar raak­

ten zij sterk ondervoed en werden mis­

handeld en misbruikt.

Fernandez stelde de erbarmelijke leef­

omstandigheden in de kampen aan de

kaak. Ze had getuigenissen opgeno­

men en maakte deze aan de buitenwe­

reld bekend. Hiermee bracht ze de

Maleisische autoriteiten in grote verle­

genheid. Deze eisten het onderzoeks­

materiaal van Fernandez op. Maar zij

weigerde dat te pnjs te geven, omdat

de migranten haar hun verhaal in ver­

trouwen hadden verteld. Waarop de

autoriteiten Fernandez aanklaagden

wegens 'het verspreiden van valse

geruchten'.

Zij zetten een rechtszaak in gang die

nu al meer dan 250 dagen rechtbank­

zittingen en honderdduizenden dollars

is gaan kosten. Fernandez is inmiddels

een goede bekende van mensenrech­

tenorganisaties als Amnesty Interna­

tional en H u m a n Rights Watch.

Volgens Ivan Wolffers, hoogleraar

cultuur en gezondheid aan de VU en

erepromotor van Fernandez, levert het

'actieonderzoek' van de Maleisische

een wezenlijke bijdrage aan de medi­

sche wetenschap. Wolffers: "In Azië is

migratie een van dé issu es van de laat­

ste tijd. J e kunt je als Europeaan maar

moeilijk voorstellen welke proporties

de mensenhandel daar inmiddels heeft

aangenomen. D e stroom van legale en

illegale werknemers heeft grote invloed

op de algehele gezondheid. J uist

migranten vormen een kwetsbare

groep die nauwelijks toegang heeft tot

goede voorzieningen en verstoken blijft

van goede voorlichting. Velen van hen

lijden aan aids. Er is meer onderzoek

nodig naar de positie van migranten

om een ziekte als aids te bestrijden."

Wolffers' onderzoeksgroep is vanaf het

begin verbonden aan CARAM­Asia. "Ik

werk liever met niet­gouvemementele

organisaties (ngo's) dan met universi­

teiten", stelt de hoogleraar. "Maar

weinig onderzoekers op de universitei­

ten zijn bereid om echt de wijken in te

gaan. Ngo's zijn veel beter op de

hoogte van wat mensen ter plekke

belangrijk vinden. Ik vind het leuk dat

het eredoctoraat nu eens niet gaat

naar iemand die duizend artikelen

heeft geschreven."

Voor Fernandez zelf bleek het een

grote schok om te horen dat ze een

eredoctoraat krijgt. "Dit is echt een

groot voorrecht", zo laat ze weten

vanuit Maleisië. "Ik heb zelf namelijk

nooit op een universiteit gezeten,

maar ben opgeleid als onderwijzeres."

Natuurlijk is ze vereerd dat haar werk

wordt erkend. Ze verwacht dat

CARAM­Asia nu serieuzer genomen zal

worden. Het eredoctoraat motiveert

haar nog meer om haar strijd voor

mensenrechten voort te zetten.

Hoe ze het volhoudt? "J uist door het

contact met de migranten zelf. Ik heb

de afgelopen dertig jaar veel geleerd

van de mensen uit de dorpen. Het is

dankbaar werk, als je een illegale

arbeidster kunt helpen die in een

vreemd land is misbruikt en niemand

anders heeft om op terug te vallen."

Ze houdt stug vol dat het onethisch is

om haar onderzoeksresultaten vrij te

geven. "Ik ben er heilig van overtuigd

dat op het gebied van mensenrechten

geen compromissen mogelijk zijn."

Huig Bartels/Amnesty Inten

Irene Fernandez: 'Het is dankbaar werk om illegalen t e helpen die op

niemand kunnen t erugvallen'

Op 24 oktober wordt op de vu een symposi­

um gehouden ter ere van Irene Fernandez,

met de titel Migration and health. Global deve­

lopment of economies, mobility of people ami tk

care for their well being Voor meer informatie

Patricia Bnnckman, 020­4448266.

tacten aan als Foias weer eens een

paspoort werd geweigerd om een con­

gres in het buitenland te bezoeken.

Maar in 1975 stierf Nicolescu en het

communistische regime drong steeds

verder zijn persoonlijke leven binnen.

Foias: "Toen ze het mijn twee doch­

ters op de middelbare school moeilijk

begonnen te maken, wist ik dat ik weg

wilde. In overleg met mijn vrouw nam

ik me voor om de eerste kans te grij­

pen die zich voordeed."

Dat werd drie jaar later, toen Foias

werd uitgenodigd voor een congres in

Helsinki. Foias diende een paper in

die hij samen had geschreven met de

dochter van Ceaucescu, ook een wis­

kundige. Foias glimlacht: "Dat heeft

ongetwijfeld geholpen bij het verkrij­

gen van mijn paspoort." Met de hulp

van Franse collega's vluchtte Foias

zonder visum naar Parijs. In hetzelfde

jaar nog werd hij benoemd tot hoogle­

raar wiskunde aan de Université de

Paris­Sud. Een jaar later volgde een

benoeming aan de Indiana University

in het Amerikaanse Bloomington. Op

het hoogtepunt van de Koude Oorlog

verleenden de Amerikaanse autoritei­

ten de wiskundige onmiddellijk een

vluchtelingenstatus. Zij zorgden er

ook voor dat zijn familie snel kon

overkomen.

worden als je wilt." Foias lacht. "Dez

ontkenning van het bestaan van een

klassenmaatschappij was een inzicht

dat door de communisten als zeer

'zondig' werd beschouwd."

Geïnspireerd door de nieuwe contac

ten slaagde Foias er ook in de struc­

tuurtheorie van operatoren, waarvan

hij een van de grondleggers was, ver

der te ontwikkelen. Operatoren zijn

abstracte versies van ingewikkelde dif

ferentiaal­ of integraalvergelijkingen

Foias ontwierp nieuwe modellen

waardoor de theorie bruikbaar werd

voor regel­ en meettechnieken in de

elektrotechniek en werktuigbouwkun

de. Op dit terrein werkt hij nauw

samen met wiskundigen aan de vu

De laatste twintig jaar verwierf Foias

ook wereldfaam door zijn wiskundigt

studies van het natuurkundige ver­

schijnsel van turbulentie. Dat blijkt

moeilijk te vangen in numerieke bere

keningen. Foias ontwierp hiervoor ea

mathematisch raamwerk, gebaseerd

op de vergelijking van Navier­Stokes

een oud wiskundig model uit de vloei

stofdynamica.

Binnenkort gaat Foias met pensioen.

al blijft hij wel actief als deeltijdprof

op de A M Universiteit van Texas

Behoefte om terug te keren naar Rof

menie heeft hij niet. Na de val van

Ceaucescu heeft hij een paar keei C4

moeder bezocht. "Sommige vluchte­

lingen zijn nostalgisch over hun \ad«

land", zegt Foias. "Ik ben dat niet

Roemenië lijdt nog steeds onder de

gevolgen van het communistische

bewind. Het gaat economisch erg

slecht." Wel ziet hij een lichtpunt)e

"In ieder geval krijgen de mensen

moed om openlijk te klagen over hu»

situatie. Dat geeft hoop."

Ciprian Foias:

uit de schaduw van het communisme

V^iprian Foias (1933) is geen weten­

schapper die zijn leven heeft gesleten

in de ivoren toren van de fundamente­

le wiskunde. Voor hem geen kloof tus­

sen 'zuivere' en toegepaste wiskunde.

De afgelopen veertig jaar bereikte hij

niet alleen belangrijke doorbraken op

het gebied van de theoretische wis­

kunde. HIJ ontwierp ook hij verschil­

lende wiskundige modellen die wor­

den gebruikt in de fysica, elektrotech­

niek en werktuigbouwkunde.

Foias zelf benadrukt dat hij zijn

wetenschappelijke kennis nooit zo had

kunnen verbreden als hij 22 jaar gele­

den niet had besloten om zijn geboor­

teland Roemenië te ontvluchten. Als

hoogleraar wiskunde aan de universi­

teit van Boekarest voelde Foias de

beklemmende repressie van het com­

munistische Ceaucescu­regime in de

zeventiger jaren alsmaar toenemen.

"Ze zetten je niet onder druk door

direct geweld uit te oefenen", legt

Foias uit. "Maar ze probeerden je op

allerlei manieren in te lijven in de

communistische partij."

T o t op zekere hoogte was Foias deze

druk wel gewend. Zij werd immers

uitgeoefend op elke Roemeen die een

functie van aanzien bekleedde en wei­

gerde zich te scharen in de communis­

tische gelederen. Gelukkig genoot

Foias de steun van zijn invloedrijke

leermeester in de mathematica, Miron

Nicolescu. Die wendde zijn vele con­

#W ^ ! , X > ^ * "%;

.41-

'tiv

D

Ciprian Foias: 'Na mijn vlucht uit Roemenië kwam ik eindelijk uit mijn isolement '

Anje Kirsch

' o o r de vlucht naar het westen ver­

anderde er veel voor Foias. Niet in de

laatste plaats op het wetenschappelijke

vlak. "Ik raakte uit mijn isolement. Ik

kon eindelijk in alle vrijheid reizen en

contacten leggen met andere weten­

schappers." HIJ betrad nieuwe terrei­

nen. Zo wierp hij zich samen met de

econoom Robert Becker op het toet­

sen van een wiskundig model voor de

Ramsey­theorie. Foias: "Deze econo­

mische theorie stamt uit de jaren

twintig. Het idee is simpel gesteld: als

je maar genoeg spaart en dat geld

goed investeert, dan kun je zo rijk

Op 18 en 19 oktober wordt er aan de \ i •"

Analysecongres gehouden ter ere van Cipn^

Foias Voor meer informatie:

www CS vu nl/~kaashyconfoias html

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen