Ad Valvas 2000-2001 - pagina 227

jdïALVAS 23 NOVEMBER 2000

PAGINA 7

Acht vragen over het Angelsaksische model

De schimmige wereld van

baclielors en masters

Vorige week heef t het

kabinet besloten wat

iedereen al aan zag

komen: het nieuwe onder­

wijsmodel met bachelors

en masters moet zo snel

mogelijk worden inge­

voerd in het hoger onder­

wijs. IVIaar hoe zit het nu

precies met het Angelsak­

sische systeem? Nog

steeds zijn er meer vragen

dan antwoorden. Komende

vrijdag houdt de VU een

studiedag over de invoe­

ring van de 'BaMa'­struc­

tuur. Als voorschot zet Ad

Valvas de problematiek

nog één keer uiteen.

*»' ^ ' ' I " » ' ^ ' ' » « ' » M I M I

M l ! ü.

Berend Vonk

Yvette Nelen

1. Waarom heeft H e r m a n s zo'n

haast om het Angelsak sische sys­

teem in te v o e r e n ?

De arbeidsmarkt wordt steeds intema­

tionaler en overal ter wereld groeit de

behoefte aan hoger opgeleiden. Tege­

lijkertijd neemt de concurrentie op de

hogeronderwijsmarkt toe. T o t nu toe

staat het Nederlandse hoger onderwijs

in het buitenland vrij hoog aange­

schreven. Hermans wil dat zo houden.

Nu de meeste Europese ministers van

Onderwijs hebben afgesproken om

overal het bachelor­mastersysteem in

te voeren, wil Hermans graag dat

Nederiand er als een van de eerste

landen bij is:

2. Er k omen dus nieuwe bachelor­

en mastertitels. Maar ook nu al

kunnen studenten die aan de u n i ­

versiteit afstuderen, z i c h m a s t e r

noemen. En studenten m e t een

diploma van de hogeschool h e t e n

in het buitenland al bachelor,

uaat er wezenlijk wel iets v e r a n ­

deren?

Inderdaad, er hoeft niet veel te veran­

deren, zeker niet voor hogescholen.

fJie blijven gewoon studies van vier

jaar aanbieden die opleiden tot bache­

lor. Daarbij krijgen zij de langver­

wachte erkenning voor de masterop­

Wdingen die zij nu al, los van hun

oacheloropleidingen, op eigen houtje

aanbieden.

och kan de invoering een goed

noment zijn om het hoger onderwijs

tfi herzien en inhoudelijk meer aan te

passen aan de internationale stan­

daard. Wat dat betreft hebben de uni­

^rsiteiten het meeste te bepraten.

Het onderwijs daar is altijd specialis­

"sch geweest. Je studeert Nederiands,

echten of economie, geen uitgebreide

'Combinatie van de vakken. De univer­

sitaire bacheloropleiding moet in prin­

cipe breder worden. Daarna kunnen

studenten zich specialiseren via een

masteropleiding, is het idee.

De vraag is nu: hóe breed moet de

bachelor's worden? Heel breed, naar

Amerikaans model? Dat is nu al te

zien op bijvoorbeeld het U trecht U ni­

versity College. Daar kunnen studen­

ten vakken volgen op vier afdelingen:

academische vaardigheden, sociale

wetenschappen, menswetenschappen

en exacte wetenschappen. Of volgen

de opleidingen een zogenaamd

OTaj'or/mmor­model, waarbij de student

kiest voor een hoofdvak met daarnaast

een groot bijvak? Of blijft een bache­

lor's toch specialistisch en wordt het

masterjaar een vanzelfsprekend ver­

volg?

3. Zowel hogescholen als universi­

teiten k rijgen bachelor­ en m a s ­

teropleidingen. Is er dan nog wel

verschil tussen de twee typen

onjjerwijs?

Het verschil tussen hogeschool en

universiteit is typisch Nederlands. Een

hogeschool is van oorsprong sterk

gericht op de beroepspraktijk. Een

universitaire opleiding is meer alge­

meen vormend en traint abstractere,

academische vaardigheden. Voorlopig

wil Hermans nog vasthouden aan het

onderscheid tussen wetenschappelijk

onderwijs en beroepsonderwijs. Alle

bachelor­ en masteropleidingen moe­

ten gekeurd worden. De minister wil

aparte keurmerken introduceren voor

WO en hbo. Een onafhankelijk orgaan

moet die gaan toekennen. Een com­

missie onder leiding van voormalig

WD­Kamerlid Jan Franssen zoekt uit

hoe.

Een belangrijk discussiepunt voor de

universiteiten is: hoe kunnen wo­

bachelors zich blijven onderscheiden

van hbo­bachelors? Want de bache­

loropleiding moet breder en korter

worden en toch academisch blijven.

D e laatste jaren gaan er steeds meer

geluiden op dat de verschillen tussen

universitaire en hbo­opleidingen klei­

ner worden. U niversiteiten stemmen

hun opleidingen steeds concreter af

op de arbeidsmarkt. Overigens stelt

ook Hermans nadrukkelijk dat de toe­

komst moet uitwijzen of het verschil

tussen hbo en wo zin blijft hebben.

4. E e n universitaire

bachelor's'

duurt m a a r drie jaar. Stelt de titel

' dan nog wel iets voor?

De faculteiten op de vu zijn hier nog

niet over uit. Voor sommige opleidin­

gen zal een bachelortitel zonder ver­

volg inderdaad niet zo aantrekkelijk

zijn. Kijk naar rechten of medicijnen.

Je wordt geen advocaat, rechter of arts

met alleen maar een bachelortitel. Die

opleidingen vragen zich serieus af of

het wel zin heeft om zich op te split­

sen in een bachelor­ en een masterfa­

se. Bij economie daarentegen is het

goed voorstelbaar dat een student na

drie jaar vertrekt naar het bedrijfsle­

ven.

5. M o g e n alleen de uitblink ers een

universitaire masteropleiding

g a a n volgen?

Elke masteropleiding moet zijn eigen

toelatingseisen opstellen. Het is de

vraag hoe streng men moet zijn.

Wordt er alleen gekeken naar de vak­

ken die studenten tijdens hun bache­

lor's gevolgd hebben of wordt er ook

geselecteerd op cijfers? De stuurgroep

die de de invoering van het Angelsak­

sische systeem op de VU voorbereidt,

adviseert om toch vooral te kijken

naar de vakken die een student heeft

gevolgd.

Het is de bedoeling dat de student

meer te kiezen krijgt. Hij kan na het

behalen van zijn bachelor's overstappen

naar een andere universiteit, in

Nederland of het buitenland. Ook een

switch van hbo naar universiteit moet

kunnen. De studenten die instromen

vanuit het hbo zijn voor de vu van

groot belang. Zij maken zo'n twintig

procent van de studentenpopulatie

uit. Maar de ene hbo­opleiding zal

beter aansluiten op een universitaire

masteropleiding dan de andere. Over

het vergemakkelijken van de door­

stroom moet goed worden nagedacht.

6. H o e lang duurt een universitai­

re

master's?

Ook dat moeten universiteiten zelf

gaan bepalen. Het liefst willen zij zelf

masteropleidingen van twee jaar, net

als in het buitenland. Maar hiervoor

stelt Hermans geen extra geld ter

beschikking. D u s het ligt het meest

voor de hand dat alfa­ en gammastu­

dies, die nu vier jaar duren, een mas­

ter's van één jaar krijgen, bovenop een

driejarige bachelor's. Als zij een langere

vervolgopleiding willen, moeten zij \

financiering van buitenaf zoeken.

Bètastudies duren nu vijf jaar. Zij

kunnen zich een master's van twee jaar

veroorloven. Hermans wil trouwens

wel extra geld geven aan zogenaamde

topmasteropleidingen, vervolgoplei­

dingen voor uitmuntende studenten.

Dat roept ook weer vragen op, want

welke opleidingen komen hiervoor in

aanmerking?

7. D e overheid geeft de universi­

teiten nu nog geld voor elk

gehaald doctoraaldiploma (oftewel

een m a s t e r d i p l o m a ) , Loopt een

universiteit strak s geld m i s , als

een student na zijn bachelor's

overstapt naar een andere univer­

siteit?

Dat zou universiteiten danig ontmoe­

digen om het Angelsaksische systeem

in te voeren. Hermans heeft daarom

bepaald dat zij voortaan ook geld krij­

gen voor het bachelordiploma. Maar

ze krijgen per saldo niet meer dan nu.

De minister moet dus nog uitrekenen

hoeveel geld universiteiten krijgen

voor bachelordiploma's en hoeveel

voor masterdiploma's. Dit zal invloed

hebben op de strategie die universitei­

ten zullen volgen. Heeft het meer zin

om zich te 'specialiseren' in het bach­

elordiploma of juist in het master­

diploma?

De Landelijke Studentenvakbond

(LSvb)is bang dat financiering van het

masterjaar bij toekomstige bezuinigin­

gen als eerste zal sneuvelen. Dan zul­

len de masterstudies dure opleidingen

worden die niet meer voor iedereen

toegankelijk zijn. Die angst is niet

ongegrond. Hermans liet zich in een

werkbespreking al eens ontvallen dat

hij zich kon voorstellen dat hij in eco­

nomisch moeilijke tijden de master's er

als eerste "uit zou doen".

8. H o e m o e t het m e t de prestatie­

beurs in het b a c h e l o r ­ m a s t e r m o ­

del? Stel dat een student na zijn

bachelordiploma gaat werk en,

verliest hij dan zijn vierde jaar?

In principe niet, maar minister Her­

mans moet nog beter nadenken over

aanpassing van het stelsel. Dat is nu

erg ingewikkeld. Een student heeft

immers een diploma nodig om zijn

beurs te kunnen omzetten van een

lening in een gift. Dat kan zowel met

een bachelor­ als met een masterdi­

ploma, maar van Hermans mag het

maar één keer, anders kost de operatie

te veel geld.

Dus moet een student waarschijnlijk

kiezen als hij zijn bachelor's gehaald

heeft: of hij stopt, vergeet dat vierde

jaar en laat zijn lening omzetten in

een gift, of hij gaat zijn vierde jaar

opmaken voor zijn master's en wacht

met omzetten. In het laatste geval

moet hij al wel na twee jaar beginnen

zijn studieschuld af te lossen. Het is

dus het aantrekkelijkst om in één keer

door te studeren. De Lsvb vindt dat

het stelsel daarmee de keuzevrijheid

van studenten beperkt. Een student

moet na drie jaar zeker weten of hij

wel of niet een master's gaat halen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen