Ad Valvas 2000-2001 - pagina 512

AD VALVAS 12 APRIL 2001

PAGINA 4

ïï^ê'

fir

Ad Valvas - doodspecial

Het blijft tobben met de dood

Op een universiteit is de dood door-

Dat was makkelijker gezegd dan

schedel zit? Niemand waarschijnlijk.

daar dat we - enkele weken geleden

teitsblad hoort natuurlijk ook een

gaans op een prettige afstand te hou-

gedaan. De patholoog die hij bena-

Maar goed, we wilden een plaatje en

al - besloten om eens flink over de

reportage over de eerste keer dat

den. Studenten zijn gemiddeld zo

derde, was erg huiverig. De garantie

tekenden daarom snel. Zonder ver-

dood uit te pakken. N u komende

geneeskundestudenten zelf m een

jong dat ze nog een heel leven voor

dat het ging om een illustratie bij

der veel te vragen, want dat kun je

vrijdag het beroemdste sterfgeval uit

levenloos lichaam moeten snijden,

zich hebben. Medewerkers verlaten

een artikel over wetenschappelijk

vaak maar beter niet doen bij iets dat

de wereldgeschiedenis wordt herdacht.

Het geeft andere studenten de kans

de instelling ruim voordat ze de

onderzoek was niet voldoende om

in de taboesfeer zit.

k o m t / l d Valvas met een special.

om mee te kijken op een moment

datum bereiken waarop ze volgens

hem gerust te stellen. Ook de toezeg-

Dat de dood nog steeds een taboe is.

Door flink in de dood te duiken.

waarover veel gesproken wordt.

de statistieken overlijden.

ging dat de foto niet door andere

is wel duidelijk. Sinds enkele jaren

hebben we dingen naar boven

Maar het oorspronkelijke enthousias

Als er eens iemand doodgaat, dan is

media gebruikt zou worden, voldeed

zijn op bijna alle televisiezenders de

gehaald die normaal verborgen blij-

me van de redacteur voor dit onder-

hij of zij veel te vroeg gestorven,

niet. Zwart op wit eiste hij de garan-

meest vergaande ingrepen in het

ven. Zonder onze enquête (pagma

werp sloeg al snel om m hetzelfde

zoals dat heet. In een relatief kleine

tie dat Ad Valvas de anonimiteit van

menselijk lichaam te volgen. Beval-

10 en 11) wisten we nu bijvoorbeeld

ongemakkelijke gevoel waar ook de

gemeenschap is dat nieuws. Voor

de voormalige eigenaar zou waarbor-

lingen, hartoperaties, nieuwe heu-

niet dat meer dan eenderde van de

eerstejaars geneeskunde zelf door-

een in memoriam van een student of

gen.

pen; alles komt close-up in beeld.

vu-studenten ooit aan zelfmoord

heen moeten bijten. Ook al benader

vu-medewerker is daarom altijd wel

Het was een vreemd verzoek.

Voorwaarde daarbij is dat het gaat

gedacht heeft. Als de steekproef

je het snijpracticum als een journalis-

een plek in Ad Valvas te vinden.

Naruuriijk begrijpt iedereen dat

om levende mensen. Als een lichaam

representatief is, hebben zelfs zeven-

tieke buitenstaander, de dood blijft

O m op een andere manier de dood

familieleden geschokt zullen zijn als

niet meer functioneert, gaat de

honderd vu-studenten wel eens een

de dood en daarmee ook een beetje

in de krant te krijgen, is lastig. Dat

ze plotseling het lichaam dat opa of

camera uit. Lijken dienen enkel als

poging ondernomen. Geruststellend

afschrikwekkend.

bleek vorige week weer toen we een

oma ter beschikking stelde aan de

rekwisiet in nieuws- en actualiteiten-

daarentegen is dat uit vu-onderzoek

fotograaf op pad stuurden met de

wetenschap in een universiteitsblad

programma's, detectives en thrillers.

blijkt dat oude mensen veel minder

opdracht om een afbeelding van her-

terug zien. Maar dit leek overdreven.

Dat iets een taboe is, mag natuurlijk

aan de dood denken dan jongeren

senen te maken, als illustratie bij een

Hoeveel mensen herkennen h u n

geen reden zijn om het te negeren.

(pagina 6).

artikel over Alzheimer-onderzoek.

dierbaren aan wat er letterlijk in h u n

Zeker niet voor een journalist. Van-

In een doodspecial van een universi-

1

Acht

vragen over

de dood

Wanneer is iemand dood?

Het is te kort door de bocht om te zeggen dat

iemand dood is als het hart niet meer klopt.

Als de hersenen met meer werken, maar het

hart nog wel, is iemand toch dood. Hersendood is dus hetzelfde als dood.

"Als een EEG, dat de hersenactiviteit weergeeft, vlak is en er dus geen hersenfuncties

meer worden waargenomen, ben je je absoluut

nergens meer van bewust", onderstreept professor Philip Scheltens, cognitief neuroloog

aan het VU Medisch Centrum. Bij iemand die

hersendood is, kunnen organen worden weggenomen voor transplantatie. Iemand kan hersendood zijn wanneer hij is gereanimeerd en

vervolgens in coma is geraakt. De kans dat

iemand bijkomt uit een coma is bijna nihil.

Weimoed visser

^ÊJI Wanneer mogen iemands organen uit zijn

lichaam worden gehaald?

"Dat mag alleen wanneer klinische hersendood is vastgesteld middels een aantal testen,

zoals een EEG", vertelt donatiefunctionaris

Hans Ferron van het vu Medisch Centrum.

Ondanks alle indianenverhalen is het niet waar

dat mensen nog half leven wanneer hun organen eruit worden gehaald. "Als er een hele

kleine kans is dat iemand ooit weer beter kan

worden, zullen we daar alles aan doen en

nooit overgaan tot donatie", verzekert Ferron.

Bij een potentiële donor moet het hart echter

nog wel functioneren, omdat organen anders

met worden doorbloed en meteen afsterven.

3

Wat IS een lijk waard?

"Er zit natuurlijk een hoeveelheid calcium,

fosfor en andere stoffen in een mensenlichaam, maar de waarde daarvan valt in het

niet vergeleken bij die van gouden tanden en

pacemakers^', vertelt toxicologieprofessor Nico

Vermeulen. T o c h zijn ook die dingen niets

waard, omdat je er mets mee mag. "In de

Nederlandse wet staat namelijk dat zelfs de

nabestaanden geen aanspraak mogen doen op

onderdelen van het lichaam behalve om deze

te cremeren of begraven. Alleen ten behoeve

van de medische wetenschap mag een lijk

worden ontleed. Dat betekent dus dat je ook

als nabestaande van gouden tanden moet

afblijven."

'éjM

4

Hoe lang duurt het voordat een lijk is

vergaan? Wat vergaat het eerst? Wat het laatst?

In Nederland geldt een grafrust van tien jaar,

wat betekent dat je pas na tien jaar een graf

mag ruimen. "Dat is ook ongeveer de tijd die

nodig is om een lijk te laten vergaan", vertelt

Walter Carpay, van uitvaartonderneming D e

Ode. "Na tien jaar is er nog wat over van de

botten en de kleren, maar het vlees is vergaan.

Het vlees vergaat het snelst, daarna de haren

en de nagels en dan pas botten en kleren.

Maar het maakt wel uit in wat voor grond een

lijk ligt. Bij zuurstofrijke grond gaat het sneller."

5

op welke leeftijd gaat een kind beseffen

dat het sterfelijk is?

"Als een kind de dood niet van dichtbij meemaakt, gaat het pas op acht- of negenjarige

leeftijd beseffen dat de dood een onomkeerbaar proces is en dat ook hij een keer dood zal

gaan. Zes- of zevenjarigen geloven vaak nog

dat de dood alleen iets is voor oude mensen.

En nog jongere kinderen denken dat ze

onsterfelijk zijn en dat de dood niet onomkeerbaar is", vertelt kinderpsycholoog Mark

Meerum Terwogt. "Jonge kinderen denken

dat ze door maar niet dood te willen, ook niet

dood zullen gaan. Dit is overigens anders bij

kinderen die de dood van dichtbij hebben

meegemaakt, bijvoorbeeld doordat een broertje of zusje aan wiegendood is gestorven. Ook

jonge kinderen die een terminale ziekte hebben, beseffen al vaak dat ze doodgaan, maar

zijn daar vaak maar weinig bang voor. Angst

voor de dood is typisch iets voor volwassenen."

6

Weet een dier van zichzelf dat het

Volgens biologieprofessor Manfred Gahr kunnen de meeste dieren niet weten dat ze doodgaan, omdat hun lichaam geen verouderingsproces meemaakt. "Vissen en insecten sterven

op een gegeven moment na de paartijd, maar

worden niet lichamelijk bejaard, zoals veel

zoogdieren." Ook van de zoogdieren betwijfelt

Gahr of ze het concept dood kennen. "Misschien de grote apen, maar het is moeilijk om

hier onderzoek naar te doen. Wat we wel

weten is dat sommige dieren uit hun doen zijn

als hun sociale partner doodgaat. Aan honden

kun je het bijvoorbeeld heel duidelijk merken

wanneer hun baasje is overleden, maar hoogstwaarschinlijk hebben zij de mogelijkheid dat

hun baas zou kunnen overlijden, niet voorzien."

Redactie Ad Valvas

7

Is het idee van leven na de dood univened

menselijk?

Dat IS volgens professor culturele antropologie

Hans Tennekes niet het geval. "In het oude

testament bijvoorbeeld dacht men vooral

'dood is dood', hoewel er op sommige plaatsen een idee van leven na de dood doorschemert. Jezus spreekt zich heel duidelijk uit voor

het geloof in een leven na de dood, maar dat

was in die tijd lang niet onomstreden. In

andere culturen zijn voorouders vaak nog wel

ergens en moet je ze ook vereren en te vriend

houden, maar ze vervagen naarmate ze langer

dood zijn."

Tennekes vindt dat ook niet alle ideeën over

leven na de dood met elkaar te vergelijken

zijn. Reïncarnatie is compleet iets anders dan

het leven na de dood in de christelijke of islamitische opvatting. "De hemel is positief,

maar het oude idee van reïncarnatie is dat

helemaal niet. Daar is het eerder negatief dat

je weer een leven op aarde moet gaan leiden"

8

Wat kost een begrafenis of crematie

gemiddeld?

"Meestal tussen de zes- en tienduizend gulden", vertelt uitvaartondernemer Walter Carpay. "Een begrafenis en crematie zijn onge\ee'

even duur, maar als je bij een begrafenis nog

een graf moet kopen, ben je duurder uit. Dat

kost in Amsterdam zo'n 2000 gulden voor

twintig jaar. Sommige begrafenissen zijn veel

duurder dan tienduizend gulden. Vooral

advertenties in landelijke dagbladen kosten

veel geld en veel mensen maken een begrafenis of crematie zelf duur. De kosten zitten

meestal niet in de kist, die kost tussen de achi-j

honderd en 2400 gulden. Tenzij je een handbeschilderde kist van een bekende kunstenaar

wilt natuurlijk."

\

AD

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen