Ad Valvas 2000-2001 - pagina 444

AD VALVAS 15 MAART 2001

PAGINA 4

De spanning tussen archeoloog en bulldozer

Wie een weg, spoorlijn of woonwijk wil bouwen, moet sinds

kort eerst archeologisch onderzoek te laten doen. Dat gaat

nog lang niet altijd goed. 'Ik ken intussen alle typen graaf­

machines en de schade die ze aanrichten', vertelt René

Isarin, als fysisch geograaf betrokken bij het archeologisch

onderzoek op het traject van de Betuwelijn en de HSL­Zuid.

Op het symposium Leve(n) de aardwetenschappen? van

studievereniging Geovusie hield Isarin vorige week vrijdag

een lezing over het spanningsveld tussen archeologie en

projectontwikkel i ng.

Weimoed Visser

Het zijn gouden tijden voor archeolo­

gen. Was archeologie tot een paar jaar

geleden een studie waarmee je werd

opgeleid voor de bijstand, momenteel

is er een tekort aan archeologen. Ook

naar geologen met archeologische

kennis, zoals Isarin, is veel vraag. Zij

helpen archeologen onder meer bij het

dateren van vondsten, door naar de

grondlagen te kijken. De vu begint

volgend jaar zelfs een aparte opleidmg

in deze richting, de studie geoarcheo­

logie.

De groeiende vraag is een gevolg van

het Verdrag van Malta, dat voor­

schrijft dat bij elk groter bouwproject

eerst de ondergrond moet worden

onderzocht op bodemschatten. Het

verdrag is al in 1992 gesloten, maar

wordt pas dit jaar officieel van kracht.

In het Verdrag van Malta staat dat

degene die de bodem gaat aantasten,

het archeologische onderzoek moet

betalen.

Grootschalige bouwprojecten, zoals de

Betuwelijn en de Hogesnelheidslijn,

hebben de vraag naar archeologen nog

vergroot. De Betuwelijn wil goede sier

maken met de archeologische opgra­

vingen. Isarin: "Ze brengen een beetje

de boodschap over van 'we halen dan

misschien het hele landschap o,ver­

hoop, maar we halen wel unieke

archeologische schatten naar boven."

Op de trace's hebben Isarin en zijn

vondsten bij de Betuwelijn komt in

september een tentoonstelling in de

Kunsthal in R otterdam.

Toch moeten bouwers er nog aan

wennen om rekening te houden met

de archeoloog. "Als een graafmachi­

'Van de projectontwikkelaars kregen

de gravers tot voor kort vaak de opdracht

om een vondst niet te melden'

collega's de aflopen jaren interessante

vondsten gedaan: de oudste mens die

in Nederland (zo'n 7000 jaar oud)

werd gevonden bij Hardinxveld­Gies­

sendam kreeg de toepasselijke naam

Trijntje. Verder werden er mammoet­

resten gevonden bij Alblasserdam en

een neoiithische boomkano. Van de

nist op een b o m uit de Tweede

Wereldoorlog stuit, is meestal wel dui­

delijk dat deze eerst moet worden ont­

manteld voordat er kan worden door­

gegraven. Maar bij een antieke scherf

of resten van een mammoet bestaat er

geen explosiegevaar. D a n kregen gra­

vers tot voor kort vaak de opdracht

om het niet te melden", vertelt Isann.

Maar het is volgens hem een misvat­

ting dat bulldozerchauffeurs niet van

archeologie houden. "Ze hebben thuis

vaak hele verzamelingen van dingen

die ze niet wilden ondergraven. Het

zijn meestal h u n bazen, de projectont­

wikkelaars, die hun planning in de

war zien lopen en de chauffeurs daar­

om laten doorgaan." Hij laat dia's

zien van een afgegraven vlakte op het

traject van de Betuwelijn. "Hier kwa­

men we dus te laat en moesten we in

ongeveer een halve meter grondwater

nog redden wat er te redden viel."

Isarin denkt dat de projectontwikke­

laars vanzelf wennen aan de toegeno­

men rol van de archeoloog. "Over een

aantal jaren is het archeologisch

onderzoek gewoon een begrotings­

post, net als bijvoorbeeld milieukun­

dig onderzoek of het verwijderen van

bommen. Maar er zal natuurlijk altijd

een spanningsveld blijven tussen

archeologen en bouwers."

DE MANNEN VAN ANDERHALF MILJOEN (4)

Ingezonden Mededeling

C haften

.

^;

^""""" f^"

tof ie

blaren

De wetensctiap is dringend

op zoek naar jonge onder­

zoekers met verfrissende

ideeën. Daarom verstrekt

de onderzoeksorganisatie

NWO vanaf dit jaar subsi­

dies van anderhalf miljoen

aan veelbelovende talen­

ten. In heel Nederland kre­

gen 43 onderzoekers een

voorstel voor de 'vernieu­

wingsimpuls' goedgekeurd,

op de VU vielen zes man­

nen in de prijzen. Deze

week vertelt sociaal psy­

choloog Sander Koole wat

hij met het geld gaat doen.

Bb^.^fa8

Vingers

ÏM

2 4 uur per d a g supersnel chatten/

emaileri;. surfen e n Internetten v a n u i t d e

grootste Internet cafés ter vsrereld.

easyEverything

'

'orid's largest Internet cafés

In Amsterdam @ Reguliersbreestraat (Rem brandtplein)

en @ Damrak (Centraal Station)

4k wil grote, existentiële vragen onderzoeken'

Dirk de Hoog

"Ik hou ervan grote vragen aan te

pakken. Vragen die draaien om de zin

van het leven en hoe mensen beteke­

nis geven aan hun bestaan", vertelt

Sander Koole (29). De komende vijf

jaar mag de sociaal psycholoog met

anderhalf miljoen gulden een door

hemzelf bedachte 'grote vraag' gaan

onderzoeken. Hij gaat met experimen­

ten in het laboratorium bekijken hoe

internalisering bij mensen werkt. Psy­

chologen gebruiken deze term voor

het proces waarbij mensen opvattin­

gen en oordelen uit hun sociale omge­

ving zo sterk in zich opnemen, dat die

onderdeel gaan uitmaken van hun

eigen identiteit.

"ledere psycholoog is ervan overtuigd

dat het zich eigen maken van allerlei

normen en waarden erg belangrijk is

voor de vorming van een persoonlijk­

heid. Toch onderzoeken maar weinig

wetenschappers hoe zulke processen

verlopen. M e n vindt het begrip te

vaag, te theoretisch en te speculatief.

De term internalisering ligt een beetje

in dezelfde taboesfeer als de psycho­

analyse", verklaart Koole.

Zijn onderzoek is vernieuwend omdat

hij twee tot op heden nogal botsende

tradities probeert samen te voegen.

Enerzijds is dat de Freudiaanse tradi­

tie, die al analyserende op speculatie­

ve wijze antwoord tracht te geven op

grote zijnsvragen, zoals wat de mens

tot een uniek, zelfdenkend wezen

maakt. Anderzijds is er de empirische

stroming, die vindt dat wetenschap­

pers door hele precieze experimenten

feiten moet vaststellen. Oftewel meten

is weten.

"Die laatste stroming heeft geweldige

technieken ontwikkeld. Alleen onder­

zoeken ze vaak nogal detaillistische

vragen. Ik wil de uitdaging aan om

met die empirische technieken grotere

vragen aan te pakken", aldus de soci­

aal psycholoog.

Koole beschouwt het proces van inter­

nalisering als een van de belangrijkste

thema's binnen de psychologie.

"Internalisering vormt het snijvlak

tussen individu en samenleving. Ener­

zijds draagt het bij aan de vorming

van de eigen persoonlijkheid en maakt

het de mens tot een individu. Ander­

zijds zorgt internalisering ervoor dat

mensen allerlei opvattingen uit een

soort automatisme met anderen delen.

Dat maakt mensen ook tot sociale

wezens, tot onderdeel van een groep."

De psycholoog gaat nu onderzoeken

welke mensen voor iemand een

belangrijke rol spelen bij intemalisatie.

Dat zijn natuurlijk de vader, moeder

en andere naaste verwanten. Maar

Koole heeft een experiment bedacht

om in het laboratorium te kijken

welke mensen nog meer een belangrij­

ke rol bij internalisering spelen. D e

hypothese is dat proefpersonen eerder

opdrachten accepteren van mensen

die veel lijken op personen die belang­

rijk zijn geweest bi) hun persoonlijk­

heidsvorming.

Voorbeelden van deze hypothese ziet

Koole regelmatig om zich heen.

"Neem het experiment van Marok­

kaanse vaders die in Amsterdam­

West 's avonds de straat op gaan om

toezicht te houden. Het idee daarach­

ter is dat Marokkaanse jongeren zich

meer van Marokkaanse vaders aan­

trekken dan van Nederlandse. Als dat

zo is, heeft dat met internalisering te

maken."

Dat er nauwelijks vrouwen hoge posi­

ties binnen de wetenschap vervullen

(slechts één vrouw veroverde een van

de 43 vemieuwingsbeurzen), hangt

volgens Koole wellicht ook met inter­

nalisering samen. Moeders en andere

vrouwen spelen tenslotte een belang­

rijke rol bij de mtemalisatie van aller­

lei waarden bij meisjes. "Doordat er

in de wetenschap weinig vrouwen

meedraaien, vinden studentes veel

minder mogelijkheden tot identificatie

op de universiteit dan jongens en zul­

len ze zich minder aangetrokken voe­

len tot de wetenschap. Een boel capa­

bele vrouwen aanstellen, zoals onlangs

de faculteit R echten deed, lijkt me

dan ook een verantwoorde maatregel)

hoewel ik dan zelf helaas minder kans

maak ooit nog hoogleraar te worden

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen