Ad Valvas 2000-2001 - pagina 303

AD VALVAS 11 JANUARI 2001

PAGINA 7

Psychologische tests worden steeds belangrijker voor

mensen die op zoek zijn naar

een baan of een leuke opleiding. Zelfs kinderen op de

basisschool moeten er soms

al aan geloven. Arbeidspsycholoog Nico Bleichrodt wil

dat er voorzichtiger wordt

omgegaan met de testresultaten als het om allochtonen

gaat. Samen met andere

onderzoekers schreef hij

hierover een boek.

Allochtonen van de tweede generatie scoren betere cijfers dan hun ouders

Mare de Haan/ Hollandse Hoogte

Psychologische tests benadelen allochtonen nog steeds

Van welk dier wordt spek gemaakt?

Dirk de Hoog

De vraag of psychologische tests net

zo goed bruikbaar zijn voor allochtonen als voor autochtonen houdt de

deskundigen in Nederland al lange

tijd bezig Al m 1990 concludeerden

het Landelijk Bureau Racismebestrij

ding en het Nederlands Instituut van

Psychologen dat de meestgebruikte

tests door hun etnocentrische inhoud

slechts beperkt toepasbaar zijn bij

allochtonen

Discussies over dit onderwerp zijn

vaak heftig verlopen Zo haalde d n e

jaar geleden de Volkskrant het woord

racisme uit de kast toen vu-promovendus Jan te Nijenhuis m zijn proefschrift vermeldde dat allochtonen die

machinist of conducteur wilden worden, gemiddeld aanzienlijk lager

scoorden op intelligentietests dan

autochtone sollicitanten

Nico Bleichrodt, hoogleraar arbeidsen personeelspsychologie aan de vu,

heeft recentelijk samen met zijn Tilburgse collega Fons van de Vijver de

resultaten van het cross-cultureel psychologisch onderzoek dat m de afgelopen jaren in Nederland heeft plaatsgevonden, te boek gesteld In de bundel

Diagnostiek bij allochtonen, mogelijkheden en beperkingen van psychologische

tests behandelen ongeveer vijftien

onderzoekers allerlei aspecten van het

testen van allochtonen

Over een aspect van cross-cultureel

testgebruik zijn alle deskimdigen het

in elk geval eens, stelt Bleichrodt

Cultuurvnje psychologische tests

bestaan niet en zullen ook nooit ontwikkeld worden " Als voorbeeld haalt

hl) 'conformisme' aan, een aspect dat

m veel persoonlijkheidstests aan de

orde komt "In de westerse cultuur

ziet men conformisme vaak als een

negatieve eigenschap, terwijl het m

allerlei andere culturen juist als positief wordt gezien Bij andere aspecten,

zoals 'onafhankelijkheid' en 'assertiviteit', IS juist het omgekeerde het geval

Uus hoe waardeer je deze scores van

bijvoorbeeld iemand van Turkse

afkomst'"

Soms staan er volgens Bleichrodt ook

uiterst cultuurgevoelige stellmgen m

de tests Zo luidt een van de eerste

stellingen uit de meestgebruikte persoonhjkheidsvragenlijst 'als je vader

en moeder oud worden, heb je de

plicht voor ze te zorgen ' De ant

woordcategorieën zijn ja, nee, of weet

met "Voor mensen uit westerse landen is dit minder vanzelfsprekend dan

voor mensen uit sommige met-westerse culturen Veel allochtonen zullen

dus anders reageren dan autochto

nen", aldus Bleichrodt Een ander

voorbeeld van een vraag waarbij de

culturele achtergrond een rol speelt is

'van welk dier wordt spek gemaakt''

Veel Turkse en Marokkaanse kinderen hebben door hun religie nog nooit

spek gezien of gegeten D u s zullen ze

minder snel het goede antwoord

weten

rad maakt de minste omwentelingen

per m i n u u t ' ' Daarnaast staat een

plaatje van d n e tandwielen die in

elkaar draaien "Rad en omwenteling

zijn moeilijke woorden voor mensen

voor wie Nederlands met de moeder

taal IS Je meet dus niet zozeer het

technisch inzicht, als wel de mate van

beheersmg van het Nederlands", aldus

Bleichrodt Hij wijst erop dat testresultaten van allochtonen over het

algemeen beter worden naarmate de

mensen langer in Nederland wonen

Ook speelt de leeftijd waarop ze hierheen kwamen een belangnjke rol

Onderzoek toonde bijvoorbeeld aan

dat kinderen die al voor hun zevende

jaar in Nederland verbleven, hogere

scores haalden op een mtelligentietest

dan kinderen die na hun zevende jaar

hierheen emigreerden "Bij de interpretatie van scores van allochtonen

moet je dus altijd rekening houden

met hun voorgeschiedenis en culturele

achtergrond Meet je bij het afnemen

van een mtelligentietest werkelijk

Dat dat werkt hebben bijvoorbeeld de

Pion-trajecten bewezen Autochtone

en allochtone kandidaten hadden vijf

jaar nadat de trajecten waren afgerond

vergelijkbare banen Wel hadden

allochtonen meer moeite moeten doen

om uiteindelijk een vaste aanstelling te

fcnjgen Blijkbaar moesten werkgevers

eerst wennen aan de komst van

allochtonen in hun bedrijf', zegt Bleichrodt

Blokken

ben zulk speelgoed met", aldus Blei

chrodt Ook taalvaardigheid speelt een

belangrijke rol "Het komt nogal eens

voor dat kinderen met een Turkse of

Marokkaanse achtergrond thuis geen

Nederlands spreken en met naar

Nederlandstalige televisieprogramma's

kijken "

Op grond van deze gegevens vindt

Bleichrodt dat niet alleen de testresultaten de doorslag moeten geven over

de verder te volgen opleiding "Je kan

natuurlijk zeggen dat deze kinderen

op grond van toetsresultaten niet

geschikt zijn voor een vwo opleiding,

maar je kan ook zeggen dat het huidige onderwijs nog onvoldoende is afgestemd op de multiculturele leerlingenpopulatie Als je ziet dat m de vier

grote steden ongeveer de helft van de

kinderen uit het basisonderwijs een

allochtone herkomst heeft, denk ik dat

ook het onderwijs zich nog meer moet

aanpassen aan de gewijzigde situatie

Test- en toetsuitslagen, met name van

allochtone kandidaten, moeten zeer

zorgvuldig worden geïnterpreteerd en

niet alleen maar gebruikt worden als

absoluut criterium voor het al dan

niet volgen van een opleiding of toelating tot een bepaalde baan Testresultaten kunnen vooral ook worden

gebruikt om aan te geven welke specifieke ondersteuning en begeleiding

iemand nodig heeft om met succes

een opleiding of een baan aan te kunnen " Bleichrodt hoopt dat zijn boodschap niet aan dovemansoren is

gericht "Tests spelen een steeds

belangnjker rol bij selectie voor een

opleidmg of baan Ik durf de stelling

aan dat heel wat psychologen bij

bureaus voor werving en selectie op

z'n zachtst gezegd met altijd even deskundig omgaan met het testen van

allochtonen "

Uit veel onderzoeken blijkt dat allochtonen gemiddeld tien tot vijftien punten lager scoren op de traditionele

intelligentietests m vergelijking met

Moedertaal

autochtonen Dit geldt vooral voor de

zogenoemde eerste generatie De

Bleichrodt zelf heeft veel ervaring met

gemiddelde scores op intelligentietests

het ontwikkelen van selectieproceduvan tweedegeneratieallochtonen zijn al

res voor allochtonen Smds 1987 is hij

veel hoger en wijken bij sommige tests

betrokken bij het omscholen van

nauwelijks meer af van de gemiddelde

werkloze, hoogopgeleide allochtonen

scores van autochtonen

tot informaticus m het zogeheten

Ook bmnen de Nederlandse allochtoPion-project In eerste instantie lukte

nenpopulatie

het binnen dit prozijn er grote ver

ject met om

schillen Doorgeschikte allochtodat Sunnamers

nen te selecteren

over het alge

Ze scoorden onvol'Ik durf de stelling aan dat heel wat psychologen bij

meen minder

doende op de voor

problemen hebwesterse populaties

bureaus voor werving en selectie op z 'n

ben met de taal,

ontwikkelde toelazachtst gezegd met altijd even deskundig omgaan met

scoren ze op

tingstests Bleich

sommige tests

rodt ontwierp een

het testen van allochtonen'

hoger dan Turaangepaste selectieken en Marokkaprocedure, waarnen

door allochtonen

wel konden instroOndanks dat de

men in de trajecten

tweede generatie

en de opleidmg met succes konden

het beter doet, blijven vooral Marokiemands intelligentie of meet je ook

voltooien

kaanse en Turkse kinderen gemiddeld

de mate van integratie in de Nederlager scoren op de bekende Cito-toets

landse samenleving, de mate van

Bleichrodt stond ook aan de wieg van

voor emd basisonderwijs "Allochtone

scholing of de beheersing van de

het Nederlands Onderzoekscentrum

kinderen leren ongeveer vanaf de

taal'"

Arbeidsmarkt en Allochtonen Dit

geboorte met blokken te spelen, puzBleichrodt is het dan ook met eens

centrum adviseert mstellmgen en

Nico Bleichrodt en Fons de Vijver (red ),

zels te maken en plaatjes aan te wijzen

met de stelling van onderzoeker Jan te

bednjven bij de werving en selectie

Diagnostiek bij allochtonen Zwets Zeitlinger,

m boeken Dat is een perfecte voorbeNijenhuis die inmiddels aan de Univan allochtonen en ontwikkelt multiƒ47,50 ISBN 90 2651673 8

reiding op het maken van intelligenversiteit van Amsterdam werkt Op

culturele selectietests Het centrum is

tietests Veel allochtone kmderen hebgrond van zijn onderzoek concludeermomenteel een zelfstandig onderde T e Nijenhuis dat de traditionele

zoeksinstituut van de v u waar ruim

(Ingezonden mededeling)

selectieprocedure wel eerlijk en effitien mensen werken

cient is bij het selecteren van allochto"Het probleem bij veel selectietests zit

ne kandidaten Bleichrodt "Wanneer

mmder in de partijdigheid van sommije echt op een eerlijke manier kandige vragen dan in bepaalde factoren die

daten wilt onderzoeken en selecteren,

de gehele test betreffen, zoals ingewikDonderdag 18 januari om 11 00 uur zal de geluidsinstallatie van het

moet je ook aspecten meewegen als

keld taalgebruik", is de ervaring van

mate van testervanng, beheersmg van

Bleichrodt Hij laat een aantal voorHoofdgebouw worden getest Bij deze test zal het ontruimingsignaal

de taal, mate van integratie, verblijfsbeelden zien uit een test die geacht

klinken en daarna een tekstbencht Dit wordt eenmaal herhaald Het gaat

duur m Nederland en opleidingsniwordt technisch mzicht te meten De

met om een oefening uitsluitend een test van de omroepinstallatie

veau "

eerste, dus makkelijkste vraag is 'welk

Test omroepinstallatie Hoofdgebouw

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen