Ad Valvas 2001-2002 - pagina 279

AD VALVAS 1 0 JANUARI 2 0 0 2

PAGINA 7

Antropologiestudente deed veldwerk in afgelegen Bhutanees bergdorp

Liever wilde varkens dan vlooien Verder dan Akke Boere uit de bewoonde wereld is geweest, kan bijna niet: het himalayastaatje Bhutan is al vrijwel onbereikbaar, omdat het normaal gesproken alleen reizigers toelaat die tweehonderd dollar per dag spenderen. De vijfdejaars antropologiestudente zat ook nog eens in het meest afgelegen stuk van Bhutan, op drie dagen loopafstand van de weg, een dag rijden van de hoofdstad Thimbu. We moed Visser Akke Boere (27) is een kosmopoliet voordat ze met haar studie culturele antropologie aan de vu begon, werkte ze een aantal jaren bij een studentenuitwisselingsbureau en woonde ze in Japan, Canada en de Verenigde Staten Daarnaast reisde ze door talloze landen Haar visie "Culturen verschillen wel, maar mensen zijn overal ter wereld met dezelfde dingen bezig en ook menselijke contacten zijn tamelijk universeel " Ook in Bhutan, op drie dagen lopen van de weg, onderhouden mensen op vergelijkbare wijze hun vnendschappen, werken ze samen en hebben ze generatieconflicten en burenruzies Daarom vond Boere het ook geen probleem om met een tolk en met handen en voeten met de Bhutanese dorpsbewoners te communiceren Afgelopen zomer werkte ze twee maanden lang met hen mee op het land Tegehjkemjd deed ze onderzoek naar sociale relaties en modernisering m Shingkhar, waar 46 families wonen De eerste vraag die Boere van veel dorpsbewoners kreeg, was of ze familie was van de Amenkaan die twee jaar daarvoor in een grote ijzeren vogel, een helicopter, in het dorp was geland Zij was tenslotte ook blank en had hun dorp weten te vinden, dus moest ze wel familie zijn De Amenkaan was op weg naar een bergtop, maar door zwaar weer moest hij landen in Shingkhar Hij had diepe indruk gemaakt in het Bhutanese dorp en Boere heeft nog vaak de verhalen over 'het geschenk uit de hemel' moeten horen

pas sinds tien jaar en de jongere dorpsbewoners, die nog met naar de weg en de stad zijn geweest, hebben nog nooit van hun leven een auto gezien, ze kennen geen waterleiding en weten niet wat elektriciteit is Het harde werk, het eentonige eten (drie keer per dag njst met chili) en het ontbreken van Westerse basisvoorzieningen, waren geen probleem voor Boere Wel vervelend vond zij de honderden, zelfs duizenden vlooien, die het 's nachts op haar gemunt hadden Haar hele lichaam zat onder de beten en rode bulten, die maar niet over wilden gaan "Het was niet om aan te zien Omdat ik niet zo bruin ben als de Bhutanezen, vielen de beten bij mij meer op Bovendien zijn zij waarschijnlijk resistent tegen de vlooien Ik ben naar de gezondheidspost in de buurt gegaan, maar het enige wat ze me daar konden geven, waren slaappillen " De benedenverdieping van het Bhutanese huis was voor de dieren Boven sliepen de mensen allemaal in een vertrek Een paradijs voor vlooien dus "Omdat het met te harden was, ben ik vaak meegegaan met de mensen die in hutjes in de rijstvelden sliepen Zij bewaakten de jonge plantjes tegen de vraatzucht van wilde varkens en

moesten dus voortdurend uit bed om de varkens met veel geschreeuw te verjagen Een vreselijk kabaal in de nacht, waardoor je ook nooit lang achtereen kon slapen Maar het was beter dan de vlooien " Het werk op het land maakte dat Boere echt goed contact kreeg met de dorpsbewoners en zich beter kon inleven in hun dagelijkse beslommeringen "In het begin ben je gast en word je ook zo behandeld Dat betekende dat ik de hele tijd alcohol moest drinken, ook bij het ontbijt, want alcohol IS luxe en dat geef je aan de gasten Maar na een poosje ben je er gewoon en gaan mensen door met hun dagelijkse leven Je wordt natuurlijk niet een van hen, maar mensen passen zich niet meer de hele tijd aan en daardoor knjg je veel meer mee van het werkelijke leven en bijvoorbeeld van de conflicten, die in Shingkhar meestal over de verdeling van het werk gingen " Echte burenruzies kunnen de Bhutanezen zich met permitteren, daarvoor zijn ze veel te afhankelijk van elkaar "Als WIJ ruzie hebben met onze buren

kunnen we gewoon nog naar Alben Heijn om eten te halen, maar zij hebben elkaar nodig voor de voedselproductie De velden zijn zo groot dat het hele dorp eerst samen de rijst of maïs plant op iemands veld en dan naar het veld van de volgende gaat "

Oma Geld is er weinig in het Bhutanese dorp De meeste dingen worden geruild Daardoor is er betrekkelijk weinig ongelijkheid in rijkdom "Maar sinds een jaar of tien zijn er jonge dorpelingen die elders naar school zijn geweest en werken in de stad ZIJ sturen geld naar huis, waardoor dat langzaam doordringt m de dorpsgemeenschap Langzamerhand zie je dan ook verschillen in rijkdom ontstaan tussen families die wel een familielid in de stad hebben en hen die dat niet hebben", vertelt Boere De meest intense ervaring die Boere meemaakte, was het sterven van een oude vrouw uit het dorp "Dat lag aan mijn eigen omstandigheden ik had de dag ervoor net gehoord dat mijn oma

was overleden Het was uitgesloten dat ik op tijd zou kunnen komen voor de begrafenis, al had ik het gewild Ook direct contact met mijn familie was onmogelijk, omdat er geen telefoon en e-mail is in het dorp Het crematieritueel was daarom voor mi) ook een soon begrafenis van mijn oma " Omdat Boeres studieonderwerp niet gevoelig lag binnen het dorp en omdat ze zich gemakkelijk aanpast aan andere leefomstandigheden, kwam ze eigenlijk niet voor gekke verrassingen of dilemma's te staan Wel werd ze verliefd op een Bhutanees, maar die woonde in de hoofdstad "En ik heb met hem nooit zo erg het probleem gehad hoeveel afstand ik zou moeten houden, omdat hij met m mijn onderzoek viel " Ze IS realistisch over de relatie, die door de grote afstand weinig toekomst heeft "Maar we zijn vrienden en we mailen met elkaar " Hoewel Boere de hoofdstad Thimbu (50 000 inwoners) zag als een groot dorp toen ze uit Nederland kwam, was het een wereldstad toen ze terugkwam uit de rimboe "Internet, elektriciteit, stromend water en cafes Ik waande me in New York City en had echt even moeite om te wennen aan het stadsleven "

Vlooien Het absolute koninkrijkje Bhutan is heel lang afgesloten geweest van alle modernisering, omdat de regenng techniek, toerisme en industrialisatie buiten de grenzen wilde houden 'Kijk naar wat een kermis Nepal is geworden met al die toeristen Wij willen ons ontwikkelen op onze eigen manier', is het argument van de Bhutanese regering Televisie is er daarom

De kroegverhalen van de antropoloog Verliefd worden op iemand van je onderzoeksstam of te verlegen zijn om op je respondenten lastige vragen te stellen. Als antropologiestudent kom je op veldwerk onvermijdelijk situaties tegen, waarover niets in je studieboeken staat. Daarom schreven antropologiestudenten van de UvA en de VU zelf een boek over het gemodder en geklooi in het veld.

Voor antropologiestudenten is het veldwerk de vuurdoop wie nog met op veldwerk is geweest, mag zich eigenlijk geen antropoloog noemen Hoe woester de verhalen, des te hoger IS het aanzien van de antropoloog, zeker in de kroeg In het boek Veldwerk in uitvoering, verhalen van antropologen in spe vertellen zestien Amsterdamse antropologiestudenten van de vu en de UvA over hun ervarmgen in het veld Het zijn eerder de kroegverhalen dan de wetenschappelijke verhalen En dat maakt het boek erg goed veneerbaar De meeste studenten sparen zichzelf niet en venellen openlijk over hun vaak tragi-komische avonturen, zoals Klaartje Spijkers, die verliefd wordt op een Colombiaan, Floris Paalman, die terug in Nederland last krijgt van

een aantal Armeniers die bij hem intrekken en Nina van den Broek, die met Barcelonese straatmuzikanten in de hokjes van de pin-automaat slaapt Toch kan niet elke antropoloog in spe goed schnjven, een aantal van de verhalen IS saai en formeel De UVA gaat het boekje gebruiken voor de colleges in het eerste jaar, vertelt samenstelster Masja Cohen, om studenten te laten zien wat de onverwachte dingen zijn die je tegenkomt op veldwerk "Die onverwachte verwikkelingen komen vaak ook weer met helemaal uit de lucht vallen Meestal zeggen die dingen wel iets over de persoon die ze meemaakt " Cohen, zelf joodse, deed bijvoorbeeld onderzoek naar de joodse gemeenschap op Aruba Daarbij liep ze aan tegen vragen over haar eigen identiteit

Erg invoelbaar is het verhaal van Caco Verhees, die antropologie studeerde aan de UVA en nu bij de vu-boekhandel werkt Ze had ineens een stuk minder zin in haar onderzoek, toen haar belangrijkste informant zich zeer intolerant uitliet over homo's Verhees, die onderzoek deed naar religie onder West-Afrikanen in Parijs, had haar vriendin meegenomen naar Parijs en vond het vervelend dat ze met open kon zijn over haar lesbische geaardheid "Het heeft de relatie tussen mijn informant en mij verzakelijkt, maar ook weer met echt verpest Hij wilde graag komen bij mijn afstuderen en heeft toen bij ons gelogeerd De eerste nacht zijn wij zelf bij vnenden gaan slapen, maar daarna kon dat niet meer Hij heeft gezien dat wij als vrouwen samenleven en veel homo-

seksuele vrienden hebben, maar er mets over gezegd " De verhalen van de jonge antropologen zijn zeker lezenswaardig, vooral voor antropologiestudenten en voor mensen die gewoon meuwsgieng zijn hoe je als Nederlandse student overleeft op een klein Schots eiland, tussen Ethiopische hardlopers of in een gated community m Los Angeles Het boek geeft een inkijkje in de heel verschillende werelden, waar je als antropoloog terechtkomt En gelukkig zijn de meeste antropologen goede vertellers (WV) Veldwerk in uitvoering, verhalen van antropologen in spe, onder redactie van Masja Cohen, Carola Falzon en Maneke Mittelmeijer Uitge veri] Aksant, € 13,-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen