Ad Valvas 2001-2002 - pagina 145

PAGINA 5

AD VALVAS 1 8 OKTOBER 2 0 0 1 1

Weetjes zappen

Blinde studente heeft geen zin om achter de geraniums te zitten

Ik ben heel normaal, ik zie alleen niks'

Ijzertijd Grootschalige grafvelden raakten in Nederland ongeveer vijfhonderd jaar voor Christus in onbruik. Dat kwam doordat mensen in die tijd hun zwervend bestaan opgaven en de functie van grafvelden als sociaal bindmiddel verviel, concludeert de archeoloog Fokke Gerritsen in zijn proefschrift. Toen boeren nog een zwervend bestaan leidden, bleven ze in de buurt van het grafveld waar hun voorouders lagen begraven. Dit grafveld was deel van hun lokale identiteit. Gerritsen veronderstelt dat mensen die een begraafplaats deelden, zich als een gemeenschap beschouwden met gemeenschappelijke voorouders en een eigen gebied. Toen ze zich vast vestigden, verviel de functie van de grafvelden als sociaal en regionaal bindmiddel en werd deze fimctie overgenomen door de woonplaats. Begraven gebeurde sinds die tijd op veel kleinere grafvelden dichtbij de nederzetting. (WV)

Zuidpool Planten op de zuidpool repareren zichzelf bij schade die ze oplopen door ultraviolet licht dat door het ozongat valt. Dat ontdekte milieuwetenschapper Daniela Lud, die deze week aan de vu promoveerde. Ook bij lage temperaturen blijken de reparatiemechanismen van bijvoorbeeld korstmossen effectief. Toch wordt de ecologie op Antarctica bedreigd door milieuvervuiling, aldus Lud, omdat de stijging van de temperatuur door het broeikaseffect wel onherstelbare schade veroorzaakt. Tegen ultraviolette straling wapenen de zuidpoolplanten zich echter met beschermende pigmenten. Daarnaast zijn er m de plant mechanismen die beschadigd DNA repareren en die blijven werken bij lage temperaturen. De plantjes die door Lud onder een uv-filter werden geplaatst, deden het niet veel beter dan onbeschermde plantjes. (WV)

Werkstress

De eerste blunder is al meteen gemaakt. Ter begroeting een hand uitsteken naar iemand die blind is, is natuurlijk niet zo slim. Doen mensen wel vaker, vertelt Martine Boere (19). Ze zwaaien ook wel eens naar haar als ze langsloopt, of wi)zen m een bepaalde richting als ze hen de weg vraagt. Maar al kan ze dan niets zien, vaak heeft ze wel door wat mensen aan het doen zijn. "Als mensen in een bepaalde richting wijzen, draait hun hoofd tijdens het praten vaak ook die kant op. Daardoor kan ik horen dat ze bijvoorbeeld naar het noorden wijzen." Als ze iets van mensen aanpakt, grijpt ze zelden mis. Mensen verbazen zich daar dan over, want het lijkt alsof ze precies weet waar haar hand heen moet. Een kwestie van anticiperen en een beetje gokken. Het lijkt ook de houding van Martine te zijn die je snel doet vergeten dat ze blind is. Martine straalt volkomen zelfverzekerdheid uit, alsof haar blindheid haar niet deert. Toch IS ze een opvallende verschijning, en dat komt door haar blindegetleidehond. Vana, een Canadese witte herder. Overal waar Martine gaat, gaat Vana mee. Gewoon mee de collegezaal in, waar ze rustig aan Martines ^ voeten blijft wachten tot het college " afgelopen is. Een hond met engelen; geduld. Menigeen kan de verleiding niet weerstaan om Vana een aai over haar kop ^ te geven, of te lokken met sis- en piepgeluidjes, haar zelfs iets te snoepen te geven. "Dat kan vreselijk vervelend zijn", vertelt Martine. "Mensen beseffen vaak met dat ik daardoor j gedesoriënteerd kan raken, omdat die ^ hond de verkeerde kant oploopt als I pensen 'kom dan' roepen." I U^'^ '^ ^^"^ ^'^^''^ kameraad", zegt I artine. Ze kreeg haar toen ze vijftien

(

was. Vrij ongebruikelijk, omdat gewoonlijk alleen volwassen blinden een geleidehond krijgen van het Koninklijk Nederlands Geleidehonden Fonds (KNGF). "Omdat je een bepaald overwicht over de hond moet hebben en er goed voor moet kunnen zorgen." Martine kreeg Vana bij wijze van experiment. Een gelukt experiment, dat sindsdien navolging heeft gekregen.

Pretpark In het vu-gebouw kan Martine haar weg aardig vinden na twee maanden. Vana zorgt dat haar bazin nergens tegen aanloopt en dat ze de bij de liften de paal met de hftknoppen kan vinden. "Bij het vinden van de juiste kamemummers heb ik wel hulp van andere mensen nodig, maar op de verschillende verdiepingen en gangen heb ik mijzelf aardig wegwijs gemaakt." Martine studeert op dezelfde manier elke andere student. Het enige verschil is die hond, een apparaat dat ze aan haar laptop heeft gekoppeld en dat het haar mogelijk maakt aantekeningen in braille te maken, plus het feit dat ze alle boeken en syllabi vantevoren door de Blindenbibliotheek in braille heeft laten omzetten. Alleen dat laatste vormt enigszins een obstakel bij de voortgang van haar studie. Dat komt doordat Martine voor dat omzetten de medewerking van docenten en hoogleraren nodig had. Ze heeft iedereen vantevoren gevraagd een lijst met boeken en syllabi in te dienen. Niet iedereen heeft op tijd aan dat verzoek voldaan, waardoor Martine nu een aantal colleges moet volgen zonder dat ze de beschikking heeft over het studiemateriaal. Net als vrijwel alle andere studenten heeft Martine ook gewoon een bijbaan. Ze is correspondent voor de

Katwijk Special, het nieuwsweekblad van de plaats waar ze woont. Goed voor haar curriculum vitae, want ze wil aan de slag in de wereld van de journalistiek en PR. Als ambassadrice voor het KNGF geeft ze voorlichting op scholen en beurzen. Van de zomer heeft ze in het Wassenaarse pretpark Duinrell gewerkt. "Als medewerker bij de reserveringsafdeling. Je moet mij natuurlijk niet achter de knoppen van een attractie zetten." Daarnaast beoefent Martine een speciale blindensport, goalball, waarbij twee teams een grote, verzwaarde bal met een belletje erin in eikaars doei proberen te krijgen.

Dips Sinds zes jaar is Martine volledig blind. Daarvóór was ze slechtziend. Dat kwam door vocht dat zich ophoopte in haar oogbollen, waardoor de oogboldruk te hoog werd en haar oogzenuwen afstierven. In mei 1995 verdween haar zicht volkomen. In een week tijd was het gebeurd. "Dat was heel gek", herinnert ze zich. "Ik kon opeens geen kant meer op. Ik kon niet meer naar buiten, niet meer weg. Maar ik dacht: dit wil ik met. Ik wil gewoon doorgaan Ik ga met thuis blijven zitten, want dan word ik hartstikke gek." Martine nam geen periode om zich met haar lot te verenigen, ze heeft geen moment bij de pakken neergezeten. Ze had net de brugklas van het vwo voltooid en de zomervakantie benutte ze om in een razend tempo braille te leren en met een stok te leren lopen. "Ik heb in drie maanden braille geleerd, terwijl daar toch een dik halfjaar voor staat." Na de zomervakantie ging ze gewoon weer naar school, om daar verder te gaan met het tweede jaar van het vwo. Natuurlijk heeft ze in die tijd best de nodige

dips gehad, zegt ze. "Maar omdat ik het zo druk had, heb ik weinig kans gehad om depressief te worden. Ik ben er gewoon voor gegaan en ik heb gedacht: ik zie wel of ik het red. En ik heb het dus gered." Haar blindheid heeft nooit voor vertraging bij haar opleiding gezorgd. Zonder onderbrekingen kwam ze in de eindexamenklas terecht en ook de eindexamens deed ze net als al haar klasgenoten, zij het dat haar examenopgaven in braille waren opgesteld en ze er twee keer zo lang over mocht doen, omdat braille lezen nou eenmaal meer tijd vergt. Haar sociale leven lijdt niet onder haar handicap, verzekert Martine. Dat heeft ze bereikt door gewoon overal altijd actief te blijven. Op het vwo als redacteur van de schoolkrant en als begeleider van brugklassers bij een intemetcursus. In haar vrije tijd door bij een sportclub te gaan. En op de vu heeft Martine het hele programma van de introductieweek afgewerkt, inclusief kroegentocht. Zónder hond nog wel. "Ik werd door de andere mensen in mijn groep gewoon aan de arm meegevoerd." Thuis in Katwijk gaat ze gewoon met haar vrienden naar feestjes of 'het dorp in'. Het IS je instelling die 't hem doet, gelooft Martine. Je kan zielig zitten wezen als je blind bent en thuis achter de geraniums gaan zitten, maar daar wordt niemand gelukkig van. Je kan ook gewoon zeggen 'gaan met die banaan' en er het beste van maken. Nee, Martine denkt na haar studie niet aan een baan als PR-functionans van een organisatie voor visueel gehandicapten of iets dergelijks. "Waarom zou ik met voor een commercieel bedrijf of een krant kunnen werken?" Ze zoekt ook niet speciaal andere blinde mensen op. "Waarom? Ik ben een heel normaal meisje, ik zie alleen niks. Dat is net eflfe anders."

Verschillende vormen van werkstress uiten zich in verschillende lichamelijke klachten. Dat stelt vupromovenda Tanja Vrijkotte, die onderzoek deed naar de lichamelijke gevolgen van werkstress bij een groot computerbedrijf. Een disbalans tussen werk en beloning heeft, volgens Vrijkotte, andere lichamelijke consequenties dan een teveel aan betrokkenheid. Wanneer iemands beloning en de werkdruk niet met elkaar in overeenstemming zijn, verhoogt dit de kans op een hoge bloeddruk, een hogere hartslag en een verlaagde hartsturing. Onder beloning verstaat Vrijkotte, naast salaris, ook ondersteuning en waardering door superieuren en perspectieven voor de toekomst. Mensen met te veel betrokkenheid lopen juist meer kans op stolsels in de bloedbaan. Beide vormen van werkstress verhogen de kans op hart- en vaatziekten. Werknemers die te kampen hebben met beide, lopen dan ook meer kans getroifen te worden door hart- en vaatziekten, dan werknemers die last hebben van een van de twee soorten werkstress. (WV)

Zonnecel Zonnecellen kunnen nog wat leren van planten en bactenèn. Die zetten namelijk op zeer eificiénte wijze licht om in chemische energie. Deze omzetting heeft fotosynthese. Ook zonnecellen zetten licht om in chemische energie, maar minder efficient. Waar bacteriën een rendement halen van 95 procent, haalt de moderne zonnecel slechts dertig procent. Vu-promovenda Stefania Lampoura onderzocht een aantal fotosyntheseprocessen in de purperbactene. Deze processen kunnen m de toekomst misschien worden geïmiteerd in zonnecellen. (WV)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen