Ad Valvas 2001-2002 - pagina 177

AD VALVAS 8 NOVEMBER 2 0 0 1 PAGINA 5

Hoogleraar Spijkerboer stelt seksisme bij de toelating van asielzoekers aan de kaak

Verkrachting is geen reden Verkrachte vrouwen hebben minder kans om als politiek vluchteling te worden gezien dan gemartelde man­ nen. Seksistische vooroordelen beïn­ vloeden de toelating van asielzoekers in hoge mate, ontdekte hoogleraar migratierecht Thomas Spijkerboer. Hij schreef een kritisch proefschrift over de asielprocedure in Nederland, waar­ voor hij onlangs een prijs kreeg van de Stichting Praemium Erasmianum. Die looft elk jaar onderscheidingen uit voor 'uitzonderlijke' dissertaties van jonge wetenschappers.

Weetjes zappen Milieuramp Hoe groter de milieuramp, des te kleiner de kans dat de veroorzaker van die ramp daarvoor moet beta­ len. Dat concludeert Edward Brans, docent privaat­ en milieu­ aansprakelijkheidsrecht aan de vu. Brans promoveert deze week aan de Erasmus Universiteit in Rotter­ dam op een onderzoek naar grote milieurampen. Hij onderzocht onder meer de olieramp voor de Bretonse kust in 1999 en de vervuiling van de Roemeense rivier de Tisca, waar alle vissen omkwamen door cyani­ devergiftiging. "De vervuiler hoeft vaak niet te betalen als herstel van de schade om technische of finan­ ciële redenen niet mogelijk is. De Europese wetgeving biedt dan te weinig aanknopingspunten", vertelt Brans. Hij vindt dat Europese lan­ den naar de wetgeving in A merika zouden moeten kijken, waar aan­ sprakelijkheid voor grote milieur­ ampen wel mogelijk is. (WV)

Peter Breedveld

Kinderrechter

Een Srilankaanse Tamilvrouw vraagt asiel aan in Nederland. Ze vertelt dat ze door soldaten van de rebellenorganisatie Tamil Tijgers is verkracht en dat haar zoon door hen is vermoord. Ondanks haar schokkende relaas wordt ze echter niet als vluchte­ ling in Nederland toegelaten. De soldaten waren dronken geweest en daarom moet de vrouw worden gezien als het slachtoffer van zinloos geweld, luidt het oordeel van de Immigratie­ en Naturalisatie­ dienst (IND). Zinloos geweld is geen politiek, dus krijgt de vrouw geen asiel. De vrouw heeft echter één zinnetje gezegd dat aan de aandacht van de IND is ontsnapt. Dat zinnetje gaat over de periode voordat het verschrikkelijke incident plaatsvond. "Voor die tijd had ik een paar kleine problemen", heeft de vrouw tijdens het eerste .gesprek met de contactambtenaar gezegd. Tijdens de beroepsprocedure wordt dankzij haar advocaat iuidelijk wat die kleine problemen zijn: de Tamil l"i)gers hadden de vrouw herhaaldelijk gevraagd om len geld en voedsel te geven en dat had ze gewei­ gerd. Dat was de reden dat ze haar verkrachtten en laar zoon vermoordden. Na die onthulling maakt Je vrouw plotseling wel kans om als politieke vluch­ cling in Nederland te worden toegelaten.

Ouders en kinderen hebben te wei­ nig middelen om zich te verweren tegen maatregelen van de kinder­ rechter, concludeert Mariëlle Bru­ ning in haar proefschrift over de Raad voor de Kinderbescherming. Bij ondertoezichtstelling of het ont­ heffen uit de ouderlijke macht, moeten ouders en minderjarige kinderen zelf over een advocaat kunnen beschikken, vindt Bruning. Vaak zijn de vonnissen summier en in algemene juridische termen onderbouwd. Voor de noodzakelij­ ke hulpverlening is het beter als kinderrechters preciezer ingaan op de concrete gezinssituatie en wat daarmee mis is. Bij de kinderbe­ scherming hoort het intact blijven van de relatie tussen ouders en kind het uitgangspunt zijn. Hulp­ verlening op min of meer vrijwillige basis is dan ook zeer te prefereren boven juridische dwangmiddelen, zoals het uit huis plaatsen van kin­ deren. (D dH)

Onmogelijke taak Eén klein detail, daarmee staat of valt de toelating an een asielzoeker. "Het zijn dit soort kleinigheden aardoor mensen soms teruggestuurd worden naar en situatie die voor hen levensbedreigend is", zegt Thomas Spijkerboer (38), hoogleraar migratierecht 'dn de vu. Het probleem ligt volgens hem in het feit :at de contactambtenaar schriftelijk verslag moet !oen van zijn gesprekken met asielzoekers. "Het nterview met die Srilankaanse vrouw is prachtig", mdt Spijkerboer. "Zó aangrijpend, zó meeslepend ipgeschreven. Die ambtenaar is echter vergeten om de allerbelangrijkste vraag te stellen, en dat is waaróm de Tamil Tijgers die vreselijke dingen heb­ ben gedaan. Dat kost die vrouw bijna haar vluchte­ lingenstatus. Op een gegeven moment komt haar 'dvocaat met dat ene zinnetje en daarmee komt er neens een totaal andere kijk op de zaak." Spijkerboer is erop tegen dat contactambtenaren een mtake­gesprek met een asielzoeker schriftelijk noeten verslaan. "Want bij het opschrijven zal zo'n inbtenaar herhalingen willen vermijden en dingen eglaten die hem onbelangrijk voorkomen. Dat kan ooit een objectief verslag worden." Spijkerboer \ indt dat elk interview met een asielaanvrager op band zou moeten worden opgenomen. "Dan kan er n elk geval worden gecontroleerd wat er wel is ,ezegd en wat niet. Want daarover wordt achteraf altijd juridisch geprocedeerd door allerlei mensen die zelf nooit bij dat interview aanwezig zijn geweest." Spijkerboer deed zijn aanbeveling in zijn proefschrift 'render and Refugee Status (1999). Ze werd opgepikt loor het ministerie van Justitie, wat resulteerde in een uitgebreide ambtelijke notitie, die uiteindelijk in de pruUenmand belandde. T e duur, werd er gecon­ 'udeerd.

Botte pech Voor zijn proefschrift bestudeerde Spijkerboer 252 dossiers van vrouwen die probeerden om als vluch­ teling in Nederland te worden toegelaten. Dat valt \'oor vrouwen lang niet mee, ontdekte hij. Seksisti­ sche vooroordelen blijken de uiteindelijke beslissing over het verlenen van de vluchtelingenstatus in hoge 'late te beïnvloeden. De ideale kandidaat voor die atus is iemand die door een politieke overtuiging et slachtoffer is van geweld. Maar voordat een louw als politiek activist wordt aangemerkt, moet ^1 heel wat water door de Rijn. Als soldaten een man martelen, dan is dat al snel politiek. De verkrachting van een vrouw wordt ech­ ter meestal gezien als geweld in de privé­sfeer, als '^otte pech. Mannen die de straat opgaan om te pro­ steren tegen een dictatoriaal bewind zijn politiek actief, maar als vrouwen protesteren tegen de ver­ dwijning van hun zoon, uiten zij hun verdriet en handelen dus in de persoonlijke sfeer. Vrouwelijke vluchtelingen die hun gezin hebben achtergelaten

Dikke kinderen

Volgens Thomas Spijkerboer worden niet alleen vrouwen, maar ook mannen het slachtoffer van seksistische vooroordelen worden gewantrouwd, mannelijke vluchtelingen wordt meestal niets eens naar hun gezinssituatie gevraagd. Spijkerboer constateert dat ambtenaren die asielzoe­ kers interviewen, vooringenomen zijn. "Ze hanteren een aantal vaste stereotypen over vrouwen waaraan vrouwelijke asielzoekers zullen moeten beantwoor­ den om hun kans op toelating niet te verspelen", aldus Spijkerboer. "Het is allemaal een kwestie van perceptie: hoe kijk je als contactambtenaar tegen een bepaalde zaak aan, wat wil je horen, wat wil je niet horen, waar leg je de nadruk op, wat vind je belangrijk en wat niet?" Met het bovenstaande in het achterhoofd ligt de conclusie voor de hand dat er sprake is van ernstige seksediscriminatie bij de toelating van asielzoekers in Nederland. Maar dat is dus niet zo. Want Spij­ kerboer toont in zijn proefschrift ook aan dat vrou­ welijke asielzoekers, ondanks al die seksistische vooroordelen, vaker worden toegelaten dan man­ nen. Spijkerboer denkt dat de verklaring misschien ligt in het feit dat mannen met net zulke seksespeci­ fieke vooroordelen te maken hebben als vrouwen. Mannen die niet aan het stereotiepe beeld van 'een man' voldoen (sterk, moedig), zijn namelijk net zo goed gehandicapt in de asielprocedure. "Sociale wetenschappers hebben al eerder betoogd dat, wan­ neer wij het hier in het Westen over mannelijk­ en vrouwelijkheid hebben, we vooral de blanke manne­ lijk­ en vrouwelijkheid bedoelen", legt de hoogleraar uit. "A ziatische mannen worden bijvoorbeeld als te vrouwelijk gezien, omdat ze te smal zijn en te hoog en te snel praten." Die stereotypen hangen echter niet in absolute zin samen met het vluchtelingenrecht, betoogt Spijker­ boer. Je bestrijdt ze dus niet door een aantal rechts­ regels te veranderen. Hoe de strijd tegen stereoty­ pen dan wel zou moeten worden gevoerd, laat hij in

het midden. "We kunnen ons alleen maar bewust worden van het feit dat we allerlei ideeën in ons hoofd hebben", stelt hij. Hij heeft zijn proefschrift niet geschreven voor de overheid. "Het is meer gericht aan de verschillende actiegroepen die zich met asielbeleid bezighouden. Ik geef ze handvatten, doe aanbevelingen om meer grip te krijgen op de materie. De overheid zie ik als tegenstander van asielzoekers, waarop die asielzoe­ kers tegelijkertijd volkomen zijn aangewezen." Spij­ kerboer is nogal activistisch aangelegd, zegt hij zelf Dat is volgens hem overigens eerder regel dan uit­ zondering in zijn vakgebied.

Tegenstrijdig Inmiddels is hij samen met hoogleraar Kees Groe­ nendijk, van het Centrum van Migratierecht van de Katholieke Universiteit in Nijmegen, bezig een nieuw onderzoeksprogramma op te starten. "We willen het Nederlandse vreemdelingenrecht sinds 1945 beschrijven. Het idee daarachter is dat het vreemdelingenrecht volgens ons niet meer past in de huidige situatie. Want terwijl vrij verkeer van kapi­ taal, goederen en diensten door de overheid sterk wordt gestimuleerd, geldt voor het verkeer van per­ sonen het tegenovergestelde. Dat is tegenstrijdig en wij vinden dus dat het huidige migratierecht zou moeten worden aangepast." Ook bij dit nieuwe onderzoeksprogramma speelt een zekere mate van maatschappelijk engagement weer een belangrijke rol. Spijkerboer: "Er zit een zekere bezorgdheid achter over de manier waarop migranten in Nederland op een vaak lelijke manier worden uitgesloten. Ze worden lang in de wacht gezet en onderworpen aan bizarre eisen, die eigen­ lijk niet goed aan de betrokkenen uit te leggen zijn."

Eén op de acht kinderen is te dik en dat dreigen er steeds meer te worden. Remy Hira Sing, hoofd van de Jeugdgezondheidszorg van de GGGD in A msterdam en vu­ hoogleraar jeugdgezondheidszorg, wijst in zijn oratie op de gevaren van deze trend. "A ls we niets doen, zitten we over tien jaar met een levensgroot gezondheidsprobleem." Volgens Hira Sing eten kinderen te vet en te zoet en bewegen te wei­ nig. Hij wil betere voorlichting aan vooral allochtonen. In A msterdam is zestig procent van de kinderen onder de achttien van niet­Neder­ landse afkomst. "Preventiepro­ gramma's komen bij deze groep moeilijk op gang", aldus Hira Sing. "Ze snappen het nut niet. Dikke kinderen zijn voor Turken een teken van welvaart." De hoogleraar zet met een aantal vu­medici een expertisecentrum op voor onder­ zoek naar overgewicht bij kinderen. (YN)

Gebroken heup Met een eenvoudige en goedkope ultrageluidsmeting van het hiel­ been kan heel goed worden inge­ schat hoeveel kans een bejaarde heeft op een heupfractuur. Dit ont­ dekte Saskia Pluijm tijdens haar promotieonderzoek naar botontkal­ king (osteoporose). Hoe brosser het bot, hoe makkelijker de geluidsgolven door het bot heen dringen. Nu wordt de botkwaliteit nog gemeten met een dure bot­ scan, genomen in het ziekenhuis. Osteoporose komt veel voor. Het maakt het bot kwetsbaarder, waar­ door mensen sneller een bot bre­ ken als ze vallen. Twee op de vijf 65­plussers heeft ten minste één wervelfractuur. Pluijm onderzocht hoe ouderen met een verhoogd risico op heupbreuken kunnen worden opgespoord. Zij zouden uitgenodigd kunnen worden voor een speciale training of behande­ ling om botbreuken te voorkomen. (VN)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen