Ad Valvas 2001-2002 - pagina 337

AD VALVAS 7 FEBRUARI 2 0 0 2

BAMA-SPECIAL

PAGINA 5

Op de rand

De BaMa-special van Ad Valvas Studeren zal nooit m e e r hetzelfde zijn. Het klinkt m i s s c h i e n wat overdreven, m a a r N e d e r land staat aan de vooravond van de grootste verandering in het wetenschappelijk onderwijs sinds tijden. P a s eind vorige m a a n d ging de Tweede Kamer officieel akkoord, nu al hebben de verschillende universiteiten h u n plannen klaar. O p een enkele plek zijn ze zelfs al b e g o n nen. Studenten die in s e p t e m b e r aan een van de Nederlandse universiteiten beginnen, worden niet langer in vier jaar tot doctorandus o p g e leid, m a a r in drie jaar tot bachelor. Na het behalen van hun diploma kunnen ze doorgaan met een e e n - of tweejarig m a s t e r p r o g r a m m a , al weet n i e m a n d in hoeverre ze dat ook daadwerkelijk zullen d o e n . Rector Taede S m i n i a zegt verderop in dit n u m m e r dat hij verwacht

dat twintig procent na drie jaar de vu zal verlaten. Maar de onderwijsdirecteur van E c o n o m i e houdt rekening m e t veertig procent, terwijl zijn collega bij rechten ervan uitgaat dat vrijwel n i e m a n d er als bachelor m e e ophoudt. Of de vu-bachelors straks hun masteropleiding ook aan de vu zullen volgen, is zeer de vraag. Tot afgelopen september begon de gemiddelde student slechts een keer aan een universitaire studie. Ondanks het bestaan van allerlei kwaliteitslijstjes, koos vrijwel iedereen voor de instelling die het dichtst bij het ouderlijk huis lag. Wie straks aan een m a s t e r begint, kiest voor de tweede keer en kent de universitaire wereld al van binnenuit. E e n bachelor zal dus een veel kritischer keuze m a k e n dan een s c h o lier van achttien. E e n universiteit kan het zich daardoor niet permitteren kwalitatief mindere

Postuum gewonnen

masters aan te bieden. Goed onderwijs zal ook nog o m een andere reden belangrijker worden. Universiteiten m o e t e n onderscheid kunnen m a k e n m e t het hbo dat straks studenten opleidt die zich eveneens bachelor m o g e n n o e men. Op papier zijn de plannen in grote lijnen klaar en wat nog niet rond is, zit in de hoofden van de verschillende onderwijsbestuurders. H o e het allemaal uitpakt, zullen we vanaf s e p t e m ber zien. D e z e Ad Valvas, die voor het grootste deel over het nieuwe stelsel gaat, is dus niet m e e r dan een m o m e n t o p n a m e . D e k o m e n d e m a a n d e n zullen we nog vaak over het B a M a stelsel schrijven. Redactie

Ad

Valvas

Het visitekaartje van de nieuwe student

Door jezelf te presenteren als doctorandus, ga je er eigenlijk prat op dat je je studie nooit behoorlijk hebt afgemaakt

Waarmee onderteken je over een paar jaar je sollicitatiebrief? Master of arts, bachelor of science? Of gewoon met doctorandus of ingenieur? Een rondje titulatuur in het bachelor-masterstelsel.

Weimoed Visser Wie komend studiejaar aan een universitaire opleiding begint, wordt na drie jaar bachelor en na vier of vijf laar master. Ook nu al mogen doctorandi zich in het buitenland master noemen. "En achterop het masterdiploma staat straks dat je ook doctorandus, meester of ingenieur bent", vertelt Erik Boer, projectleider bij de invoering van het BaMa-systeem op de vu. Je mag je in Nederland dus gewoon doctorandus blijven noemen en in het buitenland master. Wat dat Detreft verandert er weinig.

Wat wel verandert, is dat het voeren van een titel straks niet meer het recht is van een individu, maar dat onderwijsinstellingen het recht krijgen universitaire titels te verlenen. Onderwijsinstellingen die onder de maat presteren, kunnen dit recht kwijtraken. Achterliggende gedachte is dat maar weinigen zullen willen studeren aan een universiteit die geen titels mag verlenen en dat het mogelijk verliezen van dit accreditatierecht (het recht om titels te verlenen) de universiteit een kwaliteitsimpuls zal geven. Na drie jaar universitaire studie word je bachelor. De vu zal drie soorten bachelorstitels verlenen: bachelor of science (B.Sc.) voor afgestudeerden in de exacte wetenschappen, bachelor of arts (B.A.) voor afgestudeerden in de letteren en sociale wetenschappen en legal law bachelor (L.L.B) voor afgestudeerden in de rechten. Deze titels zijn voorbehouden aan de universiteiten. Iemand die afstudeert op het hbo krijgt ook de bachelortitel, maar dat is dan bijvoorbeeld bachelor of accountancy of bachelor in education. De mastertitels aan de universiteit

zien er in grote lijnen hetzelfde uit, met de titels master of science ( M . S c ) , master of arts (M.A.) en legal law master (L.L.M.). Er is echter nog onduidelijkheid over de titels bij een aantal studies die tussen de alfa- en de bètawetenschappen in zitten. Faculteiten willen zelf het liefst een science-graad, omdat deze hoger in aanzien staat dan de artj-graden. Zo worden economen van de vu eerst bachelor en daarna master of science. Psychologen kunnen echter alleen maar bachelor of arts worden, maar als ze daarna een tweejarige onderzoeksmaster volgen, worden ze wel weer master of science.

Positiever Om de wetenschappelijke topmasters meer smoel te geven en ze van de maatschappelijke masters te onderscheiden, zou de vu graag de hoogstaangeschreven titel master of philosophy (M.Phil.) willen gebruiken, maar minister Hermans van Onderwijs ziet daar weinig in. BaMa-projectleider Boer: "Het zou duidelijker zijn, omdat een master of philosophy je eigenlijk

Peter Strelitski

opleidt om daarna philosophical doctor (Ph.D.) te worden, te promoveren dus. Bovendien is er nu helemaal geen onderscheid in titel tussen iemand die tot een klein select groepje wetenschappers in spe behoort en iemand die een brede maatschappelijk gerichte master doet." De titel master of philosophy wordt nu al gebruikt door het Tinbergen Instituut, een onderzoeksschool van economen van de VU, de UVA en de Erasmus Universiteit. Het zou kunnen dat ook zij de titel weer moeten afschaffen. Medicijnen en tandheelkunde zijn de enige studies aan de VU die voorlopig nog niet overgaan op het nieuwe systeem. Bij deze studies blijven de oude titels nog een jaar of drie van kracht. Een voordeel van het nieuwe titelsysteem is dat master minder onvolmaakt klinkt dan doctorandus (letterlijk 'hij die bezig is doctor te worden'). Wie zichzelf als doctorandus presenteert, gaat er eigenlijk prat op dat hij zijn studie nooit naar behoren heeft afgemaakt. Dan staat de mastertitel toch heel wat positiever op het visitekaartje.

Prof.dr. Kees Posthumus zou zeker hebben staan juichen bij de invoering van de bachelor-masterstructuur, ware het niet dat hij al bijna dertig jaar in zijn graf ligt. Posthumus was door de toenmalige regering tot adviseur benoemd om de universiteiten te herstructureren. Hij publiceerde al in 1968 een nota waarin de hoofdlijnen van de BaMa-structuur zijn te ontdekken. In een tijd dat het nog heel normaal was om tien jaar te studeren, stelde hij voor de cursusduur terug te brengen naar vier jaar. Posthumus vond het geldverspilling om alle studenten een opleiding tot wetenschappelijk onderzoeker te geven. De meeste afgestudeerden zouden toch ambtenaar of iets dergelijks worden. Daarom bepleitte hij dat studenten, na een algemene basisopleiding, moesten kiezen uit een wetenschappelijke variant, een lerarenopleiding, of een maatschappelijke beroepstraining. Exact dezelfde indeling hanteert de commissie onder voorzitterschap van de Amsterdamse burgemeester Cohen bij het advies over de vraag welke masteropleidingen langer dan één jaar mogen duren. Alleen de bèta' s en de echte onderzoekmasters krijgen twee jaar, mits ze niet te veel studenten toelaten. Posthumus ging het in de eerste plaats om de vrees dat het universitaire onderwijs niet meer te betalen zou zijn door de massale toeloop van studenten. "Als we niets veranderen, gaat in 2005 de hele rijksbegroting op aan de universiteiten", zei hij. Helemaal ongelijk had hij niet. Stonden er in 1950 nog 50.000 studenten ingeschreven aan de universiteiten, in het jaar 2000 waren dat er al 167.000. Erg makkelijk kreeg Posthumus zijn zin niet. Studenten liepen massaal te hoop tegen de plannen. Ze waren bang 'wegwerpacademici' te worden die na een paar jaar gewerkt te hebben, weer werden afgedankt wegens verouderde kennis. Ook het wetenschappelijk personeel was sterk tegen. De wetenschappers vreesden te degraderen tot 'lesboeren' die alleen nog massale hoorcolleges mochten geven in plaats van zelf onderzoek te doen. Duizenden studenten en docenten gingen regelmatig demonstratief de straat op. Het duurde dan ook tot 1981 voordat het parlement eindelijk de Wet Tweefasenstructuur aannam. De studies duurden voortaan nog maar vier jaar. Alleen de allerbesten mochten doorgaan naar de tweede fase. Die tweede fase kwam er, behalve bij geneeskunde en een enkele andere uitzondering, echter nooit. In plaats daarvan toverden politici het aio-stelsel uit de hoge hoed. Een heel klein groepje studenten mocht vier jaar onderbetaald aan een proefschrift werken. Bij de aanname van de tweefasenstructuur demonstreerden nog duizenden studenten. Dat leverde toenmalig minister van onderwijs Deetman een schop in de buik op. Daarmee werd hij de enige naoorlogse Nederlandse minister met bij een demonstratie opgelopen fysiek letsel. Hoe schamel was daarmee vergeleken de demonstratie tegen de invoering van de BaMa-structuur. Hooguit driehonderd studenten in de stromende regen. Ze hebben, meen ik, niet eens het achtuurjournaal gehaald. Posthumus heeft postuum gewonnen. Wie had dat 33 jaar geleden in het bezette Maagdenhuis gedacht? Dirk de Hoog In Op de rand staan voorvallen in de marge van het universitaire nieuws. Wie vrndt dat Ad Valvas ergens aandacht aan moet besteden, kan suggesties mailen naar redactie@advalvas.vu.nl.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen