Ad Valvas 2001-2002 - pagina 542

Op zoek gaan naar de vlam rat is mooi o m o n d e r z o e k hte doen w a a r daadweri<eiiji< ^ftts mee g e b e u r t . Het is ook rarteideiijk o m een Wetenschapswinkel-onderzoek te i o e n met het idee dat veel ran het v o o r w e r k al gedaan | s . Maar de v e r l o k k i n g e n Iran maatschappelijk releint o n d e r z o e k hebben ook § e n schaduwzijde. Dat v i n d t eer Smets, scriptiecoördiI t o r bij Maatschappelijke i g s t u k k e n en Beleid l e r d e e l van Sociaall u r e l e Wetenschappen). I^devies: ga op zoek een t h e m a d a t j e echt i'esseert. "Als een student bij mij komt met de mededeling dat hij graag onderzoek wil doen via de Wetenschapswinkel, vraag ik me af wat zo iemand be-weegt. Is dat het onderwerp van het onderzoek, of heeft zij of hij geen zin om zelf een onderwerp te verzinnen? Dat wordt vaak vrij snel duidelijk. Ik noem het altijd 'de vlam'. Die moet er wel zijn." Studenten die alleen uit gemakzucht bij de Wetenschapswinkel aankloppen, komen van een koude kermis thuis. Natuurlijk: er ligt een onderzoeksvraag op tafel, dus die is alvast binnen. Maar meestal is de vraagstelling weinig concreet. Te breed om in zestien weken een onderzoek over te kunnen afronden. Er is een spanning tussen wetenschappelijke eisen en wensen van de opdrachtgever, aldus Smets. Opdrachtgevers zitten meestal niet te wachten op een theoretisch

AVC YVONNE COMPIER

Peer Smets: "De vlam, die moet er wel zijn.'

kader. " Ik stel het kort door de bocht, maar vaak willen ze een onderzoek dat hun speerpunten bevestigt, compleet met een lijst beleidsaanbevelingen. Van de andere kant moet het onderzoek ook nog representatief zijn. Het komt voor dat studenten zich in de stroom naar concrete resultaten laten meevoeren. Dan is het aan de Wetenschapswinkel en mijzelf om op de rem te gaan staan." Een (fictief) voorbeeld: een organisatie wil weten hoe allochtone medewerkers van bedrijven het best gemotiveerd kunnen worden om Nederlands te spreken op de werkvloer. Dat klinkt als een afgebakend onderzoeksthema, maar Smets heeft zo zijn kanttekeningen. Hebben we het over kleine of grote bedrijven? Is cijfermateriaal het gewenste onderzoeksresultaat, of gaat het om een of twee case-studies? Voldoet de opzet dan aan representativiteit, en is dat ook gewenst? Wat zijn allochtone medewerkers precies? De centrale vraag impliceert bovendien dat deze medewerkers daar niet toe gemotiveerd zijn. "Hoe breed wil je gaan met zo'n onderzoek. Dat is nogal wat - j e zou erop kunnen promoveren." Opdrachtgevers verkijken zich dikwijls op wat een student kan doen binnen een beperkte tijd. De hooggespannen verwachtingen leiden ertoe dat de student alle kanten op getrokken wordt, waarna een rapportage of scriptie volgt die de gevraagde reikwijdte wel heeft, maar die een rode draad en diepgang ontbeert. Toch vindt Smets afstuderen via de Wetenschapswinkel een buitenkans. In studiepunten vertaalt het zich niet, maar je hebt wel'een onderzoek in opdracht gedaan, met wat geluk volgt een publicatie door de Weten-

schapswinkel en je hebt ervaring in het omgaan met de in meer of mindere mate aanwezige tegenstrijdige belangen. "Een afstudeerscriptie in opdracht schrijven kost waarschijnlijk meer tijd dan zelf een onderwerp verzinnen. De extra tijd wordt opgeslokt door het managen van het spanningsveld dat ontstaat door de verschillende eisen die gesteld worden aan het onderzoek. Er zijn veel meer onderhandelingspartners waar je mee om de tafel moet. Jij krijgt er echter ook genoeg voor terug en daardoor is het die extra tijdsinvestering waard." De ervaring leert dat zeker in het begin extra begeleiding handig is. Door vroeg in het proces, tijdens het schrijven van de scriptieopzet, te ha meren op een theoretisch analysekader komen de studenten later tijdens de dataverzameling in het veld veel beter beslagen ten ijs. Het maakt Smets daarbij niet zo veel uit dat de opdrachtgevers wetenschappelijke theorie soms maar 'moeilijk gedoe' vinden. Het hanteren van theorie geeft de onderzoeker juist de moge lijkheid om die dingen m het veld te herkennen, die anders verborgen zouden blijven. De Wetenschapswinkel speelt samen met Smets een be langrijke rol om de verwachtingen van student, opdrachtgever en oplei ding in de eerste fase van het onderzoek goed op elkaar afgestemd te krijgen. "Daardoor krimpt de reikwijdte inderdaad in, maar het maakt wel een goed onderzoek haalbaar in de tijd die ervoor staat. De grote waarde voor een opdrachtgever is dat die inzicht krijgt in een bepaalde problematiek, hoewel het antwoord niet altijd voldoet aan hun oorspron kelijke verwachtingen." René Rector

Schuldhulpverlening voor ex-gedetineerden moei beter i ^ E x - g e d e t i n e e r d e n die de g e v a n g e n i s m o g e n v e r l a t e n z i j n v a a k vast van plan o m w e e r op het rechte pad te k o m e n én er op te b l i j v e n . Helaas b l i j k e n dit in het a l g e m e e n alleen maar m o o i e d r o m e n te z i j n . Naar schatting 70 tot 75 procent v a n de exg e d e t i n e e r d e n m a a k t zich w e d e r o m schuldig aan een m i s d r i j f , d i t w o r d t recidive g e n o e m d . Een van de redenen hiervoor is dat ex-gedetineerden na hun v r i j l a t i n g v a a k met een g r o t e schuldenlast k a m p e n . Waar 'gewone' mensen via een wet v a n hun schulden k u n n e n a f k o m e n , g e l d t dit niet voor m e n s e n met j u s t i t i ë l e schulden. In opdracht v a n de Stichting Kriminaliteit en Strafrecht (KS) doet Mischa van Dijk via de Wetenschapswinkel o n d e r z o e k naar de s c h u l d h u l p v e r l e n i n g v o o r ex-gedetineerden, in haar o n d e r z o e k k i j k t zij w e l k e mogelijkheden en o n m o g e l i j k h e d e n ex-gedetineerden in Nederland hebben bij het oplossen van hun problematische schuldsituatie. In 1 998 werd de Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen (WSNP) van kracht. Deze wet voorziet in een stelsel regelingen, waardoor iedereen die buiten zijn fout in de schulden is geraakt geholpen wordt zijn schulden te saneren. Dit kan gebeuren met of zonder tussenkomst van de rechter. Buiten deze wet vallen justitiële schulden zoals boetes, bekeuringen, schadevergoedingen en schadevergoedingsstraffen. Ex-gedetineerden hebben vaak juist justitiële schulden en komen dus niet in aanmerking voor de WSNP. De Stichting Kriminaliteit en Strafrecht vindt dat dit anders moet. KS is opgericht in I 990 en bestaat onder andere uit een voorlichtingsproject, van waaruit ex-gedetineerden op pad gaan om over hun ervaringen te vertellen. Meestal gebeurt dit op scholen. Ook heeft KS een sociaaljuridisch adviesbureau. Hier kunnen naast ex-gedetineerden ook dak- en thuislozen terecht en mensen die gewoon juridisch advies nodig hebben, bijvoorbeeld voor een echtscheiding. KS heeft nu een opdracht ingediend bij de Wetenschapswinkel met als doel het in kaart brengen van de pro-

blematiek van ex-gedetineerden met financiële problemen. Erik van der Maal, mede-oprichter en coordinator van KS, legt uit dat de meeste ex-gedetineerden na hun vrijlating in een vicieuze cirkel terechtkomen. "Veel mensen die uit de bajes komen willen graag op het rechte pad komen én blijven. Maar veel van hen hebben geen werk en geen onderdak, maar wel schulden. Als ze een uitkering willen aanvragen, kan dat niet omdat ze geen vaste woonof verblijfplaats hebben. Omdat ze geen geld hebben kunnen ze ook geen woonruimte krijgen. Ook is het erg moeilijk om werk te krijgen met een strafblad op zak. Zo'n ex-gedetineerde heeft dan alles geprobeerd, maar stuit overal op een muur van onbegrip. Dan krijgt hij ook het gevoel van 'bekijk het maar, ik gooi de handdoek in de ring.' Vervolgens haalt hij z'n koevoet uit het vet en gaat de deur uit voor een inbraak." De afwezigheid van schulden zou helpen om op een 'juiste' manier te leven, maar de praktijk laat een ander beeld zien. Geld is in veel gevallen geen onbelangrijk motief om een misdrijf te plegen. Ook in de ge-

LL JAN-KAREL VISSER

vangenis ontstaan schulden, bijvoorbeeld door het kopen van drugs. Dan zijn er nog de achterstallige huur, openstaande rekeningen bij het energiebedrijf en natuurlijk de justitiële schulden zoals schadevergoeding en boetes. De ex-gedetineerde stuit vaak steeds weer op zijn schulden. Van der Maal: "Een ex-gedetineerde kan er in slagen zijn problemen te overwinnen en z'n leven weer op de rails te krijgen. Maar als hij schulden blijft houden komt steeds maar weer die deurwaarder of dat incassobureau aan de deur, wat ook weer extra geld kost. Diegene doet dan zo zijn best om op het rechte pad te blijven, maar de schulden blijven hem maar achtervolgen zonder dat hij er vanaf kan komen. Ex-gedetineerden denken dan vaak dat ze maar tienduizend euro nodig hebben om uit de schulden te komen. Het is dan erg verleidelijk om bijvoorbeeld een keer mee te werken aan een drugshandeltje en daarna overal van af te zijn." In haar onderzoek probeert Mischa van Dijk de schuldproblematiek van en de hulpverlening aan ex-gedetineerden in kaart te brengen om zo aanbevelingen te doen om de hulpverlening te verbeteren en het zelfhulppotentieel van de ex-gedetineerden te vergroten. Stichting KS hoopt in ieder geval dat zij in haar conclusie aanbevelingen zal doen om de tekst in de wet te veranderen zodat ook mensen met justitiële schulden van de WSNP gebruik kunnen maken. Wanneer de tekst niet wordt veranderd, zou de uitvoering ervan versoepeld kunnen worden. Met een van deze twee oplossingen zouden exgedetineerden met schulden al een stuk geholpen zijn. Marijs Onderwaater

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen