Ad Valvas 2001-2002 - pagina 476

AD VALVAS 25 APRIL

VRAAG ANTWOORD

'Brute feiten zijn diepe mysteries' Hij is de meest veelbelovende VU-filosoof, die de wereld nog een poepje zal laten ruiken. Dat meent althans de hoofdredacteur van Filosofie Magazine, Erno Eskens. Wat is René van Woudenbergs bijdrage aan de filosofie? Ad Vaivas probeert er, in het kader van de Maand van de Filosofie, de vinger achter te krijgen.

Peter Breedve d Waar bent u eigenlijk mee bezig? "Onder meer met de basale filosofische vraag of er dingen zijn die door de tijd heen hetzelfde blijven. Een oud voorbeeld van dat probleem is het schip dat uit honderd eikenhouten planken bestaat, en dat uitvaart met honderd notenhouten planken in het ruim. Tijdens de reis vervangt de scheepstimmerman elke dag een eikenhouten plank door een plank uit het ruim. De vraag die je kunt stellen is dan of na honderd dagen dat schip nog hetzelfde schip is dat uit de haven wegvoer. Wat een onzinnige vraag! "O ja? Wat dan als je een voorbeeld neemt waarbij een persoon centraal staat in plaats van een schip? We weten dat de cellen in een menselijk lichaam zich voortdurend vernieuwen en over zeven jaar heb je een totaal ander lichaam dan op dit moment. N u stond er twaalf jaar geleden een man terecht in Jeruzalem, die ervan werd beschuldigd in de Tweede Wereldoorlog de beul van het vernietigingskamp Sobibor te zijn geweest, Demjanjuk. Dus die man die terechtstond in Jeruzalem, is dat dezelfde persoon die vijftig jaar daarvoor de Beul van Sobibor was? Eén van mijn conclusies is, dat personen niet verwisselbaar zijn met hun lichaam. Het lichaam is slechts een multifunctioneel apparaat waarmee we waarnemen, communiceren enzovoort." De mens heeft dus een eeuwige ziel? "Dat weet ik niet. IVlisschien is de dood wel het einde van alles. Maar dat volgt niet uit het feit dat na de dood het lichaam begint te rotten. De vernietiging van het lichaam is niet hetzelfde als de vernietiging van de mens als persoon."

De Demjanjuk van 1990 is dus dezelfde als de Beul van Sobibor en dus schuldig. "Hij is dezelfde persoon, maar waarom dat nou is, daar heb ik geen verklaring voor." Mfiar dan stuurt u ons dus gewoon het bos in. "Er zijn nu eenmaal brute feiten die niet zijn te verklaren. Brute feiten zijn diepe mysteries." Waar bent u thans mee bezig? "Twee weken geleden is er een boekje van mij verschenen. Filosofie van taal en tekst over de vraag wat het nou wil zeggen als je zegt dat iets betekenis

heeft. Waar ik me echt over kan opwinden, is de heersende opvatting dat de betekenis van een tekst verandert in de loop van de tijd. Dat vindt men dan heel wat, zo'n inzicht. Maar hier wordt het begrip 'betekenis' verward met het begrip 'relevantie' of 'waarde'. De tekst Phaedros van Plato had bijvoorbeeld in de vierde eeuw voor Christus een waarde die hij in de tweede eeuw niet meer had, maar in de negentiende-eeuwse filosofie weer wel. Veel mensen lijken onder de betekenis van een tekst iets te verstaan wat ontstaat via interactie tussen de tekst en de lezer. De bedoeling van de auteur, de 'auteursintentie', wordt

Hermans krijgt zesje van onderwijsbestuurders Demissionair minister H e r m a n s krijgt van de b e s t u u r d e r s v a n h o g e scholen en universiteiten m a a r n e t een v o l d o e n d e v o o r zijn vierjarig b e w i n d . T o c h is hij de m i n s t slechte k a n d i d a a t o m d e portefeuille na 15 m e i o p n i e u w te b e h e r e n . Volgens een enquête van het HBO-Journaal en Academia, het orgaan van universiteitenvereniging vsNU, geeft tachtig procent van de bestuurders in het hoger onderwijs de minister nog wel een voldoende voor zijn onderwijs- en onderzoeksbeleid. Al vinden ze dat het hoger onderwijs er in de afgelopen vier jaar bekaaid afgekomen is. Omdat enkele ondervraagden Hermans een forse onvoldoende toekennen, komt zijn gemiddelde rapportcij-

Peter Strelitski

Filosoof René van Woudenberg vraagt zich af of er ool< vierl<ante cirl<els bestaan

fer niet hoger dan een zesje. Daarmee scoort hij overigens beter dan zijn voorganger Ritzen, die door zijn bezuinigingen en strakke centrale aansturing vier jaar geleden in een zelfde onderzoek van HBO-Joumaal niet verder kwam dan een 5,2. Ondanks de lage score vindt de meerderheid van de bestuurders dat Hermans in een volgend kabinet "zijn karwei moet afmaken". Ook voormalig staatssecretaris Job Cohen en HBORaadvoorzitter Frans Leijnse worden voor de post getipt. Die laatste kandidaat behoort tot de scherpere critici van Hermans. Hij geeft de minister in een begeleidend interview een vijf "Er zijn te veel minnen." VsNU-voorman Ed d'Hondt geeft Hermans een zes. De 'minnen' hebben vooral te maken

met Hermans' gebrek aan daadkracht in enkele dossiers. Zo heeft de minister volgens hogeschoolbestuurders veel te weinig gedaan om het bekostigingsstelsel van het hoger onderwijs te verbeteren. Het huidige systeem, waarbij instellingen grotendeels worden afgerekend op het aantal ingeschreven studenten, is fraudegevoelig gebleken. Hermans krijgt wel lof voor zijn voortvarende aanpak bij de invoering van het bachelor-masterstelsel en een keurmerk voor opleidingen in het hoger onderwijs. De grootste ergernis bij bestuurders van hogescholen en universiteiten is de lage prioriteit die het hoger onderwijs volgens hen op de politieke agenda heeft gekregen. Bijna driekwart van de geënquêteerden uit die klacht. (WvD/HOP)

vaak afgedaan als iets schimmigs waar je geen rekening mee zou hoeven houden. Maar ik zie niet in waarom je over auteursintenties je schouders zou ophalen. Vaak zijn ze wel degelijk heel relevant voor de interpretatie van een tekst. N u dat boekje is verschenen, ben ik mentaal vrij om iets nieuws te bedenken en ik denk dat ik me zal gaan bezighouden met de vraag wat iets doet als het bestaat. Bestaan er ook dingen die niet bestaan, zoals vierkante cirkels? Welke voorwaarden zijn er aan bestaan verbonden? Is er een activiteit 'bestaan', zoiets als ademen, maar dan zachter?" U houdt zich dus bezig met het oplossen van intellectuele puzzels. Wat is het praktische nut daarvan? "Intellectuele puzzels? Wat een denigrerende omschrijving van mijn werk! Proberen dingen te begrijpen is een belangrijk facet van ons leven. Hebben zaken alleen maar nut als het bedrijfsleven er iets aan heeft? Kom nou!"

Doet de hedendaagse filosofie er nog wel toe? Zijn er nog filosofen die net zo veel teweegbrengen als Rousseau of Sartre? "Ja, de dagen van het Existentialisme zijn voorbij. Maar het zal je verbazen hoeveel invloed het werk van iemand als Emmanuel Levinas (Franse filosoof, 1906-1995, PB) heeft." Hoe gaat u eigenlijk te werk? "Het belangrijkste is dat ik een goede vraag heb. Er komen voortdurend vragen in me op en sommige daarvan blijven. Die kunnen opkomen tijdens het lezen, fietsen, gitaarspelen of tijdens discussies met collega's. U woont in een kleine dorpsgemeenschap. Hoe reageren uw dorpsgenoten op het feit dat u filosoof bent? "Nou, voor praktische zaken zullen ze mij niet vragen. Niet dat ik twee linkerhanden heb, hoor. Laatst heb ik het houtwerk van ons huis helemaal zelf afgeschuurd, in de grondverf gezet en twee keer in de lak gezet!"

DE NIEUWE STELLING Drie van de vier VU-medewerkers waren vorige maand te laks om te gaan stemmen voor de ondernemingsraad. Voor de komende studentenverkiezingen zijn nauwelijks kandidaten gevonden. En iedereen voelt al op zijn klompen aan dat in de komende weken nog minder studenten hun stem uit zullen brengen dan de dertien procent van vorig jaar. Geef ongezouten je m e n i n g over de stelling:

Deze universiteit verdient geen democratie Reacties en suggesties voor nieuwe (actuele) stellingen mailen naar: redactie@advalvas.vu.nl.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen