Ad Valvas 2001-2002 - pagina 461

^w AD VALVAS 18 APRIL 2002

PAGINA 5

Actieve senior bedreigt ouderenzorg

Volgens Dorly Deeg zijn oude mannen bijna even vaai< depressief als oude vrouwen

Ouder worden is niet alleen maar leuk. Dat is de voor­ naamste boodschap die hoogleraar Dorly Deeg vorige week uitte in haar oratie. 'Al die nadruk op succesvol ouder worden, leidt tot uit­ holling van de zorg.' Weimoed Visser Ouderen worden de laatste tien jaar steeds vaker getypeerd als gezond, actief en kapitaalkrachtig. Het van­ ouds negatieve beeld van ouder wor­ den is aan het verdwijnen. Het beeld van de actieve, welvarende oudere, die veel tijd heeft om te reizen en geld uit te geven, is overgewaaid uit de Ver­ enigde Staten. Deze verandering is op zich positief, vmdt Dorly Deeg, die zich sinds vori­ ge week hoogleraar epidemiologie van de veroudering mag noemen. Maar het gevaar bestaat dat daardoor groe­ pen ouderen ondersneeuwen. "Er zi)n namelijk ook ouderen die wel hulpbe­ hoevend zijn en niet veel geld heb­ ben", aldus Deeg. "Het beeld van de welvarende oudere kan leiden tot ver­ dere uitholling van de zorg." Vooral alleenstaande vrouwen van wie de man is overleden, hebben het niet breed. Vaak moeten zij rondkomen van alleen AOW. Ouderen uit de lagere welvaartsklassen hebben meer gezond­ heidsklachten, zo blijkt uit onderzoek. Depressie en angststoornissen liggen

op de loer. Die komen bij vrouwen meer voor dan bij mannen. Maar dat komt, aldus Deeg, mede doordat vrouwen langer leven, en dus vaker met ziekten doorleven en vaker het verlies van hun partner meemaken. "Corrigeer je voor dat soort gebeurte­ nissen, dan blijken mannen bijna even vaak depressief als vrouwen. Tien pro­ cent van de ouderen boven de zestig heeft depressieve klachten en dat loopt op tot ongeveer twintig procent in het tachtigste levensjaar." Deeg is al tien jaar directeur van het Lasa­onderzoek {Longitudinal Aging Study Amsterdam), een van de groot­ schaligste onderzoeken in Nederland naar ouder worden, waarin ruim drie­ duizend ouderen langdurig worden gevolgd. Het Lasa­onderzoek bestaat sinds 1992. Van de drieduizend ouderen, die eens in de drie jaar wor­ den ondervraagd, zijn er inmiddels nog zo'n 1500 over. De rest is overle­ den of afgehaakt. Deeg: "Dit jaar wil­ len we daar duizend nieuwe ouderen in de leeftijd van 55 tot 65 aan toe­ voegen."

Hongerwinter Een van de dingen die Deeg de komende tijd verder wil onderzoeken, is de invloed van ingrijpende gebeur­ tenissen in iemands leven op de gezondheid tijdens de ouderdom. Zo ontdekte Lasa dat er een verschil bestaat tussen ouderen die de honger­ winter van 1944/'45 hebben meege­ maakt en ouderen die geen honger hebben geleden. De eerste groep bestempelt nu ze oud zijn, de gezond­

heid als slechter dan de tweede groep. Ook hebben mensen die in de honger­ winter beneden de veertien waren, nu een grotere kans op diabetes. "Die hongerwinter leent zich heel goed voor onderzoek. Je hoeft eigenlijk alleen maar te vragen waar mensen tij­ dens de oorlog hebben gewoond om te weten of ze honger hebben geleden. Er zijn waarschijnlijk meer gebeurte­ nissen tijdens het leven van invloed op de gezondheid op je oude dag, maar de meeste gebeurtenissen zijn veel individueler en dus lastiger te onder­ zoeken", aldus Deeg. Lasa keek ook naar de gevolgen van de B ijlmerramp voor de B ijlmer­ouderen in het bestand, maar deze ramp bleek veel minder grote gevolgen te hebben. "We weten van dit soort dingen nog lang met alles. Dit gaan we de komen­ de tijd verder onderzoeken", vertelt Deeg. Interessant is ook dat mensen de kans op bepaalde ziekten tijdens de ouder­ dom lang met altijd goed kunnen inschatten. De kans op dementie en beroertes worden stelselmatig over­ schat, terwijl de kans op hart­ en vaat­ ziekten en artrose juist wordt onder­ schat. "Dat heeft er misschien mee te maken dat dementie en een beroerte aandoeningen zijn waardoor je erg hulpbehoevend wordt. Daardoor heb­ ben mensen dat eerder als angstbeeld in hun hoofd", denkt Deeg. Mannen schatten sowieso hun gezondheid positiever in dan vrouwen. Vrouwen overschatten de kans dat zij ziek worden, mannen onderschatten die m het algemeen. "Vrouwen gaan eerder naar de dokter", legt Deeg uit.

Christiaan Krouwels

Lasa in tien jaar uitgegroeid tot lijvige discipline Het Lasa­onderzoek is het grootste onderzoek in Nederland naar gezondheid en welbevinden van ouderen. In Rotterdam wordt een nog groter onderzoek gedaan, met 9000 ouderen, maar dat is alleen toegespitst op vier ziekten. Lasa begon tien jaar geleden met zeven medewerkers, nu werken er 45, uit verschillende disciplines: medici, gerontologen, sociologen, psycholo­ gen en bewegingswetenschappers. Directeur Deeg is zelf wiskundige en socioloog. Het Lasa­onderzoek kost ongeveer anderhalf miljoen euro per jaar. Dat geld wordt betaald door het minis­ terie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, ZonMw (fusieorganisatie van Zorgonderzoek Nederland en NWO Medische wetenschappen) en de vu. Lasa is een van de tien toponderzoeken op de vu, waarvoor het college van bestuur geld heeft uitgetrokken.

"Ze vinden het minder moeilijk om onder ogen te zien dat er iets aan de hand is. Het is misschien een van de redenen waarom ze langer leven, maar ook meer jaren ziek zijn. Mannen gaan nog altijd vaak pats boem dood."

Geen extra geld voor tweede studie S t u d e n t e n krijgen g e e n extra geld voor e e n t w e e d e s t u d i e . D a t c o n ­ cludeert minister H e r m a n s na onderzoek naar obstakels voor extra g e m o t i v e e r d e s t u d e n t e n . Aanleiding voor het onderzoek van het Rotterdamse instituut Risbo was een motie in de Eerste Kamer. Indie­ ner Schuurman (ChristenUnie) was bang dat geldgebrek het combineren van studies in de weg stond.» De relatie tussen 'dubbelstuderen' en het inkomen blijkt in het onderzoek bollenbozen in het hoger onderwijs echter aanzienlijk gecompliceerder. Zo klagen ''tudenten met twee studies veel meer over tijd­ dan over geldgebrek.

Met meer studiefinancienng zou bovendien de meerderheid van de dubbelaars niet minder gaan bijverdie­ nen. En dat laatste doen ze net zo veel als hun collega's. Vrijwilligers­ en bestuurswerk doen ze zelfs meer, wat studentenbond ISO doet verzuchten: "Het lijkt wel of ze meer energie heb­ ben." Het Risbo­onderzoek schetst een inte­ ressant profiel van de dubbelstudent. Aan de universiteit (bijna tien procent van de populatie) zijn er bijvoorbeeld bijna twee keer zo veel als aan de hogeschool. Inhoudelijke interesse blijkt in ieder geval belangrijker voor het kiezen van een tweede studie dan de kans op een betere baan. En hoewel het

natuurlijk vooral goede vwo­scholie­ ren betreft, is slimheid niet de enige reden dat de dubbelstudent ook snel­ ler studeert. Hij (de meerderheid is van het mannelijk geslacht) organi­ seert zich vooral beter. Daarom stoort hij zich behoorlijk aan organi­ satorische obstakels. Dit wil niet zeggen dat de financiën geen probleem vormen. Zo maken maar weinigen hun tweede studie af na het stoppen van hun studiefinan­ ciering. Geldgebrek is bovendien wél een belangrijke factor in de controle­ groep van studenten die verkozen géén tweede studie te doen. Studen­ tenbonden LSVb en ISO pleiten daar­ om voor meer en langere studiefinan­ ciering.

Hermans komt ambitieuze studenten tegemoet door iedereen vanaf 2003 maar liefst € 712,76 per maand te laten lenen. De LSvb is tegen die oplossing. De studentenbond vindt meer lenen een aanslag op de toegan­ kelijkheid van het onderwijs voor de arme student. Hermans weigert verder mogelijkhe­ den en knelpunten voor 'bollebozen' dwingend aan universiteiten en hoge­ scholen voor te schrijven. "Maatwerk per student is niet gebaat bij algemene regels", aldus de minister. Volgens Hermans moet daarnaast de nieuwe bachelor­masterstructuur het flexibe­ lere onderwijs opleveren waar de geta­ lenteerde student gebruik van kan maken. (WK /HOP)

Op de rand Gevulde koeken Is de student uitgeëmancipeerd en bestaan er geen grotere stnjdpunten meer dan de prijs en kwaliteit van een kop koffie? De medezeggenschap van studenten lijkt op sterven na dood, nu zelfs de grootste fractie in de universitaire studentenraad, die van de progressieve studenten, voor de komende verkiezingen maar twee kandidaten heeft weten te vinden. Het aantal mensen dat gaat stemmen zal met deze onvolledige kandidaten­ lijst nog we! verder afnemen na het historisch dieptepunt van demen procent stemmers vorig jaar. Waarom zijn studenten niet meer geïnteresseerd in universitaire democratie? Wellicht is de verkla­ ring dat ze zich steeds meer zijn gaan gedragen als middelbarescho­ lieren. Tien jaar geleden constateer­ de toenmalig studentendecaan Eleo­ nore Vos al dat studenten steeds meer het taalgebruik van de middel­ bare school bleven gebruiken. Ze praten over leraren, huiswerk maken en naar school gaan. Die verschool­ sing is alleen maar doorgegaan. Tegenwoordig klagen universitaire docenten erover dat ze orde moeten houden op colleges en mensen voor straf 'de klas' uit sturen. Het lijkt erop dat de doorsneestu­ dent de universiteit steeds meer ziet als een vanzelfsprekend vervolg op de middelbare school en 'gaan stu­ deren' geen bewuste keuze meer is. In ieder geval betekent het geen breuk in het leven, zeker niet voor het alsmaar groeiend aantal spoor­ studenten dat thuis blijft wonen tot ze zijn afgestudeerd. Uit de statistieken blijkt dat de doorstroom van vwo­leerlingen naar de universiteit de afgelopen decen­ nia flink IS gestegen naar nu bijna zeventig procent. Gaan studeren is gewoon geworden. In het roemruchte jaar 1968, toen tienduizenden studenten Parijs op de kop zetten om democratie te eisen, ging nog niet de helft van de Nederlandse middelbarescholieren aan de universiteit studeren. Die universiteit was in hoge mate een aangelegenheid van de maatschap­ pelijke elite. Langzaam maar zeker sijpelde een enkel middenstands­ en arbeiders­ kind binnen. Die niet­elitaire stu­ denten vormden de voorhoede van de studentenprotesten en nchtten de Studentenvakbond op als alter­ natief voor de alles overheersende corpora. De vakbond voerde actie tegen de verslechteringen aan de universiteiten, die juist werden doorgevoerd toen steeds meer kin­ deren van 'gewone' mensen toegang kregen. De collegegelden gingen omhoog, de studieduur werd ver­ kort en de beurzen werden verlaagd. Bovendien kreeg het onderwijs steeds meer een schools en minder een wetenschappelijk karakter. Kortom, de universiteit zelf veran­ derde in een veredelde middelbare school. Welke student vindt dat nu nog erg? Studeren doe je niet omdat je iets wilt bereiken, maar omdat het erbij hoort. Na de middelbare school ga je gewoon naar de universitaire school. In deze welvaartsmaatschap­ pij is het halen van de hoogste onderwijsgraad een noodzakelijk te nuttigen consumptiegoed, net zoiets als het halen van je njbewijs. De universiteit heeft zich keurig aangepast. Nooit eerder kregen het onderwijs en de student zoveel aan­ dacht als de laatste jaren. Docenten moeten op cursus om les te leren geven en onderwijskimdigen ont­ werpen 'studeerbare' programma's om vooral binnen vier jaar klaar te kunnen zijn. De consument­student IS tenslotte koning. Wat hebben ze nog te klagen? Een beetje studeren, een beetje roeien, nu en dan 's avonds naar een gala. Dat is nog veel leuker dan de middelbare school. Alleen die slechte gevulde koeken. Kunnen ze daar niet eens wat aan doen? Dirk de Hoog In Op de rand staan voorvallen in de marge van het universitaire nieuws. Wie vindt dat de redactie ergens aandacht aan moet beste­ den, kan suggesties mailen naar: redact!e@advalvas .vu .nl.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen