Ad Valvas 2001-2002 - pagina 417

^m AD VALVAS 21 MAART 2002 I PAGINA S

Onderzoeker noemt profeet Jona een president Bush-achtig mannetje

Weetjes zappen

'Het wemelt van de feestvreugde in het Oude Testament' Is het angst die mensen inspireert tot hun geloof? Ex-aardrijkskundeleraar Ab Ridder gelooft er niks van. Hij schreef een proefschrift waarin hij stelt dat het juist vreugdevolle ervaringen zijn die de basis vormen van religieuze overtuigingen.

Longontsteking is voor demente ouderen erger dan gedacht. Omdat van de buitenkant weinig te zien is aan dementerenden met longontsteking, wordt vaak aangenomen dat de oudere er weinig last van heeft. Vu-promovenda Jenny van der Steen concludeert echter dat ook bij zwaar demente bejaarden duidelijk waar te nemen is dat zij lijden aan longontsteking. Van der Steen vroeg verpleeghuisartsen om 706 demente ouderen met longontsteking regelmatig vijf minuten te observeren. De artsen registreerden angstige gezichtsuitdrukkingen, zenuwachtige bewegingen en vooral een luidruchtige ademhaling. Van der Steen vindt dat er meer aandacht moet komen voor het verlichten van het lijden. Daarnaast ontwikkelde Van der Steen een lijst met aandachtspunten voor verpleeghuisartsen, die zij kunnen gebruiken bij het besluit om ouderen met longontsteking wel of geen antibiotica te geven. (WV)

Over godsdienst wordt door gelovigen en niet-gelovigen veel onzin verkondigd, vindt Ab Ridder. Neem nou een uitspraak als die van de Britse filosoof Bertrand Russell, dat godsdienst vooral is gebaseerd op angst. "Te pas en te onpas wordt die opvatting gehuldigd", meent Ridder. De onderzoeker, afgestudeerd in de culturele antropologie en ooit aardrijkskundeleraar in het voortgezet onderwijs, vindt Russels opvatting te eenzijdig en te simpel. "Ik ken zo veel mensen die wel godsdienstig zijn maar helemaal niet angstig. Ik geloof er dus niks van." Acht jaar lang ging Ridder op zoek naar bewijzen van het tegendeel, dat godsdienst juist is gebaseerd op vreugde.

Afstraffing

Vreugdezang Nu is het niet allemaal ellende in het Oude Testament, tekent Ridder aan. Er wordt ook heel wat afgefeest. In het boek Exodus, bijvoorbeeld, als het joodse volk dankzij Gods hulp en onder leiding van Mozes uit Egypte is ontsnapt. Als God het volk door de gespleten Schelfzee heeft geleid, waarin zijn Egyptische achtervolgers genadeloos worden verzwolgen, barst een vreugdezang los: 'Toen zongen Mozes en de kinderen Israels dit lied den Heer, en spraken: Ik zal den Heer zingen, want Hij heeft ene heerlijke daad gedaan; paard en wagen heeft Hij in de zee gestort.' (Exodus 15:1) De Israëlieten weten het op dat moment nog niet, maar er staat ze een zwerftocht van veertig jaar door de woestijn te wachten, een reis vol gevaren en dus ook angst. "Wat opvallend

Is de crèche schadelijk voor jonge kinderen? Hoogleraar kinderopvang Marianne Riksen (universiteit Nijmegen) veroorzaakte grote beroering toen zij begin deze maand in haar inaugurele rede zei dat jonge kinderen schade ondervinden als ze veel tijd in de crèche doorbrengen. Vorige week werden er zelfs Kamervragen over gesteld. Vu-professor Hans Koot is het niet eens met de conclusie van Riksen. Hooguit zijn kinderen die veel tijd in de crèche doorbrengen wat drukker dan andere kinderen, maar er zijn volgens hem geen bewijzen dat ze meer gedragsproblemen hebben. Uit het Amerikaanse onderzoek waarop Riksen zich baseert, kun je dat niet concluderen, aldus Koot, omdat de gemiddelde verschillen te klein zijn tussen kinderen die veel tijd doorbrengen op de kinderopvang en kinderen die daar weinig zijn. (WV)

Longontsteking

Peter Breedveld

Hij schreef er een proefschrift over waarop hij afgelopen dinsdag promoveerde. Vreugde als aanzet tot geloof is de titel. Ridder is er dus blijkbaar in geslaagd aan te tonen dat Russell ongelijk heeft. "Nou ja, aantonen", zegt hij met een zuinig gezicht. "Ik ben wat voorzichtig met dat woord als het over theologie gaat. Ik zeg liever dat ik aannemelijk heb gemaakt dat vreugde de basis is van geloofservaringen." Wie de bijbel een beetje kent, weet echter dat God zijn gezag niet altijd op de meest zachtzinnige wijze doet gelden. Een fikse afstraffing op zijn tijd, om de mensheid eraan te herinneren wie er de baas is, daar draait God zijn hand niet voor om. Hij houdt de vrees er goed in. Denk aan de zondvloed, aan de vernietiging van de zondige steden Sodom en Gomorra. "Maar ik beweer ook niet dat er geen relatie bestaat tussen angst en het geloof', aldus Ridder. "Ik weet ook wel: nood leen bidden. In de Tweede Wereldoorlog zaten de kerken vol. Maar om nou te zeggen dat godsdienst, in de woorden van Russell, primarily and mainly is gebaseerd op angst, dat is gewoon niet waar." Maar de suggestie die de titel van Ridders boek wekt, namelijk dat vreugde aan de basis ligt, is die dan niet net zo eenzijdig als wat Russell beweert? Ridder begint bedachtzaam zijn kin te masseren. " H m m . Da's een goeie."

Crèche

Shockschade

Ab Ridder wordt vaak voor een katholiek aangezien is", zegt Ridder, "is dat het volk tijdens die momenten van angst steeds tegen Mozes tekeergaat. Wanneer het goed gaat, wordt God geëerd." Met dit soort bijbelse aanwijzingen wendde Ridder zich tot de theologie en de psychologie om zijn stelling dat vreugde de aanzet is tot geloof, van een degelijk wetenschappelijk kader te voorzien. Daarvoor nam hij als uitgangspunt het boek Wat heet Geloven?, van vu-theoloog Harry Kuitert, over hoe een geloof is opgebouwd. Kuiterts visie heeft hij aangevuld met visies van andere wetenschappers, bijvoorbeeld William James, grondlegger van de Amerikaanse psychologie, die stelt dat inderdaad angst, maar vooral toch ook vreugde aan de basis ligt van religie. De Amerikaanse psycholoog Carol Izard stelt dat mensen levensvisies ontwikkelen als ze zich goed voelen, als ze vertrouwen hebben in het bestaan. "Met andere woorden: je

hebt vreugde nodig om tot geloof te komen."

Bloederig boek Toch is het eigenaardig dat Ridder juist met voorbeelden uit het Oude Testament aantoont hoe vreugdevol het christelijke geloof is. "Ach", reageert Ridder, "dat de God van het Oude Testament zo wraakzuchtig is, in tegenstelling tot de 'God van Liefde' in het Nieuwe Testament, is een grote mythe. Er staan ook een paar vreselijke uitspraken in het Nieuwe Testament. Mensen die het Oude Testament als een donker, bloederig boek zien, zijn gewoon selectief voorgelicht. Het wemelt er juist van de feestvreugde, er zit veel humor in. Neem zo'n profeet Jona, die verongelijkt gaat zitten mokken omdat God besluit de zondige stad Ninevé niet te vernietigen, zoals hij aanvankelijk van plan was. Die Jona is

Chnstiaan Krouwels

zo'n president Bush-achtig mannetie, die het beter meent te weten dan God. Geweldig humoristisch is dat." Ridder geeft de voorkeur aan het Oude Testament boven het Nieuwe Testament. "Het Oude Testament is aardser. Er heerst een mentaliteit van: hier op aarde moet het gebeuren. Het Nieuwe Testament wordt juist gekenmerkt door de gedachte dat het einde der tijden voor de deur staat." Aan een katholiek decanaat geeft Ridder les in oudtestamentische zaken. "Katholieken weten traditioneel weinig van het Oude Testament." Zelf is hij protestants. "Haha, veel mensen vragen me of ik katholiek ben, omdat ik schrijf over de vreugdevolle aspecten van de bijbel." Het verschil tussen katholieken en protestanten vindt hij achterhaald. "Behalve dat protestanten, in tegenstelling tot katholieken, je altijd tegenspreken als je het over de bijbel hebt."

Eind februari kende de Hoge Raad in Nederland voor het eerst smartengeld toe aan een vrouw, die getraumatiseerd is na de confrontatie met haar overreden dochtertje. De erkenning van shockschade is nieuw in Nederland, maar bestaat al in landen als Duitsland en Engeland. Vu-promovendus Bart Verheij pleit er in zijn proefschrift voor dat Nederland het Duitse systeem overneemt. In Duitsland kunnen mensen die een dierbare hebben zien verongelukken of direct na het ongeluk ter plekke arriveren, aanspraak maken op een vergoeding voor shockschade. Volgens Verheij zal de Duitse benadering niet lijden tot een stortvloed aan claims, omdat van shockschade pas sprake is, als iemand lijdt aan een psychiatrisch erkend ziektebeeld. "De persoon kan dus vaak niet werken. Ook zal hij kosten moeten maken voor psychiatrische behandeling. Shockschade is daarom ook een vergoeding van vermogensschade", aldus Verheij. (WV)

Snelle reactie Als er licht in een oog valt, verandert er een eiwit. Die verandering zet een keten aan veranderingen in gang, waardoor het signaal uiteindelijk in de hersenen terechtkomt. De verandering van eiwitten is de basis van veel meer processen in het lichaam. Biofysica van de vu heeft een nieuwe laseropstelling, waarmee onderzoekers dit soort hele snelle veranderingen kunnen waarnemen. De opstelling werd deze week officieel in gebruik genomen. De verandering van eiwitten bij reacties in ons lichaam vindt plaats in picoseconden ( 1 0 - 1 2 ) . Met de nieuwe laseropstelling is het mogelijk deze snelle biochemische reacties waar te nemen. (WV)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen