Ad Valvas 2001-2002 - pagina 385

"^[P AD VALVAS 7 MAART 2002

PAGINA 5

Weetjes zappen

Medische natuurwetenschappen omzeilt de minister

Drukte De planning van topmanagers is steeds meer kortetermijnplanning. Dat komt door de toegenomen tijdsdruk in het bedrijfsleven, waardoor er voortdurend spoedeisende dingen moeten worden opgelost. Dat is een van de conclusies van vu-promovenda Ida Sabelis, die de tijdsbeleving van deze managers onderzocht. Bijna iedereen ervaart toegenomen drukte en snelheid in zijn werk en leven. Topmanagers hebben een bijzondere positie, omdat ze naast hun eigen tijdsplanning veel invloed hebben op de planning van hun medewerkers. Volgens Sabelis is er in beide soorten tijdsplanning steeds minder afwisseling van drukke en minder drukke periodes, omdat er voortdurend hard gewerkt moet worden om de volgende deadline te halen. Daardoor is er te weinig aandacht voor langetermijnprocessen. (WV)

Zeewind

Peter Strelitski

Docenten medische natuurwetenschappen worden vertrouwd gemaakt met het levensgrote computerscherm van the Wall dat ze bij colleges gaan gebruiken

Weimoed Visser De studie medische natuurwetenschappen zou het paradepaardje van de exacte faculteit moeten worden, dé remedie tegen de teruglopende belangstelling voor 'klassieke' exacte wetenschappen als scheikunde en natuurkunde. De bedenkers van de nieuwe studierichting gingen niet over een nacht ijs: ze hielden een marktonderzoek onder scholieren, vwo-docenten en medische bedrijven en instellingen. Daaruit bleek dat de belangstelling voor medisch opgeleide natuurwetenschappers groot zou zijn. Meer dan de helft van de scholieren met een exact profiel heeft interesse in de studie. Het aantal eerstejaars twintig is veel voor een exacte studie en de grote belangstelling voor medische natuurwetenschappen op open dagen bevestigen dit beeld. Toch keurde de ACO de studie onlangs voor de tweede keer af De opleiding zou de transparantie van het onderwijsaanbod niet bevorderen. De commissie vindt het bovendien niet nodig dat medische natuurwetenschappen een zelfstandige opleiding wordt, maar ziet de discipline liever als een afstudeerrichting of master bij bestaande exacte studies. Aco-adviezen worden gewoonlijk overgenomen door de minister van Onderwijs, wat zou betekenen dat medische natuurwetenschappen zich ook dit jaar niet als zelfstandige opleiding mag registreren bij het Centraal Register Opleidingen Hoger Onderwijs (CROHO).

Niet goed begrepen Opleidingsdirecteur Pim Mager van medische natuurwetenschappen en decaan Henk Timmerman van de exacte faculteit zijn boos over de argumenten die de ACO hanteert. Deze druisen volgens hen in tegen het algemene beleid van het ministerie van Onderwijs. "In het bachelor-mastersysteem is het de bedoeling dat de bachelorfase breed is en de masterfase

Het lukt de VU maar niet de nieuwe studie medische natuurwetenscliappen goedgekeurd te krijgen door de Adviescommissie Onderwijsaanbod (ACO). Toch zet de universiteit de studie, die vorig jaar ook al een negatief advies kreeg, door. De VU, de twintig eerstejaars en de medische sector zijn enthousiast. Daarom is er nu een constructie bedacht waarbij de opleiding geen ACO-advies en goedkeuring van minister Hermans nodig heeft. een specialisatie. De ACO vraagt ons eigenlijk om dat om te keren, met het advies om studenten eerst een bachelor in scheikunde of natuurkunde te laten doen en vervolgens een master medische natuurwetenschappen", aldus Timmerman. Medische natuurwetenschappen past volgens hem perfect in het nieuwe onderwijssysteem; het is maatschappelijk gericht en interdisciplinair, met een brede bachelorfase en een gespecialiseerder masterprogramma. Timmerman vindt dat de ACO het uitgangspunt van de studie niet goed begrepen heeft. "In het advies stond dat de evolutiebiologie ontbrak in het programma. Daar heb ik hard om zitten lachen, maar eigenlijk is het triest, want het duidt erop dat de commissie medische natuurwetenschappen ziet als een soort medische biologie en niet als een echt exacte studie." Opleidingsdirecteur Mager heeft er achteraf spijt van dat hij in zijn voorstel een vergelijking heeft gemaakt met andere medisch gerichte studies aan de universiteiten, juist om aan te geven dat een studie als medische natuurwetenschappen nog niet bestaat in Nederland. "Een heel schema, met allemaal mooie kleurtjes. Het was bedoeld om te laten zien dat medische natuurwetenschappen een ander soort studie is dan medische biologie of moleculaire levenswetenschappen in Nijmegen, maar dat is duidelijk niet overgekomen." Om de problemen op te lossen heeft de VU nu iets nieuws bedacht: ze meldt

medische natuurwetenschappen aan als zogeheten 'brede bachelor'. Formeel zijn alle studies het komende jaar nieuwe studies: door de invoering van het bachelor-mastersysteem moeten universiteiten en hogescholen al hun bachelor- en masterprogramma's opnieuw laten registreren bij het CROHO en de IBG. Deze bestaande studies hoeven niet allemaal door het ministerie te worden goedgekeurd. Naast de bachelor-masterprogramma's van reeds bestaande studies, geeft de wet de mogelijkheid nieuwe studies aan te melden, zo lang deze bestaan uit elementen van bestaande (en dus reeds goedgekeurde) studies. Dat zijn de brede bachelors. Medische natuurwetenschappen gaat vooralsnog zo'n brede bachelor worden. Daarmee heeft de vu de goedkeuring van de ACO en minister Hermans niet meer nodig. "Het is nog even afwachten of onze interpretatie van de wet strookt met de interpretatie van het ministerie van Onderwijs. Maar de directeur generaal en de directeur wetenschappelijk onderwijs, die hier vorige week op bezoek waren, adviseerden ons ook het zo op te lossen", vertelt Liduine Bremer van de stafeenheid onderzoek en onderwijs. De vu heeft voor deze oplossing gekozen, omdat de kans anders groot zou zijn dat medische natuurwetenschappen ook het komend studiejaar niet als zelfstandige studierichting zou kunnen beginnen. De onderwijsminister legt een ACO-advies namelijk bijna nooit naast zich neer. Ook vorig jaar deed hij dat niet. De huidige eerstejaars

medische natuurwetenschappen studeren daarom formeel farmacochemie. Inhoudelijk moet de studie het gat vullen tussen medici en natuurwetenschappers. "Er worden tegenwoordig bij medisch onderzoek zo veel technieken en apparaten gebruikt die voor medici niet goed te begrijpen zijn, omdat zij de scheikundige of natuurkundige achtergrondkennis te complex is", legt opleidingsdirecteur Mager uit. In de praktijk komt een behoorlijk aantal van de afgestudeerde scheikundigen en natuurkundigen in de medische hoek terecht. Maar dan missen ze vaak medische kennis. Het verschil met medisch biologen is dat die vooral worden opgeleid voor het uitvoeren van onderzoek.

Lange omweg Typische onderwerpen voor de medische natuurwetenschappen zijn de ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen, het analyseren van grootschalige hoeveelheden genetisch materiaal en het opsporen van verkeerd gevouwen eiwitten, die ziekten veroorzaken. Studenten kiezen in de masterfase een specialisatierichting. Dat kan bioinformatica zijn, maar ook moleculaire genetica of biofysica. Timmerman verzekert dat hij niet de hele faculteit heeft moeten ombouwen voor de nieuwe studie. Veel wetenschappers waren al jaren bezig met medisch gericht onderzoek, onder wie Mager en hijzelf. Mager doet onderzoek naar de effecten van stress op gistcellen en Timmerman zette aan de VU de afdeling farmacochemie op. Beiden verzekeren dat zijzelf zeker medische natuurwetenschappen zouden zijn gaan studeren, als dat in hun tijd had bestaan. "Ik wilde indertijd bijvakken kiezen met een medische inslag, maar dat kon toen nog niet", vertelt Timmerman. "Nu ben ik via een lange omweg terecht gekomen in de medische natuurwetenschappen, maar ik zou willen dat ik weer achttien was."

Een gebrek aan zeewind veroorzaakt de verdroging van het Caribische eiland Puerto Rico. Dat is de conclusie van het promotieonderzoek van aardwetenschapper Michiel van der Molen. Het was duidelijk dat de verdroging van het eiland samenhing met ontbossing, maar de link werd volgens Van der Molen tot nu toe fout gelegd. Klimaatwetenschappers dachten altijd dat de ontbossing op Puerto Rico een stijging van de temperatuur tot gevolg had, omdat op een ontbost eiland minder water zou kunnen verdampen. Uit Van der Molens onderzoek blijkt het tegendeel: op Puerto Rico waren stukken grasland gemiddeld koeler en verdampte er meer water dan in het bos. De verdroging op Puerto Rico ontstaat volgens Van der Molen doordat het warmteverschil tussen het eiland en de zee door de ontbossing kleiner is geworden. Hierdoor trekt het eiland minder zeewinden aan, die vroeger boven het eiland tot botsing kwamen en regen veroorzaakten. (WV)

Verdringen Het Freudiaanse concept van verdringen bestaat niet. Tot die conclusie komt vu-promovenda Bemet Elzinga. Zij onderzocht of mensen met een meerpersoonlijkheidsstoomis en met een post traumatisch stress syndroom (PTSS) hun traumatische ervaringen konden vergeten. Zelf dachten deze mensen vaak dat dat het geval was, maar als Elzinga hen tijdens het onderzoek met woorden confronteerde die verwezen naar hun traumatische ervaring, bleken de proefpersonen zich de gebeurtenissen vrijwel altijd te kunnen herirmeren. Velen deden wel hun best ervaringen te vergeten. Elzinga denkt dat vergeten alleen mogelijk zal zijn voor degenen die hun trauma echt hebben verwerkt en dat er in sommige gevallen andere neurobiologische en cognitieve processen een rol spelen bij geheugenverlies na een trauma.

Hersenen De vu gaat een grootschalig onderzoek doen naar contactpunten in de hersenen. Hoe komt het dat veelgebruikte verbindingen in de hersenen stabiel worden, terwijl weiniggebruikte verbindingen gemakkelijk vervallen, waardoor iemand iets vergeet? Hoogleraar Matthijs Verhage van de medische faculteit krijgt voor het onderzoek naar deze vragen in totaal rwee miljoen euro van Nwo, de vu en h e t VUMC.

Verhage gaat ook onderzoek doen naar stabiliteit in de hersenen. Destabilisatie van het serotoninesysteem hangt samen met depressies bij mensen. De onderzoekers hebben muizen ontwikkeld waarin ze de stabiliteit in het levende dier kunnen volgen en gaan bij deze dieren depressies imiteren. (WV)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen