Ad Valvas 2001-2002 - pagina 67

AD VALVAS 13 SEPTEMBER 20011

I PAGINA 15

Max de Matze in de kosjere keuken Op de kindertentoonstelling van het Joods Historisch Museum kom je meer over het jodendom te weten dan In de rest van het museum. Wilde rijst van Lassie, Nesquik-chocolade en Dana International: de joodse cultuur is nog springlevend. Shirley Haasnoot Aan het blauwe houten plafond van de Nieuwe Synagoge hangt een massief uitziende witte wollc waarop een ladder staat. Dat is de ladder waarop volgens de thora en het Oude Testament een engel uit de hemel afdaalde om de slapende Jacob te bezoeken. De wolk met de ladder zie je vooral goed als op het het balkon van de synagoge op een groot rond bed ligt en uit het raam la)kt. En als je vanaf datzelfde bed naar het plafond kijkt, kvm je een tekenfilm zien over de droom van Jacob. Het plechtige Joods Historisch M u seum opende vorig jaar de vrolijke kindenentoonstelling In Mokum staat een huis, op het balkon van de Nieuwe Synagoge, een van de vier synagoges waarin het museum is gehuisvest. De tentoonstelling is opgezet als een joods huis met verschillende kamers waarin )e kunt kennismaken met de joodse geschiedenis en het geloof Hoewel het een echte tentoonstelling voor kinderen is, kom je er meer te weten dan in de rest van het museum waar de permanente tentoonstelling staat uitgestald. Het Joods Historisch Museum is geen gewoon museum. Het is ook een verdnetige plek die doet denken aan het bloeiende joodse leven in Nederland, dat na de oorlog voorgoed was verdwenen. Van de honderdduizend Nederlandse joden werd zo'n tachtig procent in concentratiekampen vermoord. In de vaste expositie in de Nieuwe Synagoge staan naast het portret van Theodor Herzl, grondlegger van het politieke zionisme, vitrines met informatie over de Tweede Wereldoorlog. Langs de muren hangen schilderijen van de Berlijnse kunstenares Charlotte Salomon, die in 1943 in Auschwitz werd vermoord. Ook in de zeventiende-eeuwse Grote Synagoge, waarin joodse religie centraal staat, doet alles denken aan de oorlog. De vitrines met spulletjes staan vooral langs de wanden en de indrukwekkende ruimte met zijn hoge muren

en grote ramen maakt een lege indruk. Ooit zaten de balkons vol kwebbelende dames, nu fluisteren de sombere bezoekers. Als een baby in zijn wagentje opeens kraait van plezier, snoeren zijn verschrikte ouders hem snel de mond.

Sprekende Muur Via het balkon bereik je uiteindelijk de kindertentoonstelling. Die begint met een grote vitrine vol kinderspullen: een trollenpoppetje met een Davidster op haar buik, een keppeltje van Nike en een pluchen thorarolmantel. Verderop schettert de stem van Max de Matze je vanuit de kosjere keuken tegemoet en in de muziekkamer klinkt een krakende opname van Louis Davids uit 1929, gevolgd door de Israëlische Dana International met de songfestivalhit Diva uit 1998. Dat je in de studeerkamer Hebreeuws kunt oefenen, in de keuken in de laatjes mag snuffelen en dat het een kleurige boel is vol rondrennende kinderen, dat is niet wat de tentoonstelling een succes maakt. De grote verdienste van de makers is vooral dat ze een springlevende joodse cultuur tonen en kinderen en volwassenen heel duidelijk laten zien wat die cultuur inhoudt. N a de permanente tentoonstelling weet je dat Unoxworsten en Blue Band-margarine uit vooroorlogse joodse bedrijven kwamen waarvan de eigenaren bijna allemaal werden vermoord. In de keuken van de kindertentoonstelling zie je dat Nesquik-chocolade en Lassie's Wilde en Wine rijst kosjer zijn en dat Nederland het enige land is waar de matzes rond en niet vierkant worden gebakken. Als je beneden voor het eerst van je leven een sjofar hebt gezien weet je van het onduidelijke tekstbordje alleen dat deze hoorn 'herinnert aan de ram die de plaats van Isaaks offer innam' en dat 'tijdens de morgendienst op nieuwjaar wel honderd tonen op de sjofar te horen zijn'. Maar in de muziekkamer van de kindertentoonstelling vertelt oom Tamir vanaf een beeldscherm dat hij zijn sjofar kreeg van zijn grootvader

De Sprekende Muur vertelt hoe eeuwen geleden joden naar Amsterdam kwamen (foto J H M concept en vormgeving Ram Katzir) en dat de hoorn in de synagoge de mensen wakkerschudt. " H é , jij daar, let eens op. Hoe gaat het met jou? En met de wereld, hoe gaat het daarmee?" De Sprekende M u u r vertelt tenslotte met de stem van actrice Kitty Courbois over de Spaanse, Portugese en Poolse joden die vierhonderd jaar geleden naar Amsterdam kwamen, over de Duitse bezetting, het dichttimmeren van de synagoge na de oorlog en de oprichting van het museum. 'Er kwamen weer mensen binnen, op zoek naar voorwer-

pen, verhalen en herinnerinen.' Tussen de baksteentjes zit een oor waar je je brief aan de M u u r kunt posten. En eenmaal aan de cheesecake of viskoekjes in het kosjere museumcafé wil je haar eigenlijk best een kaartje sturen. Ook al ben je allang geen kind meer. Joods Histonsch Museum, Jonas Daniel Meijerplein 2-4, Amsterdam. Geopend dagelijks van 11.00 - 17.00, gesloten op Jom Kippoer. Entree ƒ10,- CJP ƒ5,50. Info: 6254229/6269945 of www jhm.nl

De racefiets als enige vriend De wielrenner is een eenzame held. Terwijl de elementen aan zijn gestroomlijnde pakje sjorren, malen zijn benen het asfalt onder iiem vandaan. Maar als zijn hele lijf hem pijn doet, vraagt hij zich af: 'waarom toch?'

Cabarediefhebbers weten het allang: aanstaande zaterdag- en zondagavond vindt in Amsterdam de eerste try-out plaats van het jaarlijkse Groninger Studenten Cabaret Festival. Per avond staan drie deelnemers op het podium. De vier leden van Amsterdamse cabaretgroep Schering en Inslag zijn zondag aan de beurt met het halfuurdurende programma Warm Vlees. Deze zomer drong de groep al door tot de halve finale van het Amsterdams Kleinkunst Festival. "Onze voorstelhng gaat over het verlangen naar warm vlees in al haar facetten", zegt Joris van Wijk (24) cryptisch. D e onlangs afgestudeerde vu-student rechten heeft er zin in. Hij weet zelfs niet of hij zijn scnptie over 'wetsartikel 126 ff strafvordering' ooit nog zal inkijken. Voorlopig wil hij parttime werken omdat hij zoveel uren besteedt aan Schering en Inslag. De andere leden, Thijs Niemantsverdriet, Edo Berger en Jasper Rebel studeren nog en kunnen hun tijd daarom goed zelf indelen. "Het is echt studentencabaret", typeert Van Wijk de optredens van Schering en Inslag, hoewel hij dat eigenlijk een rotwoord vindt. "We hebben het over zaken die jong publiek snel oppikt. Grappen over een boys band, zo'n jongenspopgroep, slaan niet aan bij een publiek van veertigers. Die kennen dat helemaal niet." Htimor en snelheid zijn kenmerkend voor de groep. Daarbij worden harde grappen niet geschuwd. Ook de Volendambrand is bron van inspiratie. "Onze optredens zijn een soort achtbaan van korte opeenvolgende stukjes", vindt Van Wijk, die zijn voorstelhng "volkomen pretentieloos" noemt. "En we zingen wat liedjes. Ik trommel ook nog." Van Wijk leerde zichzelf na zijn afstuderen mondharmonica spelen, maar hij zal met dit instrument zondag niet te horen zijn. Het is Jasper Rebel die als muzikale man van de groep de sketches begeleidt op gitaar en piano. Het Groninger Studenten Cabaret Festival heeft een naam hoog te houden. Het vindt dit jaar voor de vijftiende maal plaats en bood eerder podium aan talent zoals T h e o Maassen, Crème Fraiche, Schudden voor Gebruik, en Alkemade Bloemen. Naast Schering en Inslag staan dit jaar Delfts Blok, Sophie Armejan, Nakkes, Albrecht Haan en Renee in de schijnwerpers. (SH) Try-out Gronmger Studenten Cabaret Festival, za 15 en zo 16 september, 20 00, Het Betty Asfalt Complex, Nieuwezijds Voorburgwal 282, Amsterdam Entree ƒ15,-/17,50. Reserveringen: 6264695. Overig programma: www.gscf.nl.

Annemieke Bosman I Van deze existentiële wanhoop geven pe jongens en meiden van ijsvu nog Reen blijk wanneer ze zich bij sportcenp u m Uilenstede verzamelen voor hun P'ekehjkse wielrentraining. Ze zien er |elfs verdacht monter uit. Als ze in hun telrode shirtjes de hal komen binnenpossen, zou je nooit denken dat ze ze|tig kilometer beulen in het vooruitl'cht hebben. Misschien is dat ook p n u a t het allemaal van die praktische pensen zijn. "Zeker veertig procent Jan de leden van ijsvu studeert beweE^^SSwetenschappen", schat trainer I^Qy- "En de rest doet medicijnen of fconomie." Aan de eeuwig tobbende f tterenstudent, die spleen en WeltschtP^rz vast ook aan den lijve probeert te

Humor en harde grappen op cabaretfestïval

IJSVU-renners bereiden zich voor op de IMonstertijdrit ondervinden, is het werkelijke bikkelen blijkbaar niet besteed. Toch hebben zelfs de onverschrokken wielrenners een besef van ontzag. Boven het groepje sporters hangt een Ijsvu-poster die verklaart waarom ze zich, ondanks de dreigende lucht, toch weer op het zadel hijsen. 'Komende zondag Monstemjdnt' staat er op het plakkaat. Uit de letters druipt bloed. De boodschap is duidelijk: aan deze

tocht van maar liefst 120 kilometer doe je niet onvoorbereid mee. Daarvoor heb je gestaalde spieren nodig en een longinhoud van een kuub. "Onder tijdsdruk zo'n stuk door de Flevopolder rijden is natuurlijk gekkenwerk", zegt Fredenk. "Als je eenmaal bezig bent, vraag je je steeds af waarom je er in godsnaam aan begonnen bent. Maar misschien is dat sowieso de vraag bij deze sport."

Bram de Hollander "Ja", valt Wendy hem bij. Zij is een van de weinige vrouwelijke deelnemers aan de tijdrit. "Je bent eigenlijk vooral bezig jezelf ervoor te motiveren. Krijg je een lekke band, dan is het bekeken. Niemand die de afstand nog uitrijdt, want winnen kunnen je toch niet meer." Zo eenzaam als de tocht is voor de deelnemers, zo eenzaam is hij ook voor de toeschouwers. Bij de Monstertijdrit

krijg je geen pelotons of helicopterviews voorgeschoteld, je ziet hooguit een tegen zichzelf en de klok strijdende renner voorbijkomen. Daarna suist de wind weer door de bomen. "Een beetje saai dus", geeft Wendy toe. Maar het is ook niet de tocht zelfwaar de leden van IJSVU zo naar uitkijken. "Het gaat om de voorpret en de stoere verhalen na afloop", vat Arjen de zm van de hellemars samen. "We beleven het als iJSVU-leden echt met elkaar. In die zin is wielrennen dus beslist wél een gezellige spon. Verder ben je inderdaad volkomen op jezelf aangewezen." D e trainer geeft een seintje. Onder de loodgrijze hemel stapt zijn ploeg op de fiets. Geen wrakkig studentenmobiel voor deze mannen en vrouwen, maar een aërodynamische killing machine. Het is de komende zestig kilometer hun enige vriend. De Monstemjdnt wordt zondag 16 september gereden in Muiderberg. Meer info: www.ijsvu nl ­J­J>.'>j>^«<*'­''J ^W'^'t'Tl'J'

•

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen