Ad Valvas 2001-2002 - pagina 490

PAGINA 6

AD VALVAS 13 MEI 2002

Hoe de Pinkstergemeente wonderen gebruikt als publiekstrekker

'Als je iets op voelt komen, geef je dan over' Wonderen zijn in de Broederscliap van Pinkstergemeenten heel gewoon. Zo gewoon zelfs, dat de pinksterkerk wonderen slinks gebruikt als publiekstrekker, vertelt Cees van der Laan, directeur van het pinksteropleidingsinstituut Azusa en sinds kort hoogleraar pentecostalisme (pinksterbeweging) aan de VU. Peter Breedveld

Spelen wonderen een grote rol in de pinksterkerk? "Ja, er worden samenkomsten in pinksterverband georganiseerd waar het wonder van de goddelijke genezing centraal staat. Dat zijn de samenkomsten waarmee we naar buiten treden, waarmee we proberen via advertenties mensen te trekken." De pinkstergemeente gebruikt wonderen dus als 'gimmick' om de kerk te promoten? "Nou, ze worden benut als goddelijke bevestiging van de waarheid van het Woord dat wordt gepredikt." Wonderen als lokkertje, dus? "Het woord lokkertje suggereert een beetje dat die wonderen niet wezenlijk bij de kerk horen, terwijl het tegendeel waar is. Maar het is inderdaad zo dat men binnen de pinkstergemeente wel weet dat vooral voor de gebedsgenezingsbijeenkomsten veel belangstelling is. Die sluiten aan bij een grote nood, iedereen vindt gezondheid belangrijk. Als je daar als kerk op weet in te spelen, komen de mensen naar je toe." Dat klinkt nogal berekenend. "Dat is hoe ik dat benader als onderzoeker, hoor. Als u een pinkstergemeentelid vroeg die niet ook wetenschapper is, zou u waarschijnlijk een ander antwoord krijgen. Want het is wel degelijk een heel wezenlijk onderdeel van de boodschap dat God mensen geneest."

Anthony van Dyck, De uitstorting

Die wonderen hebben dus echt plaats tijdens die bijeenkomsten? "Het komt voor. Het is niet altijd makkelijk vast te stellen. Dat zou moeten worden gedaan door een arts die achteraf bevestigt dat iemand werkelijk van een ziekte of aandoening is genezen. Maar op zo'n bijeenkomst zijn er mensen die werkelijk voelen dat hun pijn weg is. Dat wordt dan gezien als een wonder, maar we weten natuurlijk niet of die persoon zich de volgende dag ook nog zo goed voelt. Daarom is verificatie achteraf nodig om zeker te zijn dat wonderen plaatsvinden."

van de Heilige Geest (detail)

Worden die genezingen dan altijd geverifieerd? "Pas geleden was er een televisie-uitzending over de evangelist Jan Zijlstra die gebedsgenezingsbijeenkomsten houdt in Leiderdorp. Daar was een arts die zei dat hij heeft kunnen vaststellen dat er wonderen waren gebeurd in zijn aanwezigheid: genezingen die medisch niet zijn te verklaren." Hebt u zelf wel eens een wonder gezien? "Ik heb wel mensen gesproken die een wonder hebben gezien, maar zelf ben ik er nooit bij geweest. Ik heb bijvoorbeeld Jane Neill ontmoet, een Engelse vrouw die wonderbaarlijk is genezen en die een overtuigend verhaal heeft." Het 'spreken in tongen', waarbij mensen bezeten raken door de Heilige Geest en in allerlei talen beginnen te spreken, is een typisch pinksterwonder, niet waar? "Dat het spreken in tongen in de pinkstergemeente zo veel voorkomt, heeft te maken met het het feit dat pinkstermensen ervoor openstaan. Veel mensen lezen over wonderen in de bijbel, maar zien dat als iets van vroeger. In de pinkstergemeente worden wonderen ook als een hedendaags fenomeen beschouwd. Pinkstermensen hebben dus een ander verwachtingspatroon en dan komen wonderen vaker voor. Het spreken in tongen wordt daarbij aangemoedigd in de pinksterkerk, van 'als je iets op voelt komen, geef je er dan aan over'. Daarbuiten wordt het eerder verdrongen, want 'spreken in tongen' gaat tegen je verstand in." Dus wonderen gebeuren omdat mensen ze verwachten? "Niet uitsluitend. God laat ook wonderen gebeuren als mensen ze niet verwachten. Ik heb gesproken met moslims die christen zijn geworden omdat Jezus aan hen is verschenen in een droom. Dat beschouw ik als een wonder." Mensen die in tongen spreken, spreken die werkelijk bestaande talen? "In de begindagen van de pinkstergemeente werd dat gedacht. Men geloofde zelfs dat als een tongenspreker bijvoorbeeld Chinees sprak, dat betekende dat die persoon moest gaan evangeliseren in China. Dan werd verwacht dat je dus in China al tongensprekend zendingswerk kon gaan doen. Maar dat bleek dus niet zo te werken, mensen bleken zich in China toch niet verstaanbaar te kunnen maken. Incidenteel is het wel gebeurd dat mensen in een ander land in tongen spraken en dat dat werd verstaan door de plaatselijke bevolking." Dus ook pinkstermensen moeten, voordat ze gaan evangeliseren in een bepaald land, gewoon eerst de taal van dat land leren door studie. "Inderdaad, al was het maar omdat je, door een taal te leren, ook veel over de cultuur van een land komt te weten."

Op de sprituele operatietafel van Jomanda Is Jomanda een wonderbaarlijk heelmeester of een gewiekste oplichter? Twee studentes antropologie deden onderzoek naar het nationale fenomeen en raakten onder de indruk. Dirk de Hoog Ite Westra en Kim Knibbe zijn ervan overtuigd geraakt dat mensen door gebedsgenezing beter kunnen worden. En zij kunnen het weten: voor hun afstudeerscriptie deden de antropologes uitgebreid onderzoek naar het fenomeen Jomanda. "Juist door dit onderzoek ben ik overtuigd geraakt. Daarvóór had ik zo mijn twijfels over gebedsgenezing", venelt Westra. Knibbe: "Dat sommige mensen beter worden, is duidelijk. De vraag is natuurlijk hoe dat komt. Is het een psychologisch proces? Een kwestie van geloof? Het lastige is dat je het bestaan van een goddelijke macht nooit kunt uitsluiten. Je kunt niet bewijzen dat God niet bestaat." Voor hun onderzoek, waarvan het ver-

slag na de zomer ook in boekvorm verschijnt, bezochten de antropologes tientallen sessies van Jomanda en interviewden een groep trouwe bezoekers. Dat zijn meestal vrouwen boven de vijftig met gezondheids- of gezinsproblemen. Maar er komen ook heel wat toevallige bezoekers op de bijeenkomsten af, die het wel eens willen meemaken. "Of je er nu in gelooft of niet, er gebeurt echt iets met je op die bijeenkomsten", vertelt Knibbe. "Je raakt betrokken in een religieus groepsproces, waarbij mensen in trance raken en allerlei emoties de vrije loop krijgen. Vergelijk het met het binnenlopen van een enorm stadion met duizenden bezoekers. Dan gebeurt er emotioneel ook van alles met je." Westra ging bij het participerende onderzoek zo ver dat ze zich spiritueel liet opereren, een van de bekende sessies van Jomanda. Daarbij opereren goddelijke machten, bijgestaan door overleden iconen uit de medische wereld zoals Albert Schweitzer en Florence Nightingale, voor mensenogen onzichtbaar een patiënt die in trance op een tafel ligt. Knibbe stond erbi) om alles precies in de gaten te houden. Ze zag dat Jomanda zelf Westra

niet aanraakte. De 'patiënt' bleef een paar minuten rustig liggen en bewoog niet. Toen Westra 's nachts thuiskwam, belde ze in paniek Kim op. Ze had een paar rode plekken op haar huid, net littekens. Knibbe stelde haar gerust. "Dat hoort erbij", had ze sussend gezegd. "Zover waren we er al in meegegaan dat we ook zelf in de logica van Jomanda's rituelen gingen denken. Maar het blijft natuurlijk vreemd dat je van die rode plekken krijgt", zegt Knibbe nu. "Ik weet niet of er een logische verklaring voor bestaat. Soms heb je bijvoorbeeld ook rode plekken op je arm als je in een vreemde houding hebt geslapen."

Blokkades Mensen komen vooral naar Jomanda om op wonderbaarlijke wijze van een kwaal te genezen, is de ervaring van de onderzoekers. Maar uiteindelijk draaien de sessies daar niet om. "Jomanda benadrukt voordurend dat het om een proces gaat, dat je met behulp van goddelijke krachten een evenwicht moet leren vinden tussen positieve en negatieve energie", aldus Westra. Daardoor heeft Jomanda volgens

Knibbe altijd een uitvlucht. "Als je nog niet genezen bent, komt dat doordat het proces nog niet is voltooid, bijvoorbeeld omdat er nog blokkades bestaan uit een vorig leven die eerst verwerkt moeten worden. Jomanda zal ook nooit garanderen dat iemand beter wordt. Het gaat er bij haar om dat je anders moet omgaan met je leven. Desnoods aanvaarden dat je doodgaat. Als je in haar manier van denken gelooft, klinkt alles heel logisch en vallen dingen precies op de goede plaats." Door deze procesmatige benadering komen de trouwe bezoekers regelmatig terug naar een sessie, vaak wel meer dan tien keer. Volgens de onderzoekers verandert er dan vaak wel degelijk iets bij hen. "Mensen gaan uiteindelijk anders met hun ziekte of problemen om. Ze leren het meer te accepteren en worden er rustiger door. Misschien kun je dat vergelijken met wat er in psychotherapie gebeurt", aldus Westra. Knibbe benadrukt dat het geloof in wonderbaarlijke genezingen een essentieel onderdeel van het Jomandagebeuren is. "Mensen komen wegens het geloof in wonderen, waarover ze hebben gehoord. Die wonderen zijn

essentieel voor hen om in het goddelijke te geloven. Wat in de gewone kerken gebeurt, spreekt ze weinig aan." Uiteindelijk vinden Knibbe en Westra het Jomanda-gebeuren helemaal niet zo vreemd als veel rationele westerlingen het graag voorstellen. "Eigenlijk heeft Jomanda niets nieuws uitgevonden. In Limburg en Brabant heb je in heel veel dorpen lokale gebedsgenezers die al sinds mensenheugenis op een vergelijkbare manier werken. Jomanda pakt het alleen grootschaliger aan en maakt er een grote show van", venelt Knibbe. Voor een antropoloog is het helemaal geen vreemd verschijnsel, vindt Westra. "In alle culturen bestaan religieuze rituelen rondom gezondheid en problemen in gezinnen. Wat Jomanda doet, past daar heel goed in. Misschien is het juist wel vreemd om zulke rituelen vreemd te vinden." Dat wil niet zeggen dat de antropologes geen kanttekeningen bij het gebeuren plaatsen. Knibbe: "Het is een gesloten systeem waarbij alles met alles samenhangt. Er is geen ruimte meer voor toeval in het leven. Daar kunnen mensen behoorlijk gek van worden, is onze ervaring."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen