Ad Valvas 2001-2002 - pagina 207

VALVAS 2 2 NOVEMBER 2 0 0 1 I

PAGINA 7

)fficiële VU­bedrijfjes mogen geen winst maken

Slibberen tussen wetenschap en commercie

Berend Vonk

)e VU doet weinig voor indernemende wetenschap­ )ers. Faciliteiten voor star­ ende bedrijfjes, zoals ande­ e universiteiten hebben, ilijven op de VU beperkt tot ilannen in de la. Als je zulke lingen stimuleert, kom je al nel in een woud van belan­ ienverstrengeling, redeneert Ie universiteit, die daarmee vel inkomsten misloopt. )verigens houden ook nu fU­wetenschappers zich ang niet altijd aan de egels. Weimoed Visser Us ondernemende wetenschapper loet ]e niet op de vu zijn Tien jaar ;eleden had de universiteit plannen 'lil startende bednjfjes die een band lebben met de vu, goedkope kantoor­ uimte te bieden Hiervoor zou zelfs en apart gebouw verrijzen het zoge­ leten Hovy­centrum, genoemd naar en geldschieter van de universiteit 'an het eerste uur Hoewel de finan­ lenng al zo'n beetje rond was, is het lovy­centrum er nooit gekomen, 'mdat het toenmalige college van 'estuur erop tegen was Inmiddels i|n de namen van de plannen veran­ lerd kenniscampus, incubators Maar iniversitaire steun aan startende ken­ usbednjfjes is er nog steeds met Je vu loopt daarmee mkomsten mis, ndt hoogleraar scheikunde Hubertus til, die zelf een bednjf in de biotech­ lologiesector heeft, waar inmiddels 'ehttien mensen werken Hij begon i)n bednjf, Screentec, in 1997 met teun van de Universiteit Leiden, aaraan hij toen nog verbonden was ­'eze universiteit verschafte hem 'nderdak, nam aandelen in zijn 'edrijf en leende hem geld tegen gun­ '•'ge voorwaarden, door zijn salaris 'Oor te betalen "Die aandelen zijn iiniddels honderd keer zo veel waard

en als we over een paar jaar naar de beurs gaan, heeft de universiteit mil­ joenen verdiend", legt Irth uit Op de vu zou een dergelijke onder­ steuning ondenkbaar zijn geweest "De vu wil niets te maken hebben met bedrijven die niet direct in dienst staan van het onderwijs of onder­ zoek", vertelt Dirk Jan Coehoom van het Transferpunt, dat intermediair is tussen de vu en het bednjfsleven Dat IS een prmcipiele keuze, aldus college­ voorzitter Wim Noomen "We zijn niet tegen bednjfjes, maar dan moet het accent met liggen op geld verdie­ nen, maar op het creëren van werkge­ legenheid voor jonge academici en op dingen die nauw verwant zijn met het onderwijs en onderzoek dat hier gebeurt "

Oogkwalen Omdat kennis voor een groot deel zetelt in de hoofden van wetenschap­ pers, IS het vnjwel niet na te gaan of bijbeunende wetenschappers in hun bednjfjes kennis verkopen die eigenlijk aan de universiteit toebehoort Wie als wetenschapper elke schijn van belan­ genverstrengeling wil vermijden, kan een stichting oprichten die aan de uni­ versiteit gelieerd is Het stichtingsdoel mag dan echter met zijn dat de opnchters of bestuurders wmst maken, wat toch een belangnjk doel is van ieder normaal bednjf Michael A bramoff, oogarts m het vu Medisch Centrum en informaticus, die onlangs de New Venture Pnjs won met zijn bednjfsidee, probeerde zijn project aanvankelijk binnen de univer­ sitaire structuur op te zetten Met foto's die via internet worden ver­ stuurd, wilde A bramoff bij mensen met diabetes mellitus checken of ze last hebben van oogkwalen Het lukte hem echter met om subsidieverstrek­ kers te vinden "Toen ben ik met commerciële geldschieters gaan praten en IS langzamerhand het idee van een bednjf ontstaan " Samen met M a n a Suttorp, ook oog­ arts in het VUMC, nchtte hij Eye­check op Sinds begin november staan er bij enkele optometristen in Nederland camera's waarmee oogfoto's kunnen worden gemaakt Via mtemet komen deze foto's terecht bij Eye­check, waar

ze door oogartsen worden beoordeeld Een uitkomst in een tijd dat de wacht­ lijsten voor oogartsen zo lang zijn dat een groot deel van de diabetici al tevoren afhaakt, vindt A bramoff Met de regels van de vu over onder­ nemen kon A bramoff met uit de voe­ ten "Ik had Eye­check het liefst opge­ zet in samenwerking met de universi­ teit, maar de stichtingenstructuur was geen optie Dan hadden we geen financiers gekregen Bovendien heb ik er zelf veel eigen geld in gestoken en dat wil ik toch eigenlijk ook wel terug­ verdienen " Abramoff vindt het jammer dat de samenwerking met de universiteit alles of mets IS Voor zijn bedrijf is inmid­ dels een oplossing gevonden m de vorm van een convenant met de raad van bestuur van het ziekenhuis Bij het VUMC moet die raad namelijk toe­ stemming geven voor nevenactivitei­ ten van het personeel Meestal gaat het om specialisten die ook nog in een ander ziekenhuis werken Het bednjfje van A bramoff was een uitzonderlijk geval In het convenant staat nadruk­ kelijk dat er geen belangenverstrenge­ Img mag optreden tussen A bramoffs werk als oogarts en zijn bednjf Ook andere ondernemende weten­ schappers maken weinig gebruik van de stichtingenstructuur Het aantal ondernemers is volgens Coehoom vele malen groter dan de 21 stichtingen die onder de vu­koepel Stichting Cen­ trum voor Toegepaste Wetenschap­ pen zijn ondergebracht "De meeste wetenschappers hebben met meteen een eigen bednjf, maar houden lezin­ gen, of zijn adviseur of consultant", zegt Coehoom Hij schat dat van de vierhonderd hoogleraren aan de vu er zeker tachtig bijverdienen m de com­ merciële sector Op wat de dnehon­ derd bijzonder hoogleraren verder nog doen, is volgens Coehoom al helemaal geen zicht

Kinnesinne Deze situatie leidt soms tot verrassin­ gen Zo stond Coehoom een keer op een beurs met een VU­stand toen iemand naar hem toekwam en zei "Maar de vu staat een stukje verderop ook " Daar bleek een hoogleraar een eigen product te verkopen onder de

naam van de vu, compleet met het gnffioen­vignet Er gebeuren volgens Coehoom veel dingen die met netjes zijn, maar omdat er vanuit de vu geen officiële regels zijn, is het moeilijk om weten­ schappers hierop aan te spreken "Alleen wanneer er tussen weten­ schappers onderling kinnesinne ont­ staat, wil het wel eens gebeuren dat iemand moeilijkheden knjgt met zijn commerciële activiteiten Een aantal jaren terug is een professor met zijn octrooi en al op straat gezet En bij psychologie ontstond grote ruzie toen een universitair docent een cursus tegen vliegangst aan de LOI verkocht Zijn prof had die cursus helemaal met willen verkopen Uiteindelijk is beslo­ ten dat de LOI bij de cursusomschnj­ vmg de naam van de Vnje Universiteit met meer zal noemen, maar dat blijft natuurlijk een weinig bevredigende oplossing voor de vu " Coehoom vindt dan ook dat de vu gebaat zou zijn bij regels over wat wetenschappers op commercieel gebied wel en met mogen en wanneer ZIJ de naam van de vu aan onder­ zoeksactiviteiten of producten mogen koppelen "Nu heb je vaak de situatie dat de vu voor de kosten opdraait en de betreffende wetenschapper de wmst in eigen zak steekt", klaagt Coe­ hoom

Duidelijk gescheiden Collegevoorzitter Noomen vindt het logisch dat de universiteit weinig regels stelt aan nevenactiviteiten van wetenschappers "Dat is inherent aan de gennge bemoeienis van de vu met de ondernemingen van medewerkers " HIJ ziet niet zo veel problemen als Coehoom "De meeste zaken onder­ vang je wel met de bestaande regel dat nevenactiviteiten gemeld moeten wor­ den bij het diensthoofd " Het gaat bij belangenverstrengeling volgens Noomen meestal om heel kleine din­ gen "A ls iemand een opdracht voor zichzelf binnenhaalt, dan mag dat bij­ voorbeeld met op vu­bnefpapier, maar ik zou dat niet meteen fraude noemen " Transparantie is volgens A bramoff en Irth de manier om te voorkomen dat wetenschappers de universiteit uitmel­

ken Beiden vinden dat ze hun bednjf op een transparante manier hebben opgezet, zodat de kennis van de uni­ versiteit en die van het bednjf goed te schelden zijn Het bednjf van Irth vond op basis van kennis van de Universiteit Leiden een apparaat uit dat biologisch actieve moleculen in het lichaam kan opspo­ ren, iets waaraan grote behoefte is in de farmaceutische industrie Op de universiteit had dit apparaat nooit ontwikkeld kunnen worden, omdat dat te toegepast en te commercieel was Screentec verkocht de technolo­ gie voor vijf miljoen gulden aan geneesmiddelengigant Bayer "De onderzoekslijnen van de universiteit en Screentec zijn duidelijk geschei­ den", aldus Irth "Het is zeker niet zo dat kennis van de universiteit gratis wordt doorgesluisd naar Screentec De patenten zijn van de imiversiteit WIJ betalen daarvoor gewoon een marktconforme pnjs Wel hebben we met de universiteit een contract geslo­ ten dat we het recht op eerste koop hebben bij ontdekkingen die voor ons van belang zijn Maar als we te wemig bieden, kan de universiteit gewoon met andere biotechbednjven in zee gaan " Het bestaan van bednjven als Screen­ tec en Eye­check is volgens beide wetenschappers goed voor de univer­ siteit "De universiteit verdient als patenthouder en aandeelhouder en je creëert hoogwaardige werkgelegenheid voor mensen die van de universiteit komen", betoogt Irth Bij Eye­check is het voordeel voor de vu dat het onderzoek op de universiteit gaat plaatsvinden en dat er misschien een aio kan promoveren op de techniek "We zijn bezig subsidie aan te vra­ gen", zegt A bramoff Irth, die van oorsprong uit Duitsland komt, vmd het een gemiste kans dat er in Nederland zo wemig innovatieve kennisbednjven zijn "Hier heb je de absurde situatie dat Nederland op wetenschappelijk gebied tot de wereldtoptien behoort en wat betreft het aantal innovatieve kennisbednjven ergens ondenn de top­25 staat Verge­ lijk dat eens met de vs, daar heeft bijna elke professor een eigen bednjf "

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen