Ad Valvas 2001-2002 - pagina 539

AD VALVAS 6 JUNI 2002

PAGINA 7

Op de koffie bij moeder Balkenende

'Gelukkig belt Jan Peter elke dag even op'

Jan Peter is niet de enige Balkenende die nauw met de VU is verbonden. Zijn moeder zat twintig jaar lang in het bestuur van de VU-vereniging. Pas onlangs nam ze afscheid. Een gesprel< met Toos Balkenende, over emancipatie, de kunst van liet besturen en haar beroemde zoon. Martine Posttna Je zou het misschien niet zeggen als je het Zeeuwse plaatsje met zijn keurig aangeharkte tuint)es en vele kerktorens binnenrijdt, maar Kapelle-Biezelinge is een 'progressief dorp'. Altijd al geweest ook, vertelt Toos Balkenende-Sandee, een energieke Zeeuwse van rond de zeventig. "Niets ten kwade van andere dorpen natuurlijk", verontschuldigt zij zich bij voorbaat voor haar krasse uitspraak. "Maar in Kapelle hebben de mensen toch wat minder snel hun oordeel klaar." Misschien komt dat wel door de vele bedrijven of de goede voorzieningen die het dorp van oudsher telt. Hoe dan ook: Kapellenaren laten elkaar vnj, ze kijken over de grenzen van hun eigen dorp heen en gingen vroeger ook wat sneller studeren dan mensen uit de omliggende, 'meer kerkelijk gekleurde' dorpen. Toos Balkenende kan het weten, want ze woont er al 48 jaar. Sinds haar huwelijk met Jan Balkenende om precies te zijn. Voor hem verliet ze het tien kilometer verderop gelegen Wolphaartsdijk en gaf ze haar baan als onderwijzeres op. "Zo ging dat in die tijd: je trouwde en daar zat je dan." Het was wel even wennen voor de )onge Toos. Als dochter van een diaken in de gereformeerde kerk was ze altijd actief geweest. "Vroeger op het schoolplein al, dan verzamelde de hele klas zich in de pauze om mij heen: 'Wat gaan we doen?' Ik was niet speciaal creatief, maar wel inventief. Ik zat boordevol ideeën." Later werd ze actief in het gereformeerde jeugdwerk, waar ze al snel voorzitter van de meislesvereniging werd. Dat alles stopte door haar huwelijk.

Het gezin Balkenende bij de oratie van Jan Peter in septemlier 1 9 9 3 . V.l.n.r.: Roland, diens vrouw Adrienne, Ernst-Jan, Melina Chew (het zusje van Adrienne), Jan en Toos Balkenende, Jan Peters vrouw Bianca en Jan Peter zelf. vertelt mevrouw Balkenende in de serre van het vrijstaande huis, terwijl haar echtgenoot koffie met sprits brengt. De ruimte ademt propere degelijkheid-met-stijl: een houten vloer, een eenvoudige, rechte bank waarop naast wat tijdschriften ook het boek van haar oudste zoon. Anders en beter, ligt -, fluwelen fauteuils, een secretaire en glimmend geboende houten tafeltjes met sierlijke pootjes. Aan de muur een grote, rustig tikkende klok.

Sfeer "Gelukkig kwam Jan Peter snel", vervolgt mevrouw Balkenende. Er werden nog twee zonen geboren, Roland en Ernst-Jan. En uiteindelijk kreeg ze toch nog de kans om zich ook buiten het moeder- en huisvrouwschap te ontwikkelen. "Op een gegeven moment kwamen mensen mij vragen of ik in Kapelle een gereformeerde vrouwenvereniging wilde oprichten," Ze deed het niet, want ze wilde niet concurreren met de Zeeuwse afdeling van de Nederlandse Christelijke Vrou-

wen Bond. Maar op een idee gebracht was ze wel. Dus werd ze lid van de NCVB, waar ze birmen een jaar in het bestuur werd gekozen, om vervolgens al snel president te worden. Waarna ze via het landelijke hoofdbestuur van de NCVB doorstroomde naar de internationale Young Women's Christian Association YWCA. Zo verging het haar in meer organisaties, zoals het Rode Kruis, de Stichting Oosterschelde Ziekenhuizen en niet te vergeten de vu-vereniging. Had ze eenmaal medewerking toegezegd, dan zette ze zich 'voor tweehonderd procent' in, met als gevolg dat ze binnen de kortste keren op een sleutelpositie zat. Het besturen zit haar, naar eigen zeggen, nu eenmaal 'in de genen'. Bij haar man is het al precies hetzelfde verhaal: deze combineerde zijn baan als directeur van het familiebednjf in graan en peulvruchten, jarenlang met de functie van bestuursvoorzitter van de psychiatrische ziekenhuizen in Zeeland en zat daarnaast ook nog eens in het dagelijks bestuur van de NCRV.

De maatschappelijke betrokkenheid en de vele activiteiten van beide ouders bepaalden de sfeer in huize Balkenende in hoge mate. "Er waren altijd discussies aan tafel, over politiek, over sociale vraagstukken", herinnert mevrouw Balkenende zich. "Het was een echt mannengezin, dat wel. Maar we hadden een leuke band, we hielpen elkaar. Als ik werd gevraagd om 's avonds ergens een lezing te houden, dan zeiden de jongens: 'Ga maar mam, wij redden het wel.'"

Macht

Roland, Jan Peter en Ernst-Jan bij de promotie van Jan Peter, februari 1992

Dat was in die tijd best bijzonder, weet mevrouw Balkenende. "Ik was toen ook actief in de Nederlandse Vrouwenraad, die heel erg bezig was met emancipatie. In die kringen werd vaak nogal negatief over mannen gepraat; zij hielden ons kort, zij belemmerden ons in onze ontwikkeling. Maar ondertussen had ik het zo goed met mijn vier mannen, die mij alle kansen gaven!" Niet iedereen juichte dat overigens toe. De rector van het Ivceum in

Goes, waar haar zoons op school zaten, had zo zijn twijfels over de moderne opvattingen van het gezin. "Hoe vinden uw kinderen het eigenlijk dat u en uw man zo actief zijn?", vroeg hij mevrouw Balkenende eens op een ouderavond. "Toen ik dat later thuis toch maar eens aan de jongens voorlegde, zei Jan Peter: 'Als ik de kans kreeg, zou ik het ook doen.'" Het vele bestuurwerk heeft zeker invloed gehad op de manier waarop de beide ouders hun dne kinderen hebben opgevoed. "Wij hebben altijd leiding moeten geven in breed samengestelde besturen", legt mevrouw Balkenende uit. "Dan leer je dat het belangrijk is om iedereen bij elkaar te houden, dat je je zo moet opstellen dat de groep niet uiteenvalt." Die stijl van leidinggeven herkent ze in Jan Peter. "Maar hij heeft ook de duidelijkheid, de openheid waar wij altijd erg vóór zijn geweest. Als leider heb je macht, en die kun je ten goede of ten kwade gebruiken. Wij hebben altijd de instelling gehad: als er problemen zijn, dan moet je die meteen bovenhalen. Niet eromheen draaien, of de zaken met de mantel der liefde bedekken. Mijn man zei in zulke gevallen altijd: 'Ik wil u ontmoeten op de hoogte, niet in het dal, en daar zullen we strijden.' Die instelling zie ik ook bij Jan Peter." De Balkenendes hebben nauwe banden met het gereformeerde geloof. Maar ze zijn met 'van de stroming die op zondag drie keer naar de kerk gaat', zoals mevrouw Balkenende zich haast om te benadrukken. Daarom stoort het haar ook dat haar zoon toch altijd weer in de streng christelijke hoek wordt geduwd. "Zo van 'die gereformeerde Balkenende'; mensen hebben daar meteen de associatie bij dat je dan van alles niet mag." Terwijl dat in hun familie helemaal niet zo is. "Wij hebben onze jongens veel meer in de Samen-op-Weggedachte grootgebracht." Daarom past de familie volgens mevrouw Balkenende ook zo goed bij de vu. "Want dat is toch niet een plek waar buitenstaanders niet welkom zijn. Juist wel!" Twintig jaar lang heeft ze zich ingezet om het gedachtegoed van de vu te bewaken. "De Vrije Universiteit, dat

is iets waar onze ouders voor hebben gestreden en gebeden", verklaart ze haar gedrevenheid. "Over tien jaar is er hier in Nederland mogelijk een moslimuniversiteit, dat zie ik wel gebeuren. Stel dat de vu er dan niet meer zou zijn, dan denken de mensen: 'Wat hebben we verloren laten gaan?'" Daarom moet de vu blijven bestaan.

Mobieltje Rond de verkiezingen heeft ze voor Jan Peter gebeden. "Dat God met hem mee zou gaan." Maar dat hij wel eens de nieuwe premier zou kunnen worden, daar staat ze als nuchtere Zeeuwse nauwelijks bij stil. En mocht het zo ver komen, dan is het gewoon een volgende stap in een proces dat afgelopen najaar is begonnen, toen haar zoon fractieleider werd. Jan Peter zal het zeker aankunnen. "Hij zal zich niet zo opstellen van 'dat zullen wij eens even gaan doen'. Maar net als ik, wanneer ik werd gevraagd voor een bepaalde functie, zal hij zeggen: 'Ik neem het aan, ik probeer het en als het niet goed gaat, dan ga ik weer weg.'" Nadeel als haar zoon premier wordt is wel dat ze hem een stuk minder vaak zal zien. "Nog minder dan nu. Het zal wel een wissel trekken op de familieband, ja." Gelukkig belt Jan Peter elke dag even op. "Bijvoorbeeld 's avonds vanuit de auto. Dan zegt hij: 'Het ging goed vandaag, er was een fijne sfeer', of zoiets. Dat is prettig, dan hoor ik even zijn stem." En soms komt hij ineens onverwacht langs. "Zoals laatst op moederdag. We waren in onze vakantiewoning bij de Walcherse kust en ineens ging de telefoon: Jan Peter. We praatten wat en toen zei hij: 'Kijkt u eens naar buiten.' En daar stond hij, met zijn mobieltje, en met zijn dochtertje Amelie op zijn arm! Het eerste wat dat kleintje zei, was: 'Komen jullie dichterbij wonen, oma?'" Voorlopig zit dat er met in. Jammer? "Ach", zegt mevrouw Balkenende, "er komt vast wel weer een tijd dat we elkaar vaker zien. Nu moet hij er zijn voor het CDA en voor zijn gezinnetje, niet voor ons."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen