Ad Valvas 2001-2002 - pagina 73

AD VALVAS 20 SEPTEMBER 2001

PAGINA 5

VU-biologen bootsen in veengebied broeikaseffect na

Weetjes zappen

Eenheidsworst door kooldioxide

Neusspray Gynaecologen van de vu willen neusspray met hormonen inzetten tegen opvliegers en andere overgangsklachten. Voor een onderzoek naar de effecten van de spray zoekt de VU zo'n driehonderd vrouwen in de overgang. "Het voordeel van een neusspray is dat het gemakkelijk en discreet is, zodat je het bij wijze van spreken in de rij bij Albert Heijn kunt gebruiken", vertelt onderzoeksarts Tatjana Vogelvang. Wetenschappelijk gezien is de combinatie van oestrogeen en progesteron nieuw. Bij bestaande preparaten met alleen oestrogeen lopen patiënten een licht verhoogd risico op borst- en baarmoederkanker. Progesteron gaat dit risico van baarmoederkanker tegen, maar het extra risico op borstkanker blijft. Toch wordt dat vaak overdreven, vindt Vogelvang. "Het gaat om een stijging van twee promille en er staat tegenover dat het risico op hart- en vaatziekten en botonlkalking afiieemt bij het slikken van hormonen." (WV)

Belasting

Bram de Hollander

De biologen hopen te ontdekken welk effect een hoog CO^-gehalte heeft op de plantengroei

Ze komen een beetje buitenaards over: de twaalf ringen van stofzuigerslang tussen de struikjes in natuurgebied het Guisveld bij Westzaan. Toch zijn dit geen sporen van ufo's: het is een proeftuin van de VU. Systeemecologen doen in het veengebied onderzoek naar de gevolgen van het broeikaseffect. Weimoed Visser De onderzoeksopstelling van de vubiologen bestaat uit niet veel meer dan een regelkastje en een oude kruk op een vlonder in het open veld. 's Zomers is de plek te bereiken door het veld, 's wmters met een boot, omdat het gebied dan te zompig is om te lopen. Er is geen dak of bescherming tegen de wind. "Vooral die wind is lastig", vindt onderzoeker Hans Cornelissen. Niet omdat de veldbiologen daar niet tegen kunnen, maar omdat die wind de toegevoegde kooldioxide (C0-) wegblaast en daarmee de biologen op kosten )aagt. De onderzoekers doen een bijzonder experiment in het Guisveld. In ringen van ongeveer een meter doorsnee voegen ze kunstmatig CO^ aan de natuur toe. De kooldioxide komt uit gaatjes in een soort stofzuigerslangen, die in een cirkel op de grond liggen. De onderzoekers proberen binnen de ringen zo'n hoog CO--gehalte te creëren als in 2050 volgens milieukundigen in

de Nederlandse lucht zal zitten. Het regelkastje voegt daarom C O ' toe tot 560 ppm (parts per million). Normale lucht heeft een CO'-gehalte van 360 ppm. "Door dat een aantal jaren te doen, hopen we te kunnen zien wat voor effect een hoog CO'-gehalte heeft op de plantengroei", vertelt Cornelissen. De voorspellingen zi)n dat de diversiteit van de natuur zal verminderen m dit ecologisch kwetsbare veengebied, waar nog veel typische veenplanten voorkomen.

Popmuziek In de ringen groeien nu veenmos, riet, bramen, zwarte appelbes en een enkele orchidee. De zwarte appelbes en de braam zijn relatief nieuw Zij rukken de laatste jaren op en overwoekeren de oorspronkelijke veenplanten, die op zeer voedselarme grond kunnen leven. Door de milieuvervuiling is de grond voedselrijker geworden, waardoor soorten als de braam en de appelbes zich konden vestigen. Als die

soorten er eenmaal zijn, overgroeien ze al snel de oorspronkelijke vegetatie. Ook al omdat de planten door de toename van het broeikasgas C O ' sneller gaan groeien. "De overwoekeraars reageren waarschijnlijk sterker op de toegenomen C O ' , waardoor het overwoekeringsproces nog sneller zal gaan", verwacht Hans Comelissen. Onderzoeksresultaten heeft hij nog niet, omdat de ringen er nog maar een paar maanden staan. Wel denkt hij dat de Nederlandse natuur er in 2050 niet rijker op zal zijn geworden. "Het wordt een beetje eenheidsworst. Natuurlijk hebben brandnetels en bramen ook hun waarde, maar daarvan hebben we er in Nederland al best veel, terwijl je ziet dat soorten als de zonnedauw en de kraaiheide steeds meer terrein verliezen. En het is net als met culturele diversiteit: popmuziek en opera hebben beide hun waarde en zo is dat ook met plantensoorten." O m de plantengroei met extra C O ' te kunnen vergelijken met de plantengroei die er anders zou zijn geweest, wordt in zes van de twaalf ringen geen C O ' aan de lucht toegevoegd. De overige omstandigheden binnen de ringen zijn gelijk. Als er na een aantal jaren verschil is tussen de situatie in de twee soorten ringen, dan komt dat dus waarschijnlijk door de toegevoegde C O ^ Onderzoeksanalist Richard van Logte-

Stijn kijkt of alle metertjes nog kloppen. Een paar keer per week zit hij op zijn kruk achter het meterkastje en kijkt uit over het veengebied, waar alleen bootjes kunnen komen. Soms vliegt er een kiekendief over, of een slechtvalk. En in het voorjaar zitten hier grote broedpopulaties grutto's en tureluurs. "Verderop vond ik dit voorjaar een nest jonge kiekendieven", vertelt van Logtestijn. Toch vindt hij het ook wel lastig dat hij iedere week een paar keer naar het Guisveld moet. Daarom probeert hij de apparatuur aan te sluiten op internet, zodat hij de situatie vanaf de vu kan controleren.

Toendra Naast het effect dat broeikasgassen hebben op de plantengroei, hebben ze ook effect op de natuur, omdat ze de temperatuur verhogen. Boven de poolcirkel m Noord-Zweden onderzoekt de vakgroep systeemecologie wat de gevolgen zijn van opwarming voor de kwetsbare toendravegetatie. Met doorzichtige tentjes warmen de ecologen de grond een paar graden op. De effecten waren na een jaar onderzoek al groot. "Planten liepen eerder uit en gingen eerder bloeien", vertelt Comelissen. "Het is niet te overzien wat voor gevolgen het broeikaseffect op de natuur daar zal hebben, maar deze resultaten wijzen in de richting van grote veranderingen."

Aanslagen in Amerika beheersen universiteitsbladen Naast Ad Valvas r u i m d e n o o k veel andere u n i v e r s i t e i t s b l a d e n vorige week plaats in v o o r reacties o p d e aanslagen in N e w Y o r k e n W a s hington, waarbij d u i z e n d e n m e n sen het leven v e r l o r e n . Ue Eindhovense hoogleraar betonconstructies Cees Kleinman liet in universiteitskrant Cursor desgevraagd weten dat geen enkele wolkenkrabber tegen een botsing met een Boeing bestand IS. Hij kreeg bijval van zijn Delftse

collega Jacques Berenbak in Delta. Daarin bovendien aandacht voor vliegsimulatoren, een specialiteit van professor Bob Mulder. Andere bladen hadden vooral oog voor het menselijk leed. Aan de meeste universiteiten zijn Amerikaanse studenten en onderzoekers te gast, van wie velen lang in onzekerheid bleven over het lot van vrienden en familie. De studentenpsychologen van de Katholieke Universiteit Brabant hadden al enkele Amerikanen op bezoek gehad voor een gesprek, meldde het

Tilburgse Univers. Bureau buitenland van de Nijmeegse KUN moest een huilende New Yorker opvangen en een stadgenoot aan de VU hoorde om drie uur 's nachts pas dat zijn familie ongedeerd was. De Utrechtse wetenschapper Theo Sandfort, die op het punt stond de overstap te maken naar een New Yorkse universiteit, stelde zijn verhuizing nog even uit. Zijn appartement ligt vijfhonderd meter van de rampplek. In veel bladen verscheen een ongelukkige advertentie van advocatenkantoor

Lxjyens Loeff. Een foto toonde de skyline van Manhattan, met de kloeke banden van het burgerlijk wetboek en de belastingwet als Twin Towers naast het Empire State Building. Het Rotterdamse kantoor, dat studenten wilde werven voor internationale stages, had nog geprobeerd de advertentie terug te trekken toen duidelijk werd wat zich in New York had afgespeeld, maar het was al te laat. Volgens een woordvoerster biedt het kantoor deze week m de universiteitsbladen excuses aan. (WvD/HOP)

N a de Wereldbank moet er ook een Wereldbelastingorganisatie komen, bepleitte de nieuwe hoogleraar fiscaalrecht Tanja Bender in haar oratie donderdag 18 september. Zo'n organisatie moet bevorderen dat landen dezelfde regels hanteren bij het heffen van belasting. Door de toenemende globalisering wonen en werken mensen steeds vaker in meer dan een land. Daardoor ontstaan problemen over de vraag hoeveel belasting iemand moet betalen en in welk land. Wereldwijde afspraken over belastingregels kunnen ook de taxrace to the bottom voorkomen. Volgens Bender zoeken mensen en bedrijven naar die landen waar ze het minste belasting hoeven te betalen. Landen gaan steeds verder m hun pogingen om bedrijven gunstige fiscale regels aan te bieden in de hoop nieuwe vestigingen binnen te halen. (DdH)

Veranderen De cultuur van een organisatie is heel moeilijk te veranderen. Managementinstrumenten die ingaan tegen de bestaande manier van denken m een organisatie hebben weinig kans van slagen, zo concludeert organisatieantropologe Elisabeth Dobbinga in haar proefschrift, waarop ze vorige week promoveerde. Dobbinga bestudeerde twee jaar lang de organisatiecultuur van het ministerie van Verkeer en Waterstaat. Een rem op veranderingen is dat medewerkers zich voortdurend, bewust of onbewust, aanpassen aan gevestigde gewoonten. Na aanpassing in smaak en habitus, gedragen medewerkers zich tamelijk identiek en veranderen ze in 'organisatieklonen', aldus Dobbinga. (WV)

Politiecel Sterfgevallen en pogingen tot zelfmoord in cellen van politiebureaus worden vaak niet gemeld bij het ministerie van Birmenlandse Zaken, terwijl dit wel verplicht is. Dat concludeert vu-onderzoeker Eric Blauw. Tussen 1994 en 1999 overleden ten minste 31 mensen op politiebureaus, terwijl slechts in zes gevallen een meldingsformulier naar het ministerie werd gestuurd. Dat wil niet zeggen dat de sterfgevallen onder het tapijt geschoven zijn. De officier van justitie en de rijksrecherche waren wel ingelicht. Van alle pogingen tot zelfmoord of zelfverwonding in politiecellen werd slechts twaalf procent aan het ministerie gemeld. Volgens de onderzoeker is de zorg voor arrestanten op politiebureaus doorgaans goed, maar is vaak onduidelijk in welke gevallen en op welke manier incidenten gemeld moeten worden aan het ministerie. Ook zijn niet alle vragen op het standaardformulier even duidelijk. (DdH)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen