Ad Valvas 2001-2002 - pagina 465

Él

AD VALVAS 18 APRIL 2002

PAGINA 9

Alleen D66 komt met flinke bak geld over de brug

Vaagheid overheerst in Haagse onderwijsplannen Wat is er te Iciezen als het om het hoger onderwijs gaat? nPvdA De PvdA constateert dat de weten­ schappelijke onafhankelijkheid "onder druk is komen te staan". De partij wil die onafhankelijkheid daar­ I om "voor ieder zichtbaar waarbor­ I gen" met een "gedragscode over extern gefinancierd onderzoek". "Toekenning van gelden aan univer­ siteiten en hogescholen wordt zo georganiseerd dat dit de kwaliteit bevordert en vernieuwing stimu­ leert", aldus het partijprogram. De PvdA wil bovendien dat de bekosti­ ging meer via de student gaat lopen, [ met het zogenaamde 'vouchersys­ ' teem'. Hoe meer studiepunten een student op een instelling haalt, hoe meer geld zo'n instelling krijgt.

n WD Hollandse Hoogte

De lijsttrekkers tijdens het recente debat op de Erasmus Universiteit

De Tweede Kamer heeft zich op het gebied van het hoger onderwijs vooral als rem van Paars II gepositioneerd. Het ligt voor de hand dat dit na 15 mei zo blijft. Thijs den Otter/HOP De belangrijkste oorzaak van de posi­ tie van de Tweede Kamer is de 'sociale' opstelling van het CDA . D e ' christen­democraten protesteerden de afgelopen vier jaar regelmatig tegen het marktdenken van Onder­ wijsminister Loek Hermans. O m d a t de PvdA traditiegetrouw voorzichtig is met het afstoten van overheidstaken en partijen als GroenLinks en de SP daar al helemaal geen heil in zien, hield de overheid de afgelopen ter­ mijn een steviger vinger in de pap dan een gemiddelde WD­minister zou wensen. Desalniettemin heeft het poldermodel ervoor gezorgd dat vraaggericht den­ ken een vlucht heeft kunnen nemen. Alle grote partijen zagen bijvoorbeeld al voor het gerommel in het hbo in dat het huidige bekostigingssysteem aan vervanging toe is. A fgaande op de verkiezingsprogramma's van CDA , WD, PvdA en D 6 6 is er na 15 mei zeker een meerderheid te vinden die zich achter plannen voor vraagfinan­ ciering schaart. Krijgen de instellingen nu nog een zak met geld voor het aan­ tal ingeschreven studenten, straks krij­ gen met name de hogescholen alleen geld voor het aantal studiepunten dat studenten bij de instelling hebben ver­ zilverd. Het hbo heeft zich met de fraudezaak lelijk in de vingers gesneden. Politieke partijen als WD en PvdA maken zich Hard voor versterking van de zoge­ naamde 'koninklijke route' van het vmbo naar het hbo. N u is niet gezegd dat hogescholen naar de bijbehorende financiële injectie kunnen fluiten. Toch wordt het voor het hbo de vraag hoc lang de onderzoeken naar die

fraude duren. Mochten die tijdens de onderhandelingen voor een nieuw regeerakkoord nog niet zijn afgerond, dan zullen de hogescholen niet hoog op de investeringslijst staan.

Studietax Wie naar de verkiezingsprogramma's kijkt, kan niet anders dan tot de con­ clusie komen dat het geen vetpot is die politiek Den Haag voor het hoger onderwijs in het vooruitzicht heeft gesteld. Tekenend is de houding ten aanzien van de studiefinanciering. PvdA en WD hebben niet eens concre­ te plannen met de beurs. Het CDA stelt droogjes dat 'het niet verder omlaag mag, maar verhoging ook niet nodig is'.

GroenLinks wil helemaal af van de stufi. Zij zien meer heil in een 'stu­ dietax', waarbij de student kan kiezen voor een beurs die later moet worden terugbetaald, als hij daartoe in staat is. D66 wil net als de SP en ChristenUnie dat de beurs een jaar langer wordt verstrekt. Daarvoor denken de drie partijen ongeveer 100 miljoen euro nodig te hebben. Een voor de universiteiten belangrijk aspect is de financiering van onder­ zoek. Universiteiten beconcurreren elkaar vooral op de 'derde geld­ stroom', de financiering van universi­ tair onderzoek door onder meer het bedrijfsleven. Koren op de molen van de WD, zou je denken, maar in het partijprogram staat er niets over. D66 timmert wel aan de weg. De progressieve liberalen willen "techno­ logiespecifieke kenniscentra" opzetten waarin universiteiten en bedrijfsleven samenwerken en zien die samenwer­ king als voorwaarde bij de verdeling van wetenschapsfondsen. Tegelijker­

ingezonden mededeling

Instituut voor Didactiek en Onderwijspraktijk

Universitaire lerarenopleiding start: augustus 2002 ' • voorlichtingsbijeenkomst: 14 mei, 16.00 uur zaal OC 06 (hoofdgebouw/) • klik op: www.ido.vu.nl

tijd willen zij een vri) besteedbaar budget geven aan "onderzoeksgroepen die uitstekend hebben gepresteerd in onderzoeksvisitatierapporten".

Cotninercie Mochten ze dat voor elkaar krijgen, dan worden er ongetwijfeld een hele­ boel mitsen en maren aan gehangen. Zo wil de PvdA de wetenschappelijke onafhankelijkheid "voor ieder zicht­ baar waarborgen" met een "gedrags­ code over extern gefinancierd onder­ zoek". GroenLinks zegt ook niet bot­ weg 'nee' tegen de derde geldstroom maar wil de onafhankelijkheid vergro­ ten door meer geld voor onderzoek te reserveren. De enige linkse partij die echt tegen 'commercie' in de weten­ schap ten strijde trekt, is de SP. Erg concreet,worden de programma's wat de financiering van het hoger onderwijs betreft overigens niet vaak. De enige partij die na 15 mei met een flinke bak geld over de brug wil komen, is D 6 6 . Dat wil de masterfase uitbreiden, meer capaciteit bij de medische opleidingen en meer geld voor onderzoek. De kleinste paarse partij wil daarvoor volgens berekenin­ gen van het Centraal Plan Bureau 250 miljoen euro reserveren. En dan zijn er nog de nieuwkomers. Leefbaar Nederland heeft in haar zeer beknopte verkiezingsprogramma geen hoger onderwijsparagraaf opgenomen en afgaande op de peilingen begint het er steeds meer op te lijken dat de club van Fred Teeven geen grote rol van betekenis gaat spelen in de Twee­ de Kamer. Dat kan van de Lijst Pim Fortuyn nog niet worden gezegd. Toch lijkt het erop dat veel plannen van Fortuyn niet veel meer op zullen leveren dan gefronste wenkbrauwen. In D e puinho­ pen van acht jaar paars breekt Fortuyn een lans voor kleinere instellingen en daar zal hij in de Tweede Kamer nog wel medestanders voor vinden. Voor een obscuur standpunt als afschaffing van de Wet Modernisering Universi­ tair Bestuur om terug te gaan naar een strak hiërarchisch model zal de LPF de handen niet op elkaar krijgen op het Binnenhof. Ook voor afschaffing van het binaire stelsel zal Fortuyn niet snel een meerderheid vinden. Het is inmiddels een dooddoener om te voorspellen dat er op 15 mei een politieke aardverschuiving gaat plaats­ vinden. Hoewel de nieuwkomers er in de peilingen wat op achteruitgaan, ligt een totaal andere machtsverhouding in de Tweede Kamer voor de hand. Dat die veranderingen voor grote ver­ anderingen in het hoger onderwijs gaan zorgen, is vooralsnog onwaar­ schijnlijk.

De club van minister Hermans ziet veel in versterking van de 'koninklijke route' van vmbo via mbo naar hbo en vindt dan ook dat die moet worden gestimuleerd. De onderwijsprogram­ ma's moeten daarom beter op elkaar worden afgestemd. Het hoger onderwijs moet volgens de WD worden gefinancierd via de stu­ dent. Die kan zo zelf zijn programma samenstellen waar hij dat wil. Wel moet hij op de kosten letten; als het aan de WD ligt, mogen de instellin­ gen in het hoger onderwijs zelf weten wat voor collegegeld ze vragen.

n CDA De financiering van de onderwijsin­ stellingen zou volgens het CDA aan leerrechten gekoppeld moeten zijn. De leerrechten zijn "een stap naar meer maatwerk en eigen verantwoor­ delijkheid" in het hoger onderwijs. De christen­democraten volgen daar­ mee de regeringspartijen WD, D 6 6 en PvdA, die het hoger onderwijs ook alledrie willen liberaliseren. Het CDA wil meer middelen voor fun­ damenteel onderzoek vrijmaken en de omstandigheden op de universitei­ ten "verbeteren". A an de andere kant wil zij met die extra middelen con­ currentie versterken, "niet alleen qua onderzoek, maar ook qua kennisover­ dracht".

n D66 Ook de democraten willen dat het hoger onderwijs voortaan wordt betaald via vraagfinanciering. ledere student kan zijn budget opmaken bij alle geaccrediteerde opleidingen, ook als ze niet door de overheid zijn bekostigd en dus particulier zijn. D66 wil "technologiespecifieke ken­ niscentra" opzetten waarin universi­ teiten en bedrijfsleven samenwerken en zien die samenwerking als voor­ waarde bij de verdeling van weten­ schapsfondsen. Tegelijkertijd willen zij een vrij besteedbaar budget geven aan "onderzoeksgroepen die uitste­ kend hebben gepresteerd in de onderzoeksvisitatierapporten".

n GroenLinks Er komt wat GroenLinks betreft een einde aan de bestaande studiefinan­ ciering. In plaats daarvan komt de studietax. Studenten kunnen tijdens hun studie een beurs krijgen en beta­ len dat later terug naar rato van het inkomen. Onafhankelijkheid van onderzoekers moet volgens GroenLinks worden gewaarborgd. Met extra overheids­ geld wordt de 'commercialisering' teruggedrongen. Het onderscheid tussen hogescholen en universiteiten blijft, al moeten

deze kampen van GroenLinks wel beter samenwerken. De leerroutes moeten te onderscheiden zijn in 'beroepsgericht', 'wetenschappelijk' of 'algemeen vormend'.

n SP De SP wil de huidige "vercorrimercia­ lisering" van universiteiten bestrijden. De tomatengooiers zijn tegen vraagfi­ nanciering. Dat leidt maar tot "onzinnige concurrentie" en "onze­ kerheid in de financiering". Om goed en onafhankelijk onderzoek te realiseren, moet de overheid diep in de buidel tasten. De commercie wordt zo een halt toegeroepen en de doorgeschoten verwevenheid tussen onderzoeker en opdrachtgever wordt teruggedrongen. Ook willen de socia­ listen dat onderzoekers ­ gevestigde namen maar ook aio's ­ meer loon krijgen zodat universiteiten de con­ currentie met het bedrijfsleven aan­ kunnen.

n ChristenUnie De ChristenUnie pleit voor "ethische bezinning op de grenzen van onder­ zoek". Ethische commissies moeten een grotere rol gaan spelen. De bekostiging van het hoger onder­ wijs krijgt volop aandacht van de klei­ ne confessionele partij. De hoogte van het collegegeld moet "aanzienlijk worden verlaagd". De basisbeurs moet inkomensafhankelijk worden.

n SGP De staatkundig gereformeerden wil­ len geen fusies tussen hbo en wo. Dat kan immers de 'eigen aard van ver­ schillende soorten onderwijs in gevaar kunnen brengen.' De SGP is wel voor verregaande samenwerking. Wetenschappelijk onderzoek onder druk van de markt, daar zit de SGP niet op te wachten. "Kennis is een publiek goed en dient toegankelijk en controleerbaar te zijn. De universiteit heeft voor de SGP een eigen doel: "Het gaat om het onderzoek van Gods schepping tot eer van God. De wetenschap heeft allereerst een cul­ tuurvormende taak en is ­ binnen bij­ belse grenzen ­ vrij om de schepping te onderzoeken."

n Leefbaar Nederland: De 'Leefbaren' hebben een partijpro­ gramma op hoofdlijnen. Het onder­ wijs is voor Jan Nagel en consorten kennelijk bijzaak, want er wordt in het pamflet met geen woord over gerept.

n Lijst Pim Fortuyn Pim Fortuyn neemt in D e puinhopen van acht jaar paars afscheid van het hbo. De beroepsopleidingen worden voortaan ondergebracht in de univer­ siteiten. Het verschil tussen weten­ schap en praktijk is te zien in de titel: master voor de beroepsopleiding, een doctorstitel (Phd) voor de weten­ schapper. Een universiteit wordt een 'licht bemande koepel' waaronder diverse schools vallen. Deze schools (facultei­ ten) bevatten maximaal zeshonderd studenten. De aard van de studie bepaalt bovendien de locatie in de stad; de economiefaculteit bij de bedrijven, de sociale faculteit in de achterstandswijk etcetera. Voor deze hervormingen heeft Fortuyn geen cent over. Eerst saneren, eerst de bureaucratie eruit, daarna zien we wel verder. (TdO/HOP)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen