Ad Valvas 2002-2003 - pagina 476

PAGINA S

AD VALVAS 8 MEI 2003

Voor voortplantingsgeneeskundige Roy Homburg heeft iedereen recht op een kind

'Wat nou, te duur?' Verzekeraars stellen zich inhumaan op tegenover onvruchtbare stellen, vijftigjarigen moeten ook moeder kunnen worden en carrièrevrouwen moeten jonger zwanger worden. Nee, Roy Homburg is niet bang voor gepeperde meningen. Alleen tegenover de vrouwen om hem heen houdt de nieuwe VU-hoogleraar zich in.

Met een felrode Ajax-mok in de hand zit Roy Homburg (60) ontspannen in zijn spreekkamer van het VU Medisch Centrum. "Gaan we het over geneeskunde hebben of over voetbal?" vraagt hij uitdagend. Homburg is een groot voetballiefhebber. Toen hij op 1 november 2002 de overstap maakte van de universiteit van Tel Aviv naar de VU, deed hij dat naar eigen zeggen onder één zwaarwegende conditie: "Ik wilde een seizoenskaart voor de Europese wedstrijden van Ajax. En daar heb ik dit jaar geen spijt van gehad. Ajax is ook in Israël veel op televisie te zien. Pas hier in Nederland viel me op dat de Ajax-supporters zwaaien met de Israelische vlag en zichzelf aanduiden als joden. Dat bevalt me wel." Homburg is al meer dan twaalf jaar hoogleraar, maar op 25 april hield hij voor het eerst m zijn leven een inaugurele rede. Tot zijn genoegen: "Ik houd van tradities en vind het bovendien een grote eer om zo'n oratie te mogen geven. Maar dergelijke ceremonies kennen we niet in Israël. Ik heb er een breed verhaal van gemaakt over onvruchtbaarheid en de behandeling daarvan, waarbij ik terugblik tot in bijbelse tijden. Aangezien Israël het land is van het Oude Testament, heb ik ook een uitspraak uit dat boek als titel van mijn rede gebruikt: Gaat heen en vermenigvuldigt u. Die weerspiegelt mijn persoonlijke opinie over de behandeling van onvruchtbaarheid."

De 'yuk'-factor En die persoonlijke opinie liegt er niet om. Homburg: "Ik vind dat elke vrouw het recht heeft om zwanger te worden en dat wij haar daarbij moeten helpen met alle middelen die tot onze beschikking staan." En hij vervolgt fel: "Het maakt niet uit of het nu gaat om alleenstaanden, lesbiermes, prostituees of oudere vrouwen. Sommige artsen zullen hen niet behandelen, ik wel. Het zijn allemaal vrouwen, dus is er geen reden om ze niet te behandelen. Laten we het omdraaien: als ze geen problemen zouden hebben om zwanger te worden, is er geen wet die het ze verbiedt."

Toch erkent Homburg wel degelijk medische restricties. "Als zwangerschap de gezondheid van de moeder zou schaden, moet je het niet doen. Datzelfde geldt als er statistisch gezien geen kans is om zwanger te worden maar dankzij de voortschrijdende medische wetenschap komt dat nauwelijks meer voor." Ook trekt Homburg een leeftijdsgrens: "Voor eiceldonatie is 52 jaar mijn absolute bovengrens. Vraag me niet waarom, want dat is een gut feeling, een 'YMÄ.'-factor. Je krijgt dan wel de discussie over hoe een baby zich voelt als zijn moeder eerder zijn grootmoeder lijkt. Ik heb echter genoeg oudere vrouwen meegemaakt die een fantastische moeder waren. Ze hebben extra lang op dat kind moeten wachten en geven het vervolgens ook extra veel zorg. Laat er trouwens geen misverstand over bestaan: voor een vrouw die zwanger wil worden met haar eigen eicellen hanteer ik 42 jaar als bovengrens. Waarom? Op die leeftijd lukt het ook nog maar heel weinig vrouwen om op natuurlijke wijze zwanger te worden."

Carrièrevrouwen Homburg vindt het een taak van de overheid om vrouwen erop te wijzen dat zij zwangerschapsrisico's lopen als zij hun kinderwens te lang uitstellen. "Lang met alle vrouwen zijn zich ervan bewust dat het extra risico's met zich meebrengt om pas na je 35ste zwanger te worden. De gemiddelde leeftijd waarop vrouwen in Nederland bevallen, ligt rond de 29,5 jaar. Dat is een van de hoogste scores ter wereld, dus mag je het gerust een typisch Nederlands probleem noemen. Deze ontvidkkeling heeft veel te maken met de opkomst van de carrièrevrouw. Ik pleit dan ook voor een overheidscampagne speciaal gencht op deze doelgroep." In zijn dagelijks werk als medisch hoogleraar is Homburg natuurlijk omgeven door jonge vrouwelijke artsen - carrièrevrouwen bij uitstek. Adviseert hij hun ook om eerder zwanger te worden? "Nee. Het is zo'n persoonlijke keuze! Maar zij weten het natuurlijk. En het is waar: als arts moet je hard werken en ben je weinig thuis. Helaas gaat de biologie niet altijd gelijk op met vrouwelijke gelijkwaardigheid." Verkleinen carrièrevrouwen met een kinderwens dus hun carrièrekansen? "Een moeilijke vraag", verzucht Homburg. "Het zou hun carrière niet moeten schaden, maar helaas is de praktijk anders. Er zijn veel succesvolle carrièrevrouwen met een gezin. Toch bestaat volledige gelijkwaardigheid tussen man en vrouw nog altijd niet. Die kan ook pas ontstaan als mannen zwanger zouden kurmen worden." Homburg voelt dat hij een gevoelig punt aansnijdt en pauzeert even. "Of mannen zwanger kunnen worden? Laat ik me puur technisch uitdrukken: theoretisch gezien is het mogelijk om zwangerschap bij mannen te bewerkstelligen, maar het is nog niet medisch haalbaar en het zal altijd extreem gevaarlijk zijn. En dan ga ik nog niet

Chnstiaan Krouwels

Homburg: "Wat stelt de prijs van ivf voor vergeleken met de opbrengst van een nieuw leven?"

eens in op de sociale implicaties, die dit idee totaal belachelijk maken. Mensen moeten het uit hun hoofd zetten."

Joodse traditie Sinds hij aan de VU verbonden is, heeft Homburg nog niet meegemaakt dat zijn liberale standpunten tot problemen leidden. Verbaasd: "Waarom zou dat ook? Natuurlijk, door de voortschrijdende ontwikkelingen in de voortplantingsgeneeskunde ontstaan er nieuwe dilemma's. Maar die zijn wat mij betreft meer medisch dan ethisch van aard." Maar het is hem wel opgevallen dat Israël op het gebied van vruchtbaarheidsbehandeling liberaler is dan Nederland. "Dat heeft alles te maken met de joodse traditie, waarin vruchtbaarheid een heel belangrijke rol speelt. Het komt ook prominent aan bod in de bijbel. In Israël bestaan

praktisch geen beperkingen op de behandelmethoden. Er wordt nooit moeilijk gedaan over donatie van sperma of eicellen, vrouwen zonder baarmoeder worden er gewoon geholpen." Hier ligt dat gevoeliger, weet hij: "Sommige Nederlandse ziekenhuizen weigeren eiceldonatie. Zo zie je maar dat er ook binnen dit land ethische verschillen zijn. Aan de VU doen we bijvoorbeeld dingen die ze in Nijmegen niet doen."

Inhumane verzekeraars Homburg kaart een ander heikel punt aan: het aantal behandelingen met invitrofertilisatie (ivf) dat verzekeringsmaatschappijen vergoeden. "Verzekeraars stellen zich inhumaan op. Ze staan drie behandelcycli toe, daarna moet de patiënt het zelf gaan betalen. Een harde beslissing voor koppels die alleen op deze manier een kind kunnen krijgen, want statistisch gezien is

de kans groot dat een behandelbare vrouw na drie keer nog niet zwanger is. De overheid en ziektekostenverzekeringen zouden meer behandelingen moeten toestaan. Zelf pleit ik voor zes cycli. Verzekeraars zullen dat misschien te duur vinden, maar wat is te duur? Wat stelt de prijs van een behandeling voor vergeleken met de opbrengst van een nieuw leven? Als je een koppel een kans wilt geven, geef ze dan een gerede kans!" En nu we het toch over geld hebben: vruchtbaarheidsbehandelingen zijn volgens Homburg absoluut geen luxe. "Een baby krijgen is géén Ixixe! Onvruchtbaarheid is gewoon een medisch probleem, dat in de meeste gevallen verholpen kan worden. En kom ook niet aan met de opmerking dat het een natuurlijk selectiemechanisme zou zijn. Dat kun je ook zeggen van hartziekten en kanker. Maar dat wil nog niet zeggen dat je die niet behandelt."

Landelijke samenwerking letteren lijkt ver weg Deze maand moet een commissie onder leiding van Jos Staatsen een rapport presenteren over landelijke samenwerking tussen de letterenfaculteiten. Veel universiteiten hebben inmiddels echter al hun eigen plan getrokken: "Taakverdeling heeft tot nu toe slechts geleid tot verdere verschraling." Wieland van Dijk/HOP

De Vrije Universiteit, de Universiteit van Tilburg en de Katholieke Universiteit Nijmegen ontwikkelen plarmen om samen masteropleidingen aanbieden. Docenten van de drie universiteiten gaan dan mssen de faculteiten heen en weer reizen om coUege te geven. Eerder dit jaar besloten de universiteiten van Amsterdam en Utrecht hun Europese taal- en cultuurstudies samen te voegen om de dalende belangstelling van studenten voor de opleidmgen het hoofd te bieden. De talenstudies kampen met sterk teruglopende studentenaantallen. De universiteiten hebben daardoor steeds meer moeite de opleidingen open te houden. Al jaren overleggen ze over samenwerking, concentratie of verdeling van de studies.

Afgelopen najaar leidde dat tot een eerste versie van het Sectorplan Letteren. De letterenfaculteiten zouden tijdens de masterfase van hun opleidingen nauw moeten gaan samenwerken. Studenten en docenten zouden veelvuldig tussen verschillende universiteiten heen en weer moeten reizen voor colleges. Het plan kreeg felle kritiek. Kern van het probleem is de nederlaag die de universiteiten leden in hun strijd voor tweejarige masteropleidingen voor de letterenstudies. Nu de masterfase voor de meeste talenstudies slechts één jaar gaat duren, is er geen tijd om studenten van universiteit naar universiteit te laten trekken om van de specialismen van de verschillende faculteiten te profiteren. Landelijke gemeenschappelijke mas-

terprogramma's bieden alleen uitkomst voor het relatief kleine aantal studenten van de tweejarige onderzoeksmasters. De rectoren van de betrokken universiteiten werken onder leidmg van voormalig KNVB-voorzitter Jos Staatsen aan iets nieuws. Hun nieuwe sectorplan wordt in mei verwacht, en staatssecretaris Nijs heeft 4,7 miljoen euro toegezegd om projecten uit het plan te steunen. Veel universiteiten hebben evenwel weinig zin daarop te wachten. "Taakverdeling en concentratie hebben tot nu toe slechts geleid tot verdere verschraling van het aanbod", zo verklaarde een commissie onder leiding van UvA-bestuurder M. van den Bergh de samenwerking met Utrecht.

"Uit landelijk overleg zijn vooralsnog geen nieuwe doorbraken te verwachten." Volgens de Groningse letterendecaan G. de Haan is de bodem onder de landelijke samenwerkingsplannen weggevallen nu de meeste letterenfaculteiten hun eigen plan trekken. "We zijn na jaren praten weer terug bij af" Zijn universiteit ligt "te ver van de Randstad" om zich aan te sluiten bi) de regionale allianties die her en der ontstaan. Groningen zoekt de oplossing voorlopig in eigen huis. Flexibilisering en 'multi-inzetbare colleges' moeten soelaas bieden in de bachelorfase van de traditionele talenstudies, die vaak te weinig studenten hebben om volledig zelfstandig te blijven bestaan. 'MIMiMf

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen