Ad Valvas 2002-2003 - pagina 555

CULTUUR BOEKEN

/IDVALVAS12 JUNI 2003

PAGINA 15

Spelen dat je slecht speelt Een actrice die haar personage zó vet neerzet dat haar medespelers er wat van zeggen. Spelers die zich hardop afvragen of het publiek hen wel kan volgen. In 'Luigi, we zijn niet wie we zijn' van het Griffioen Studententoneel gebeuren dingen die niet op het podium thuishoren. Toch? Shirley Haasnoot "Het is een chaos", zegt regisseur Janine Veeren tijdens het repeteren, twee weken voor de voorstelling van het Griffioentoneelstuk Luigi, we zijn niet me we zijn. "De kostuums zijn niet af, veel acteurs zijn er niet... Vandaag valt iedereen voor elkaar in." Komend weekend voeren de cursisten van het Griffioen Studententoneel in Cultuurcentrum Griffioen een pittig stuk op. Met Luigi, we zijn niet wie we zijn heeft regisseur Veeren delen van de drie toneelstukken Ik droom, misschien. Zes personages op zoek naar een auteur en Vanavond improviseren wij van de Italiaanse schrijver Luigi Pirandello (1869-1936) samengevoegd. Er is een nachtmerrie, een liefdesgeschiedenis, een dansje, er zijn repeterende acteurs en fictieve toneelpersonages die tot leven komen en erom smeken te worden opgevoerd door een toneelgezelschap. Schijn en werkelijkheid lopen tot de laatste minuut door elkaar. In de bloedhete repetitieruimte van De Griffioen moet op zondagmiddag veel gebeuren. Terwijl Veeren met haar acteurs het hele stuk doorneemt, werken Studenten speelden e e n grote rol in het A m s t e r d a m s e culturele leven van de vorige eeuw. D a t wil zeggen: studenten aan de U v A . D i e van de VU hielden z i c h verre van de theaters en concertzalen. U v A universiteitshistoricus Peter Jan Knegtmans vertelt er vrijdag m e e r over in Felix Meritis. Lang waren de Vrije Universiteit en de Universiteit van Amsterdam twee totaal verschillende werelden, zegt Peter Jan Knegtmans, universiteitshistoricus van de UvA. Je kimt het nog een beetje terugzien, denkt hij: "Er lopen op de VU meer baarden rond." Knegtmans houdt vrijdag 13 juni in Felix Meritis een lezing over Amster-

De cursisten van het Griffioen Studententoneel maken het zichzelf en het publiek niet makkelijk Rianne Houba en Stella Bakkes in een hoekje nog even snel aan de roze pettycoat van Merlijn Jonker. Intussen banjert Gerben Broens op zijn klittenbandsandalen steeds wanhopiger over het podium omdat hij zijn tekst steeds vergeet. Veeren spreekt hem kalmerend toe. "Rustig Gerben, ik ga je gewoon souffleren." D a n gaat Broens' telefoon. Het is Femke van Andel, zijn tegenspeelster in de 'droomscène' van het toneelstuk. "Waar ben je, Femke? Op de cam-

ping? We zijn net bezig met de repetities. Okidoki. We missen je." Het zijn niet alleen de acteurs die tijdens deze repetitie geregeld moeite hebben met hun rol. Omdat Luigi, we zijn niet wie we zijn voor een groot deel een toneelstuk in een toneelstuk is, hebben de personages teksten als "Hoe wil je dan dat het publiek er iets van snapt" of "Hij kent zijn tekst niet". Dat een deel van de acteurs tot leven komende toneelpersonages speelt, maakt de verwarring in het stuk alleen

maar groter. D e meeste mensen schieten in de lach als de afschrikwekkende madame Pace onverwachts ten tonele verschijnt. Merlijn Jonker, de ster uit de vorige Griffioenproductie De Revue, zet haar neer als een enorme vrouw met een opzichtige pruik wild haar en een vet accent. Het is met opzet zó overdreven dat de acteurs op het podiu m twijfelen of dit personage niet te ongeloofwaardig is om te kunnen bestaan. "Het ziet er gewoon heel slecht gespeeld uit", is de tekst van Timo de

'Gereformeerden doen niet aan toneel!' damse studentencultuur van de afgelopen eeuw. T o t de jaren vijftig zag je VU-studenten eigenlijk niet in het Amsterdamse culturele leven, vertelt hij. De universiteit was namelijk tot na de oorlog sterk naar binnen gericht. T o e n VU-studenten in 1920 het uit het Engels vertaalde toneelstuk De tante van Charlie opvoerden, leverde dat geschokte reacties op in De Standaard: ongehoord dat gereformeerden aan toneel deden! N o g erger was het dat studenten verkleed als vrouw op het podium stonden. Een tweede grote rel brak uit toen VU-studenten in 1924 David en Saul opvoerden, aange-

zien de auteur van het stuk - Israël Querido - joods was. De spelers werden zelfs door rector en curatoren veroordeeld. Het waren UvA-studenten die van de jaren twintig tot de jaren zestig een enorme impuls aan het culturele leven van Amsterdam gaven, vertelt BCnegtmans. "In Amsterdam was het sociëteitsleven voor studenten niet het hoogst bereikbare, zoals in de kleinere universiteitssteden. Studenten hadden veel contact met journalisten, acteurs en kunstenaars. Ze voerden stukken op die beroepsgezelschappen niet in hun repertoire durfden op te nemen.

Ook verstrekten studentenorkesten vanaf de jaren twintig compositie-opdrachten, wat een stimulans betekende voor de eigentijdse muziek." Toen de confessionelen in de jaren zestig steeds meer invloed verloren, had dat ook zijn weerslag op de het culturele leven van de VU. Voor het eerst voerden studenten daar moderne eenacters en buitenlandse stukken op. Toch waren de jaren zestig uiteindelijk funest voor de unieke positie van de Amsterdamse studentenkunst en -cultuur, zegt BCnegtmans. Door subsidieregelingen kregen ook beroepsgezelschappen geld om te experimenteren.

Voor vijftig euro boeken

De keuze van Griffioen-bezoeker Sigrid Ottevanger Elke week laat Ad Valvas iemand voor vijftig euro winkelen bij de VUboekliandel. Deze keer vierdejaars geneeskunde Sigrid Ottevanger (22), die afgelopen donderdag de tienduizendste Griffioen-bezoeker van dit seizoen bleek te zijn. Roor Bal "Superlachen" vond Ottevanger het dat zij uit de zaal werd gehaald. Op het moment dat ze na de pauze naar haar plaats terugliep, vroeg iemand haar naam. T o e n de voorstelling weer begon, werd ze naar het podium gehaald. Daar improviseerde cabaretgroep Op Sterk Water een liedje over haar. Ze herinnert zich de tekst niet precies, maar het ging erover "dat ze als ze op mijn operatietafel lagen, bij het zien van mijn gezicht geen verdoving meer nodig zouden hebben". Veel tijd om te lezen had de geneeskundestudente de afgelopen weken niet, omdat ze hard studeert

voor het tentamen 'beweging', het laatste wat ze hier aan de VU doet. "Ik moet nu niet aan een boek beginnen, anders kom ik niet meer aan leren toe." N a het tentamen, op vrijdag de dertiende, kan ze ten minste weer zonder schuldgevoel lezen. Everything is Illuminated van Jonathan Safran Foer ( € 13,95) wordt dan haar eerste keuze. Volgens Ottevangers moeder zorgt dit boek over een Amerikaanse jood die naar Oost-Europa gaat, ervoor dat je "helemaal dubbel ligt". Bovendien is het echt een hebbedingetje, de kaften hebben allemaal verschillende kleuren. Eerst neemt de studente de oranje kaft, om hem vlak voor het afrekenen om te ruilen voor een gele. Ook de keuze voor Coastliner van Joanne Harris ( € 12,95) is niet zo'n moeilijke. "Ik heb Chocolat van haar gelezen en vond dat geweldig. Een boek van haar koop ik blindelings, dat zit wel goed." Dan gaat Ottevanger op zoek naar een boek over Indonesië, waar ze in november vijf maanden stage gaat lopen. Voor haar onderzoek daar moet ze ook kleine plaatsen bezoeken. Daarom kiest ze voor de Lonely Planet-gids Indonesia ( € 31,50). "Het lijkt me handig om meer inzicht in een land te hebben voordat je erheen gaat. En misschien staat hier wel in hoe ik het beste in die dorpjes kan komen en wat de cultuur van de mensen daar is."

Geus, die een repeterende acteur speelt. De discussies tussen de leden van het toneelgezelschap en hun personages komen vaak bijzonder grappig over. Zo wordt Rianne Houba, die een actrice speelt, keihard uitgelachen door het stiefdochterpersonage dat wordt neergezet door Johanna de Ruiter. "Ja zeg, als het zo moet, hoeft het voor mij niet meer!", roept ze verontwaardigd. Verderop in het stuk speelt Houba zelfs dat ze er genoeg van krijgt: "Ik vind het ontzettend saaie personages." Ondanks de hitte en de chaos gaat het in de loop van de middag steeds beter. Acteurs met grote rollen, zoals Johanna de Ruiter en vaderpersonage Tjalling Krikke, kennen hun tekst goed en zijn met overgave boos of bedroefd. Dat het stuk af en toe echt tot leven komt is vooral te danken aan het indrukwekkende spel van Zahira Zaandam, die de regisseur speelt. Ze houdt de wind er goed onder en is zonder haar stem te verheffen afwisselend autoritair, geërgerd, geïnteresseerd en ongeduldig. Na afloop van de repetitie worden de praktische zaken besproken. Désirée Kerkdijk, de rouwende moeder, moet een voile kopen en er wordt overlegd welke schoenen Krikke onder zijn pak draagt. Zahira Zaandam weet nog niet wat ze onder het jasje van haar rokkostuum zal dragen. Geen spijkerbroek, want daar past ze niet meer in, heeft ze collega-acteur Maartje Wegdam in de pauze toevertrouwd. Alleen Timo de Geus en Stella Bakkes lijken zich nergens zorgen om te maken. Ze houden tijdens de hele bespreking eikaars hand vast en zo onopvallend mogelijk streelt hij haar pols. Griffioencursisten spelen Luigi, we zijn niet wie we zijn. Regie: Janine Veeren. Vr. 13 en za. 14 juni 20.30 uur, zo 15 juni 15.00 uur in Cultuurcentrum Gnffioen, Uilenstede 106, Amstelveen. Entree: € 8,-, studenten € 6,-. Reserveren: 020-4445033.

Daarnaast gingen begin jaren zeventig de studentenverenigingen, drijvende kracht achter studentenkunst, ten onder. Wel kwamen de universiteiten nu zelf met stichtingen zoals het Algemeen Cultureel Centrum ACC - voorloper van De Griffioen - en Crea. BCnegtmans: "Het ging hierbij meer om de persoonlijke ontplooiing. Deze verenigingen deden aan musiceren en toneel, maar gaven bijvoorbeeld ook cursussen kleien." (SH) Studenten in het Amsterdamse culturele leven, een lezing van dr. Peter Jan Knegtmans. Vrijdag 13 juni in Felix Mentis, Keizersgracht 324, Amsterdam. Aanvang 20.00 uur, toegang € 7,50 (studentenkorting € 2,-). Tel. 0206231311.

Fictie in de VU Boekhandel werden de volgende boeken de afgelopen maand het best verkocht: 1) A b d e l k a d e r B e n a l i : De langverwachte 2) G e o r g e s S i m e n o n : en het Hotel

Maigret

Etoile

3) A n n i e M . G . S c h m i d t : Jip en Janneke

jubileumboek

4) Mariëlle H a g e m a n : Amsterdam 5) B a t t u s :

Het

Boek Opperlans!

ingezonden mededeling

Battus

OPPERLANS Nu in 'peperbek' ! Slechts € 39,90 [VU ßoe/chonde/JAmsterdam

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen